حبس و بدهی میلیاردی در انتظار اجاره‌دهندگان حساب‌های راکد بانکی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ حساب‌های بانکی راکد به طور عمومی به حساب‌هایی اطلاق می‌شود که طی یک سال مالی هیچ‌گونه تراکنش مالی نداشته‌اند. بانک‌ها برای هر سال نگه‌داری این حساب‌ها مجبور به پرداخت هزینه‌های دفترداری و نگه‌داری اطلاعات آن‌ها هستند.

طبق آمارها، از مجموع ۷۰۰ میلیون حساب بانکی ایران، ۲۰ تا ۳۰ میلیون حساب به‌ دلیل عدم فعالیت، به‌ عنوان حساب‌های راکد شناخته می‌شوند. این موضوع نه‌ فقط مشکلاتی در زمینه مدیریت منابع مالی بانک‌ها ایجاد کرده، بلکه می‌تواند به‌ عنوان بستری برای تخلفات مالی و سوءاستفاده‌های اقتصادی عمل کند.

منابع مالی پنهان در پشت حساب‌های راکد

حساب‌های راکد به دلیل عدم نظارت مستمر، می‌توانند تبدیل به کانال‌هایی برای انتقال و پنهان‌سازی منابع غیرقانونی شوند. در بسیاری از موارد، این حساب‌ها به‌ عنوان ابزاری برای پول‌شویی، قاچاق کالا و فرار از مالیات مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرند. این حساب‌ها به‌ راحتی می‌توانند به‌ عنوان ابزار پنهان‌سازی منابع غیرقانونی یا اموال مشمول مالیات استفاده شوند و برخی افراد یا گروه‌های سازمان‌یافته برای انتقال غیرقانونی پول از طریق آن‌ها بهره می‌برند.

یکی از مهم‌ترین مسائلی که بر سر راه حساب‌های راکد بانکی وجود دارد، تطمیع صاحبان حساب توسط خلاف‌کاران برای اجاره حساب‌ها به این افراد است. معمولا این متخلفان در ازای ماهانه چند میلیون تومان، پیشنهاد اجاره حساب به صاحبان حساب راکد را می‌دهند.

ریسک‌های اجاره‌ دادن حساب بانکی

اگر حساب بانکی دارید که از آن استفاده نمی‌کنید و می‌توانید با اجاره آن، درآمدی برای خود کسب کنید، باید ریسک‌های آن را هم بپذیرید. مثلا یکی از ریسک‌ها این بوده که ممکن است حسابی که اجاره داده‌اید، برای یک فعالیت چند ده یا چند صدمیلیاردی باشد و سازمان امور مالیاتی آن را شناسایی کرده و چون به اسم شماست، برای شما مالیات ببندد و شما میلیاردها تومان بدهکار شوید. در این صورت ماهانه چند میلیون تومان به هیچ درد شما نخواهد خورد. 

یکی دیگر از ریسک‌ها این است که شما به جرم پول‌شویی دستگیر شوید. وقتی‌ که حساب خود را اجاره دهید و ندانید که چه اتفاقی در آن افتاده، ممکن است فعالیت انجام‌شده در زمینه پول‌شویی باشد که در آن صورت پای شما هم گیر است و احتمالا به زندان می‌افتید و بدهکاری سنگینی هم خواهید داشت. 

شراکت در عملیات مخرب تروریستی یا تبهکارانه، یکی دیگر از ریسک‌های بر سر راه شماست. نظام بانکی و امنیتی کشور ممکن است از شما نپذیرد که در جریان این‌گونه اقدامات نبودید و چون یکی از سررشته‌ها به‌ حساب بانکی شما می‌رسد، شما جزو متهمان و مجرمان شناخته خواهید شد که در این صورت عاقبت خوشی برایتان وجود نخواهد داشت.

این موارد فقط بخش کوچکی از آن چیزی بود که در انتظار شمایی است که حساب‌های بانکی خود را اجاره می‌دهید؛ در نتیجه، اگر حاضر نیستید متحمل این موارد شوید، حتی به نزدیک‌ترین افراد خود هم‌حسابتان را اجاره ندهید یا در اختیارشان نگذارید.

از طرح‌های نظارتی تا ایجاد سامانه‌های هوشمند

بانک مرکزی ایران در سال‌های اخیر چندین طرح را برای حل این مشکل ارائه کرده است. طرح «ساماندهی حساب‌های بانکی مطالبه نشده و مازاد» یکی از این طرح‌هاست که به طور خاص به شناسایی و تعیین تکلیف این حساب‌ها متمرکز شده است.

در این طرح، بانک‌ها ملزم به شناسایی حساب‌های راکد و اطلاع‌رسانی به صاحبان آن‌ها جهت تعیین تکلیف حساب هستند. یکی از ابتکارات جدید که بانک مرکزی در نظر دارد، به مشتریان این امکان را بدهد تا بدون نیاز به مراجعه حضوری، به‌ راحتی تعداد حساب‌های خود را بررسی کرده و حساب‌های راکد یا غیرضروری را غیرفعال کنند. این سیستم هوشمند می‌تواند با کاهش ترافیک و حضور فیزیکی در بانک‌ها، کار را برای افراد و بانک‌ها تسهیل کند.

محدودیت‌ها و مشکلات در پیاده‌سازی طرح‌ها

هرچند که بانک مرکزی و نهادهای نظارتی اقداماتی را برای کاهش تعداد حساب‌های راکد انجام داده‌اند اما هنوز چالش‌هایی در این زمینه وجود دارد. مهم‌ترین مانع، عدم وجود یک سیستم یکپارچه برای شناسایی و تعیین تکلیف حساب‌های راکد است. بسیاری از بانک‌ها همچنان در اجرای طرح‌های نظارتی و کنترل حساب‌های راکد با مشکلاتی مواجه هستند. 

در نهایت باید تاکید کرد که اصلاح فرهنگ مالی و آگاهی بیشتر برای مردم می‌تواند خطرات ناشی از این اتفاق را کنترل کند تا آن‌ها از تبعات اجاره حساب‌های خصوصا راکد خودآگاه شوند و از این‌ پس، نسبت به غیرفعال‌سازی یا بستن حساب‌های غیرضروری خود اقدام کنند، چراکه این امکان وجود دارد تا افرادی بدون آگاهی صاحب حساب راکد نیز از حساب وی بهره‌برداری نماید. در غیر این صورت، وضعیت فعلی می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات بزرگ‌تری برای مشتریان بانکی و همچنین اقتصاد کشور شود.