شوک ۳۰۰ هزار میلیارد تومانی واردات بنزین به اقتصاد و بودجه

به گزارش خبرنگار اقتصادمعاصر؛ در شرایط کنونی به نظر می‌رسد که افزایش ظرفیت تولید بنزین در کوتاه‌مدت به دلیل محدودیت‌های موجود و نیاز به سرمایه‌گذاری‌های کلان در احداث پالایشگاه‌های جدید، چندان قابل توجه نخواهد بود. به ویژه بهره‌برداری از پالایشگاه‌های بزرگ مانند شهید سلیمانی تا پیش از سال ۱۴۰۶ به نظر دور از دسترس است. 

با این حال امیدواری‌هایی برای بهبود ظرفیت تولید وجود دارد. تکمیل فازهای طرح توسعه پالایشگاه آبادان و تاکید بر حفظ واحدهای موجود آن که فاز اول آن به بهره‌برداری رسیده و فاز دوم در حال تکمیل است، می‌تواند به بهبود ظرفیت تولید کمک کند. همچنین احداث پالایشگاه‌های کوچک مانند پالایشگاه مهر خلیج فارس و پالایشگاه میعانات گازی آدیش جنوبی که در سال آتی به بهره‌برداری می‌رسند، به افزایش ظرفیت تولید بنزین کمک خواهند کرد. 

تولید بنزین و چالش‌ها 

در خصوص تولید بنزین، با وجود افزایش میزان خوراک تحویلی به پالایشگاه‌ها طی چهار سال گذشته، تولید بنزین تقریبا ثابت مانده است. درصد تولید فرآورده‌های ویژه نیز از سال ۱۳۹۸ تاکنون حدود ۳ درصد افزایش یافته و به نظر می‌رسد که برخی پالایشگاه‌ها با دریافت خوراک بیشتر از ظرفیت عملیاتی خود، به تولید فرآورده‌های ویژه‌ای مانند نفتا و حلال‌های صنعتی پرداخته‌اند. 

تدابیر قانونی و سیاست‌ها 

به منظور جلوگیری از تداوم روند کنونی، در بند (د) تبصره (۱۴) قانون بودجه ۱۴۰۲ تصویب شده که ۱۰۰ درصد منابع حاصل از فروش داخلی و صادرات پالایشگاه‌های نفت به حساب سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها واریز شود. در صورتی که تولید فرآورده‌های اصلی کاهش یابد، وزارت نفت موظف است با فروش فرآورده‌های ویژه، کسری را جبران کند. همچنین در راستای کاهش تولید نفت کوره و افزایش تولید فرآورده‌های با ارزش‌تر مانند بنزین، در بند (ر) تبصره (۱) قانون بودجه سال جاری، تخفیف ۵ درصدی به پالایشگاه‌ها برای پروژه‌های کیفی‌سازی اعطا شده است. 

مدیریت مصرف بنزین 

در زمینه مدیریت مصرف بنزین، طرح‌های غیرقیمتی نظیر محدودیت در میزان سوخت قابل ارائه توسط کارت سوخت جایگاه‌داران در مناطق مرزی، به کاهش مصرف و جلوگیری از قاچاق سوخت کمک کرده است. همچنین، حذف سهمیه خودروهای لوکس با حجم موتور بالای ۲۰۰۰ سی‌سی و خودروهای وارداتی و الزام سوخت‌گیری صرفا از طریق کارت سوخت، از دیگر راهکارهای پیش‌بینی‌شده هستند. دیگر اقدامات شامل تشویق به تبدیل خودروهای بنزین‌سوز به دوگانه‌سوز، پیگیری تولید موتورهای کم‌مصرف و سخت‌گیری بیشتر در استانداردهای مصرف سوخت خودروها می‌شوند. 

وضعیت فعلی تولید و مصرف 

در حال حاضر، تولید بنزین در کشور برابر با ۱۰۵ میلیون لیتر در روز و مصرف آن حدود ۱۲۰ میلیون لیتر در روز است. این وضعیت نیاز به واردات روزانه ۱۵ میلیون لیتر بنزین را به وجود آورده که خسارت آن به کشور حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. این در حالی بوده که وزیر امور اقتصادی و دارایی نیز آن را باعث کسری بودجه خوانده است. با توجه به عدم وجود پروژه‌های تولیدی جدید در کشور، این رقم در سال‌های آینده احتمالا افزایش خواهد یافت.