افت‌وخیزهای بازار سرمایه در سایه طوفان اتفاقات

به گزارش خبرنگار «اقتصاد معاصر» مجید عشقی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار چندی پیش در بیست و پنجمین میز صنعت و در دیدار با مدیران صنایع، انجمن‌های صنفی و اتاق بازرگانی گفت: «انتشار گواهی سپرده ۳۰ درصدی که توسط بانک مرکزی ابلاغ شد نه تنها در همان ابتدا آثار مخرب خود بر بازار سرمایه را گذاشت بلکه این تصمیم اشتباه که بدون اخذ نظرات کارشناسی تمامی نهاد‌های ذیربط گرفته شد به ضرر خود دولت هم تمام شد.»

نگاه بخشی و عدم بررسی سایر متغیر‌های موثر بر بازار سرمایه می‌تواند این خطای تحلیلی را ایجاد کند که عامل اصلی ریزش‌های اخیر بورس انتشار گواهی سپرده خاص ۳۰ درصد بوده است در حالی که مروری بر شوک‌های برون‌زای ماه‌های گذشته، تصمیمات سیاست‌گذار موثر بر شرکت‌های بورسی و تغییرات ریسک ژئوپلتیک نقش مهمی در تغییرات روند بازار سرمایه داشته است. ضمن اینکه ذات سیاست پولی اتخاذ سریع و بدون وقفه آن مبتنی بر شرایط آنی موجود است و ایجاد وقفه به منظور هماهنگی با سایر ارکان می‌تواند اثربخشی سیاست پولی را مختل کند.

عملیات طوفان الاقصی، حمله تروریستی در کرمان، حمله یمن به انگلستان و آمریکا، پاسخ ایران به گروهک تروریستی در خاک پاکستان، حمله به کنسولگری ایران در سوریه توسط رژیم صهیونیستی، عملیات وعده صادق توسط ایران، شهادت رئیسی و هیات همراه ایشان، تشدید تنش‌ها بین رژیم صهیونیستی و محور مقاومت و ترور اسماعیل هنیه بخشی از اتفاقاتی است که طی یکسال گذشته اقتصاد ایران را متاثر کرده است.

 
بانک مرکزی در بهمن ماه سال گذشته با توجه به اقتضای مقطع این دوره زمانیکه به دلیل تشدید تنش‌های منطقه، سطح انتظارات تورمی از این کانال تحریک شد اقدام به طراحی و انتشار اوراق گواهی سپرده خاص کرد تا اجازه ندهد التهابی در بازار‌های مختلف شکل بگیرد و همزمان امکان تأمین مالی برخی از پروژه‌ها و بنگاه‌های تولیدی با استفاده از این ابزار فراهم شد.

سیاست‌گذار پولی با درنظر گرفتن نگاه جامع در طراحی این گواهی و تعیین نرخ بازخرید قبل از سررسید با سود ۱۲ درصد اجازه نداد بازار سرمایه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمدثابت آسیبی از این ابزار ببیند و تفاوت‌های ماهوی میان آنها ایحاد کرد تا سرمایه‌گذاران مبتنی بر درجه ریسک‌گریزی و نرخ بازده مورد انتظار آتی خود نسبت به سرمایه‌گذاری در بازارسرمایه و گواهی سپرده خاص بی‌تفاوت نباشند و هریک از ابزار‌ها نیاز گروهی از سرمایه‌گذاران را پاسخ دهد.

تحولات رشد پول را به عنوان شاخصی از انتظارات تورمی می‌توان در نظر گرفت؛ بالاترین همبستگی با تورم در کوتاه مدت را رشد پول در میان کل‌های پولی داراست و طبق گزارش‌های بانک مرکزی، این شاخص از ۴۲.۸ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۷۵ درصد در انتهای سال ۱۴۰۱ رسیده بود و این متغیر در فروردین ۱۴۰۳ به ۱۵.۷ درصد کاهش یافته است که این مقدار حتی پایین‌تر از نرخ ۱۹.۴ درصدی پیش از اعمال تحریم‌ها است که نشان از کاهش شدید سطح انتظارات تورمی و آرامش حاکم بر بازار‌ها است.

۳ اقدام بانک مرکزی برای حمایت از بورس

آخرین رخدادی که منجر به رشد روز‌های اخیر شاخص کل بورس تهران شده است ۳ اقدام مهم بانک مرکزی برای حمایت از بورس بوده است.
۱. تضمین ۳۶۰ همت اوراق تامین مالی توسط بانک‌های عامل برای انتشار اوراق تامین مالی ریالی جهت طرح‌های توسعه و تامین سرمایه در گردش شرکت‌های بورسی
۲. انتشار ۲ میلیارد یورو اوراق صکوک ارزی برای طرح‌های توسعه شرکت‌های بورسی علی الخصوص در حوزه پتروشیمی و معدن
۳. اعطای ۱.۵ میلیارد یورو وام ارزی برای شرکت‌های بورسی که درآمد ارزی و طرح‌های زودبازده داشته باشند تا از این طریق به افزایش صادرات آنها منجر شود.
همچنین در ادامه برنامه حمایتی سیاست‌گذار پولی از بورس و سهامدارن آن، امکان واردات در ازای صادرات صنایع فلزی، فلزات رنگی و سایر شرکت‌های همگروه را با نرخ توافقی مجاز اعلام شده است.