ناترازی‌های مزمن اقتصاد ایران را در تله‌ نقدینگی سرگردان گرفتار کرده است

به گزارش اقتصاد معاصر؛ محمد نادعلی، عضو هیئت عالی بانک مرکزی، عضو هیئت عالی بانک مرکزی، در نشست تحلیل هدایت اعتبار در نظام بانکی و سرمایه گذاری برای تولید اظهار داشت: ناترازی‌های مزمن اقتصادی و نگاه‌های کوتاه مدت گذشته، ایران را در تله‌های اقتصادی مانند نقدینگی سرگردان گرفتار کرده است. 

وی تأکید کرد: سیاست هدایت اعتبار، با الگوبرداری از تجارب موفق کشور‌هایی مانند آلمان، ژاپن، چین و کره، می‌تواند منابع محدود را به سمت توسعه صنعتی هدایت کند، مشروط بر اینکه دیدگاه‌های توسعه‌ای بازنگری شوند.

نادعلی با اشاره به اهمیت هدایت اعتبار گفت: در شرایط کسری مزمن زیرساخت‌ها و منابع، باید از منابع موجود بهترین استفاده را کرد. هدایت اعتبار هم رشد کمی اعتبار (میزان تخصیص) و هم رشد کیفی (جهت دهی به بخش‌های اولویت دار) را شامل می‌شود.

وی افزود: دهه‌های اخیر، نگاه کوتاهمدت در سیاست گذاری، انباشت مشکلات اقتصادی را به دنبال داشته و توسعه به حاشیه رانده شده است.

وی با بررسی تجارب جهانی اظهار کرد: کشور‌هایی مانند آلمان، ژاپن، چین و کره با تمرکز بر هدایت اعتبار به موفقیت‌های بزرگی دست یافتند. این کشور‌ها نظام بانکی را محور قرار دادند و با دولتی کردن برخی بانک‌ها یا ایجاد بانک‌های توسعه، منابع را به سمت صنایع اولویت دار هدایت کردند.

نادعلی توضیح داد: در آلمان، اعتبارات به صنایع تولیدی تخصیص یافت و وام‌های مصرفی و سفته بازی محدود شد، در حالی که ژاپن با کاهش تعداد بانک‌ها از ۱۴۰۰ به ۶۲، هدایت اعتبار را ساده سازی کرد.

وی افزود: در ژاپن، بانک مرکزی با ارائه منابع ارزان به بانک‌هایی که برنامه هدایت اعتبار را اجرا می‌کردند، انگیزه ایجاد کرد و بانک‌های متخلف از دسترسی به این منابع محروم شدند. مدیران بانک‌ها نیز بر اساس پایبندی به این سیاست ارزیابی می‌شدند.

نادعلی خاطرنشان کرد: چین با استفاده از چهار بانک بزرگ دولتی و کره با نظارت قوی‌تر دولت بر بانکها، مشابه این مدل را پیاده کردند.

رئیس هیئت عالی بانک مرکزی با اشاره به ویژگی‌های مشترک این کشور‌ها گفت: تمرکز این کشور‌ها بر صنایع بزرگ و صادراتی بود که سهم بازار جهانی را افزایش می‌داد. آنها استراتژی توسعه مشخص، تعامل قوی بین بانک مرکزی، دولت و شبکه بانکی، و نظام ارزیابی عملکرد داشتند.

وی افزود: در این کشورها، ۸۰ تا ۸۵ درصد اعتبارات به سرمایه در گردش صنایع و ۱۵ تا ۲۰ درصد به نوسازی اختصاص یافت.

نادعلی با انتقاد از سیاست‌های گذشته ایران بیان داشت: دیدگاه‌های کوتاه مدت و فقدان استراتژی توسعه، ما را به وضعیت کنونی رسانده است. باید این دیدگاه‌ها نقد و بازنگری شوند.

وی پیشنهاد کرد: ایران با الگوبرداری از این تجارب، نظام هدایت اعتبار را تقویت کند و از ابزار‌هایی مانند سهمیه بندی، نرخ‌های ترجیحی، ضمانتنامه‌ها و مشوق‌های اخلاقی بهره گیرد.

وی در پایان تأکید کرد: موفقیت هدایت اعتبار به وجود استراتژی توسعه صنعتی، تعامل بین نهاد‌ها و نظارت دقیق بستگی دارد. اگر این چارچوب‌ها فراهم شود، می‌توان منابع را به سمت تولید و توسعه هدایت کرد و از تله‌های اقتصادی کنونی خارج شد.