از ضرورت بازنگری در یارانه انرژی تا پول گندم‌کاران اسیر دعوای بیمه‌ای

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله اتصال ریلی ترکمنستان به ترکیه از طریق ایران، مطالبات گندم‌کاران، اقتصاد اعراب، یارانه انرژی، مسکن و نرخ ارز پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «مسیریابی دلار بدون تورم» به بررسی روند افزایش نرخ حقیقی ارز در ایران و احتمال رسیدن آن به رکورد تاریخی سال ۱۳۹۹ در مهر ۱۴۰۵ و تاثیر عواملی مانند تورم، تحریم‌ها، سیاست خارجی و درآمدهای ارزی بر آینده آن پرداخته و نوشته است: «نرخ حقیقی ارز در مهر ۱۴۰۵ به ۲۵۸ هزار تومان رسیده و به رکورد تاریخی ۲۷۶ هزار تومانی مهر ۱۳۹۹ نزدیک شده است. این شاخص در شهریور و مهر امسال به‌ترتیب ۱۵ و ۱۲.۶ درصد افزایش یافته و اکنون فقط ۶.۹ درصد با اوج تاریخی خود فاصله دارد. نرخ حقیقی ارز، نرخ اسمی ارز را با در نظر گرفتن تفاوت تورم ایران و آمریکا تعدیل می‌کند و تصویری دقیق‌تر از تغییرات ارزش واقعی ارز ارائه می‌دهد. بررسی روند تاریخی نشان می‌دهد خروج آمریکا از برجام در سال ۱۳۹۷، کاهش صادرات نفت و شوک کرونا در سال ۱۳۹۹ از عوامل اصلی جهش این شاخص بوده‌اند. پس از کاهش نرخ حقیقی ارز در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، روند صعودی از پاییز ۱۴۰۳ دوباره آغاز شده است. تداوم محدودیت‌های خارجی، دشواری دسترسی به درآمدهای ارزی و افزایش انتظارات تورمی می‌تواند زمینه افزایش بیشتر این شاخص و ثبت رکوردی تازه را فراهم کند. در مقابل، کاهش تنش‌های سیاسی و بهبود دسترسی به منابع ارزی ممکن است روند صعودی را متوقف سازد. بنابراین، تکرار رکورد سال ۱۳۹۹ قطعی نیست و به تحولات سیاسی، تورم و وضعیت درآمدهای ارزی کشور بستگی دارد.»

روزنامه شرق با عنوان «وعده های واهی خانه دارشدن» در گزارش اقتصادی خود به هشدار درباره ریسک‌های پیش‌خرید مسکن و پروژه‌های مشارکتی در منطقه ۲۲ تهران و چیتگر پرداخته و نوشته است: «آگهی‌های پیش‌فروش مسکن در منطقه ۲۲ تهران و محدوده چیتگر، با وعده خرید خانه با سرمایه کم، اقساط بلندمدت و امکانات رفاهی، خریداران را جذب می‌کنند؛ اما برخی از این پروژه‌ها به تاخیر در تحویل، نقص امکانات، هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده و حتی از دست رفتن سرمایه منجر شده‌اند. در پروژه‌های مشارکتی، خریداران ممکن است سال‌ها پس از پرداخت پول همچنان درگیر تکمیل ساختمان یا پیگیری تعهدات سازنده باشند. تجربه برخی خریداران نشان می‌دهد حتی واحدهای تحویل‌شده نیز ممکن است با مشکلاتی مانند نقص آسانسورها، انشعاب برق، مشاعات ناقص و بدهی‌های معوق تسهیلات ساخت مواجه باشند. عضو هیات‌مدیره اتحادیه مشاوران املاک تهران هشدار داده است که خریداران پیش از ورود به این معاملات باید سابقه تعاونی یا سازنده، مالکیت زمین، مجوزهای ساخت و مفاد قرارداد را بررسی کنند. همچنین ضروری است مشخص شود خریدار در برابر مبلغ پرداختی، مالک یک واحد مشخص می‌شود یا صرفا امتیاز یا سهمی از پروژه را دریافت می‌کند؛ زیرا عنوان تعاونی یا انتشار آگهی به‌تنهایی تضمینی برای اجرای تعهدات و تحویل به‌موقع مسکن نیست.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «ضرورت بازنگری در یارانه انرژی» در گزارش اقتصادی خود به ضرورت اصلاح یارانه‌های انرژی و بهینه‌سازی مصرف با تمرکز بر رفع ناکارآمدی‌های ساختاری و زیرساختی کشور پرداخته و نوشته است: «مصرف بالای آب، برق، گاز و بنزین در ایران فقط ناشی از ارزان بودن حامل‌های انرژی نیست، بلکه ناکارآمدی تجهیزات، فناوری پایین خودروهای داخلی، ضعف حمل‌ونقل عمومی، فرسودگی شبکه‌های توزیع و سیاست‌گذاری‌های نادرست نیز در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارند. اصلاح الگوی مصرف به مجموعه‌ای از اقدامات ساختاری، از جمله بهینه‌سازی تجهیزات خانگی و صنعتی، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، بهبود عایق‌بندی ساختمان‌ها و افزایش بهره‌وری آب در بخش کشاورزی نیاز دارد. کارشناسان معتقدند افزایش قیمت انرژی بدون توجه به قدرت خرید خانوارها، کیفیت خدمات عمومی و حمایت از اقشار کم‌درآمد، نمی‌تواند راهکاری پایدار و عادلانه باشد. از سوی دیگر، دولت باید با تعیین اهداف مشخص برای کاهش مصرف سوخت خودروها، نظارت بر عملکرد خودروسازان و توسعه حمل‌ونقل عمومی، زمینه کاهش مصرف را فراهم کند. همچنین، شفافیت در نحوه هزینه‌کرد درآمدهای حاصل از اصلاح یارانه‌ها و اختصاص آن به نوسازی زیرساخت‌ها، کاهش هدررفت منابع و حمایت از خانوارهای کم‌درآمد، برای جلب اعتماد عمومی و تحقق اصلاحات ضروری است.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «نبض اقتصاد اعراب در دست هرمز» در گزارش اقتصادی خود به تاثیر کنترل تنگه هرمز بر صادرات نفت و انرژی کشورهای عربی و تغییر الگوی صادرات منطقه به چین پرداخته و نوشته است: «داده‌های گمرک چین از تغییر قابل‌توجه الگوی صادرات انرژی کشورهای منطقه در سپتامبر ۲۰۲۶ حکایت دارد؛ به‌طوری‌که صادرات بحرین به چین نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۹۹ درصد و صادرات قطر حدود ۷۶ درصد کاهش یافته، درحالی‌که صادرات عراق ۹ درصد و کویت ۶۹ درصد افزایش داشته است. صادرات امارات نیز با کاهش ۵.۵ درصدی، تقریبا به سطح سال گذشته نزدیک مانده است. این آمار در شرایطی منتشر شده که مقام‌های آمریکایی مدعی بازگشت تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ بودند اما برآوردهای شرکت‌های ردیابی نفتکش‌ها از حجم پایین‌تر عبور نفت حکایت داشت. تفاوت عملکرد صادراتی کشورهای منطقه می‌تواند نشان‌دهنده تاثیر محدودیت‌های تردد دریایی، آسیب به زیرساخت‌های انرژی و افزایش ریسک‌های امنیتی بر تجارت نفت و گاز باشد. بر این اساس، نقش ایران در مدیریت جریان انرژی منطقه برجسته است، هرچند احتمال هماهنگی تهران با برخی کشورهای منطقه درباره صادرات نفت، بدون شواهد و اظهارات رسمی، قطعی نیست.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «پول گندم‌کاران اسیر دعوای بیمه‌ای وزارتخانه‌ها» به کسر حق بیمه از مطالبات گندم‌کاران برخلاف تعهد دولت و اختلاف بر سر نرخ خرید تضمینی گندم در سال زراعی آینده پرداخته و نوشته است: «با وجود تعهد دولت به پرداخت کامل حق بیمه گندم‌کاران، امسال حدود ۱،۴۷۱ تومان به ازای هر کیلوگرم گندم از مطالبات کشاورزان بابت بیمه کسر شده است؛ اقدامی که رئیس بنیاد ملی گندم‌کاران آن را خلف وعده دولت می‌داند و از احتمال شکایت به سازمان بازرسی و مراجع قضایی خبر می‌دهد. بر اساس اعلام قائم‌مقام صندوق بیمه کشاورزی، دولت در سال جاری متعهد به پرداخت کامل سهم بیمه کشاورزان شده و اراضی گندم کشور نیز تحت پوشش بیمه فراگیر قرار گرفته‌اند. این اتفاق در شرایطی رخ داده که پرداخت مطالبات گندم‌کاران با تاخیرهای چندماهه همراه است و هزینه‌های تولید نیز افزایش یافته است. از سوی دیگر، برای خرید تضمینی گندم در سال زراعی ۱۴۰۵ تا ۱۴۰۶، بنیاد ملی گندم‌کاران نرخ ۸۵ هزار تومان را پیشنهاد داده، در حالی که رقم موردنظر نمایندگان دولت ۶۰ هزار تومان اعلام شده است. اختلاف ۲۵ هزار تومانی بر سر قیمت خرید تضمینی و تاخیر در تعیین نرخ نهایی، نگرانی‌ها درباره درآمد کشاورزان و تداوم تولید داخلی گندم را افزایش داده است.»

روزنامه ایران با عنوان «اتصال ریلی ترکمنستان به ترکیه از مسیر ایران» در گزارش اقتصادی خود به تصویب اتصال ریلی ترکمنستان به ترکیه از مسیر ایران و تصمیمات شورای اقتصاد درباره تامین مالی پروژه‌های عمرانی، افزایش کالابرگ و مدیریت مصرف گاز پرداخته و نوشته است: «شورای اقتصاد به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور، سازوکار تامین مالی احداث راه‌آهن دوخطه برقی خاوران ـ تبریز ـ مرند ـ چشمه‌ثریا را تصویب کرد؛ طرحی که با تکمیل آن، کریدور ریلی ترکمنستان ـ ایران ـ ترکیه توسعه می‌یابد و ظرفیت ترانزیتی ایران تقویت می‌شود. همچنین دستورالعمل پرداخت به شرکت‌های پالایشی از محل مجوز صادرات گاز مایع و نفت سفید مازاد بر نیاز داخلی به تصویب رسید. در بخش حمایت معیشتی نیز اعلام شد مبلغ کالابرگ اقشار نیازمند در مرحله نخست ۵۰۰ هزار تومان افزایش می‌یابد. در این نشست، تامین معیشت مردم، مهار تورم و رشد نقدینگی و تامین بودجه پروژه‌های عمرانی اولویت‌دار دولت عنوان شد. محمدرضا عارف با اشاره به آسیب‌دیدن ظرفیت تولید ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز در جریان جنگ، بر ضرورت بازسازی زیرساخت‌ها و حفظ پایداری شبکه گاز در زمستان تاکید کرد. رئیس سازمان برنامه و بودجه نیز صرفه‌جویی ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف گاز را برای عبور از فصل سرما ضروری دانست. عارف همچنین از ضرورت اصلاح قیمت گاز برای پرمصرف‌ها و تامین انرژی موردنیاز صنایع سخن گفت.»