هجوم گرانی‌ها به بازار گوشت قرمز/ عدم خودکفایی کار دست دولت داد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ کالاهای اساسی از اصلی‌ترین نیازهای همه خانوار محسوب شده و طی سال‌های اخیر، به دلیل تغییر سیاست‌های اقتصادی دولت‌ها، ضربات مهلکی را به اقشار مختلف جامعه، به ویژه اقشار کم‌درآمد وارد کرده است.

این در حالی بوده که در عرصه‌های اقتصادی کشور، همواره تک‌نرخی کردن نرخ ارز مد نظر سیاست‌گذاران قرار گرفته و اکنون نیز، پس از آغاز فعالیت دولت چهاردهم، این مساله برجسته‌تر نیز شد. در همین راستا تیم اقتصادی دولت پزشکیان، بحث ارز توافقی را به میان آورد و طی یک هفته گذشته، به مرحله اجرایی رساند. 

بر اساس اظهارات برخی از مدیران اقتصادی، هدف ارز توافقی که به عنوان یک راهکار جدید برای تک‌نرخی کردن نرخ ارز مطرح شد، تعیین قیمت ارز بر اساس اصول عرضه و تقاضا و توافقات بین صادرکنندگان و واردکنندگان بوده است. با این حال اما پس از گذشت چند روز از اجرایی شدن این طرح، عواقب آن گریبان‌گیر بازار کالاهای اساسی و به ویژه بخش دام و طیور شده و اعتماد بسیاری از مردم را نسبت به دولت مخدوش کرده است. 

تاثیر مستقیم نرخ ارز بر قیمت‌ تمام‌شده محصولات تولیدی 

بررسی‌ها حاکی از آن هستند که نرخ ارز تاثیر مستقیم و واضحی بر قیمت تمام‌شده محصولات تولیدی دارد؛ مخصوصا زمانی که بخشی از تولید وابسته به واردات است. همچنین برخی از محصولات بازار داخل کشور، نظیر گوشت قرمز وارداتی مستقیما از طریق واردات تامین می‌شوند و نوسانات بازار ارز و تغییر سیاست‌های دولت‌ها بر روی قیمت این محصولات تاثیرگذار خواهد بود. 

گوشت قرمز تغییر قیمت داد 

علی‌رغم تولید گوشت قرمز در کشور و وجود دام اما دولت برای تامین نیاز مردم و با هدف حمایت از اقشار کم‌درآمد جامعه، اقدام به واردات گوشت قرمز کرده است. از همین‌رو افزایشی که در نرخ ارز رخ می‌دهد، به وضوح به افزایش قیمت گوشت وارداتی منجر خواهد شد. گفتنی است که این تغییرات قیمت صرفا محدود به این نوع از گوشت‌ها نشده، بلکه تاثیر مستقیمی بر تامین نهاده‌های دام و طیور نیز خواهد داشت. 

در واقع کشورمان برای تامین نهاده‌‌های دام و طیور حدود ۹۵ درصد وابستگی دارد که این مساله نشان‌دهنده ارتباط مستقیم قیمت این نهاده‌های به نرخ ارز است. از همین‌رو می‌توان مدعی بود که هرگونه تغییر قیمت در کشف نرخ ارز توافقی یا هر شوک در بازار ارز، هزینه‌های واردات گوشت خارجی و هزینه تمام‌شده گوشت تولیدی شود.

این مساله اکنون نیز قابل درک است؛ چراکه پس از آغاز به کار تالار ارز توافقی، تغییرات قیمتی برخی اقلام اساسی نظیر گوشت وارداتی تحت‌الشعاع قرار گرفته‌اند؛ به طوری که قیمت این محصول به ازای هر کیلوگرم ۲۷۵ هزار تومان به ۳۵۰ هزار تومان رسیده است. 

در همین راستا نیز غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرده است که به دلیل نوسانات نرخ ارز تولید دام در کشور کاهش یافته و اکنون ۲۰ درصد مصرف از محل واردات تامین می‌شود. البته از این ۲۰ درصد گوشت قرمز وارداتی، ۷ درصد با ارز ترجیحی و ۱۳ درصد با ارز توافقی وارد خواهند شد.

وابستگی به واردات نهاده‌های دام و طیور

از دیگر اقلامی که تحت تاثیر نوسانات ارزی قرار خواهد گرفت، نهاده‌های دام و طیور است. بررسی‌های نشان می‌دهد که تقریبا ۹۵ درصد وابستگی به این حوزه وجود دارد و سالیانه مقدار قابل توجهی از این نهاده‌ها وارد کشور می‌شود.

بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور ایران، در ۸ ماهه سال جاری، ذرت، جو، کنجاله سویا و دانه سویا وارد کشور شده است. این در حالی بوده که در این مدت، میزان واردات ذرت به میزان ۶ میلیون و ۷۴ هزار و ۱۹۵ تن و به ارزش یک میلیارد و ۸۲۶ میلیون و ۱۴۱ هزار و ۱۰ دلار بوده است. همچنین در همین مدت زمان، جو به میزان یک میلیون و ۵۴۷ هزار و ۶۴ تن و به ارزش ۳۵۵ میلیون و ۸۵۲ هزار و ۶۶۳ دلار، کنجاله سویا به میزان ۲ میلیون و ۳۵۵ هزار و ۱۸۸ تن و به ارزش یک میلیارد و ۳۸۹ میلیون و ۷۲۰ هزار و ۵۴۴ دلار و دانه سویا نیز به میزان یک میلیون و ۵۵۷ هزار و ۵۷ تن و به ارزش ۹۳۶ میلیون و ۶۷۳ هزار و ۷۴۵ دلار بوده است.

به طور کلی طی ۸ ماهه سال جاری، ۱۱ میلیون و ۵۳۳ هزار و ۵۰۴ تن به ارزش ۴ میلیارد و ۵۰۸ میلیون و ۳۸۷ هزار و ۹۶۲ دلار نهاده‌های دام و طیور به کشور وارد شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، از لحاظ وزن ۱۱ درصد رشد و از لحاظ ارزش ۶  کاهش داشته است.

بررسی آمارها نشان می‌دهد که واردات نهاده‌های دام و طیور طی سال ۱۴۰۲، از لحاظ وزن به میزان ۱۶ میلیون و ۷۶۶ هزار و ۵۸۲ تن و از لحاظ ارزش به میزان ۷ میلیارد و ۵۱۷ میلیون و ۸۴۹ هزار و ۸۵ دلار بوده است. همچنین در سال ۱۴۰۱ این میزان به ترتیب ۱۴ میلیون و ۳۵۴ هزار و ۱۲۳ تن به ارزش ۷ میلیارد و ۹۲ میلیون و ۳۲۴ هزار و ۱۹ دلار بوده که حاکی از اختلاف ۱۷ درصدی در وزن و ۶ درصدی در ارزش است.

میزان واردات نهاده‌ها در سال‌های اوج‌گیری کرونا چقدر بود؟

بروز ویروس کرونا از اواخر سال ۹۸ بود. از همین‌رو بررسی آمارها نشان می‌دهد که میزان واردات نهاده‌های دام و طیور در این سال، از لحاظ وزن ۱۷ میلیون و ۲۴۷ هزار و ۵۰ تن و به ارزش ۵ میلیارد و ۵۴ میلیون و ۸۴۰ هزار دلار بود. این میزان واردات در سال ۹۹ (سال اوج‌گیری کرونا) از لحاظ وزن ۹ درصد کاهش و از لحاظ ارزش ۵ درصد کاهش داشته و به ترتیب ۱۵ میلیون و ۶۷۲ هزار و ۳۳۷ تن و ۴ میلیارد و ۸۱۲ میلیون و ۸۵۴ هزار و ۴۴۴ دلار رسید.

در سال ۱۴۰۰ نیز میزان واردات نهاده‌ها از لحاظ ارزش ۱۷ میلیون و ۶۱۷ هزار و ۵۰۹ تن و از لحاظ ارزش نیز ۷ میلیارد و ۹۷ میلیون و ۲۲۱ هزار و ۶۶۴ دلار بود که نسبت به سال قبل از آن، ۱۲ درصد ز لحاظ وزن و ۴۷ درصد از لحاظ ارزش رشد داشته است. 

با این حجم از واردات نهاده‌های دام و طیور و عدم خودکفایی در تولید این محصولات، در صورت بروز هرگونه التهاب در بازار ارز و شوک‌های ناگهانی ناشی از تغییر سیاست‌های ارزی، در روزهای آینده شاهد افزایش‌ قیمتی بیشتر گوشت‌های داخلی و خارجی خواهیم بود. اکنون باید دید که دولت چهاردهم برنامه‌ای در خصوص کنترل بازار و حمایت از اقشار مختلف جامعه، به ویژه دهک‌های یک تا سه یارانه‌ای خواهد داشت یا همچون وقایع گذشته، این اقشار قربانی جراحی‌های اقتصادی خواهند شد.