برآورد یک نهاد پژوهشی از رشد اقتصادی ۳ ماهه منتهی به فروردین ۱۴۰۴

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی برآورد خود از رشد اقتصادی سه ماهه منتهی با فروردین ماه سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد. براساس این گزارش، رشد برآوردی تولید ناخالص داخلی سه ماهه منتهی به فروردین ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۱.۵ درصد رسید که در مقایسه با رشد زمستان ۱۴۰۳ افزایش داشته است.

رشد بخش خدمات که در سه ماهه زمستان حدود صفر درصد برآورد شده بود، در سه ماهه منتهی به فروردین افزایش یافته و به ۲٫۳ درصد رسیده است. در بیشتر ماه‌های نیمه دوم سال ۱۴۰۳ رشد این بخش حدود ۲ درصد بوده است. براساس آمار شاپرک، ارزش اسمی تراکنش‌های شاپرک در سه ماهه منتهی به فروردین نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۵۰ درصد رشد داشته است. 

با توجه به اینکه رشد سطح عمومی قیمت‌ها پایین‌تر از این رشد است، می‌توان گفت در این دوره، فعالیت بخش‌های خدماتی نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است. همچنین تعداد تراکنش‌ها نیز در این دوره ۵ درصد رشد داشته است. رشد بخش صنایع و معادن در سه ماهه منتهی به فروردین به ۰.۹ درصد رسید؛ این در حالی است که رشد این بخش در زمستان ۱۴۰۳ روند افزایشی داشته و به ۱.۹ درصد رسیده بود.   

رشد شاخص فعالیت بخش صنایع و معادن در زمستان ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱.۹ درصد برآورد شده که نسبت به رشد پاییز افزایش داشته است. در سه ماهه منتهی به فروردین اگرچه رشد این بخش مثبت باقی ماند، به ۰.۹ درصد کاهش پیدا کرد. براساس آمار عملکرد شرکت‌های صنعتی بورسی، در سه ماهه منتهی به فروردین ۱۴۰۴ صنایع محصولات شیمیایی، خودرو و قطعات و محصولات غذایی از مهمترین صنایع با رشد مثبت و فلزات اساسی، کانی‌های غیرفلزی و محصولات دارویی صنایع با رشد منفی در تولید بودند. 

همچنین ارزش اسمی تراکنش‌های بخش‌های مربوط به ساخت و ساز و ساختمان که در زمستان ۱۴۰۳ رشد ۴۳ درصدی داشته، در سه ماهه منتهی به فروردین به ۴۴ درصد رشد ارتقا یافته که نشان از روند افزایشی رشد در این بخش است. رشد شاخص برآوردی ارزش افزوده بخش نفت که در زمستان ۱۴۰۳ منفی شده بود، در سه ماهه منتهی به فروردین مجددا وارد محدوده مثبت شد. البته نرخ رشد تولید نفت ایران در ماه‌های سال ۲۰۲۴ روند نزولی داشته و این روند نزولی از ژوئیه ۲۰۲۴ شروع شده و در دسامبر به حداقل خود رسید. در ادامه، رشد مارس و آوریل ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل به‌ ترتیب ۲.۱ درصد و ۲.۸ درصد بوده است. 

رشد بخش کشاورزی که در سال ۱۴۰۳ در وضعیت باثباتی قرار داشت، در سه ماهه منتهی به فروردین وارد محدوده منفی شد. این رشد در سه ماهه منتهی به فروردین ۱۴۰۴کاهش محسوسی داشته و به زیر صفر رسیده است. برخلاف سال آبی گذشته (منتهی به شهریور ۱۴۰۳)، وضعیت بارندگی کشور در سال آبی جاری مناسب نبوده و نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش داشته است. افت بارندگی‌ها می‌تواند آثار سوئی بر روند رشد این بخش در سال ۱۴۰۴ داشته باشد.

بررسی آمار زیربخش‌های مهم بخش خدمات می‌تواند دید بهتری از نوسانات این بخش ارائه دهد:

بخش خرده فروشی و عمده فروشی: ارزش اسمی تراکنش‌های بخش خرده‌فروشی و عمده‌فروشی در سه ماهه منتهی به فروردین ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۵ درصد رشد داشته است که با توجه به تورم، می‌توان گفت ارزش حقیقی تراکنش‌ها تقریبا معادل رشد قیمت‌ها افزایش داشته است. البته رشد پاییز و زمستان به ترتیب ۳۳ درصد و ۴۳ درصد بوده که از افزایش فعالیت در این بخش در ماه‌های اخیر نشان دارد.

بخش حمل و نقل: ارزش تراکنش‌های بخش حمل‌ونقل در سه ماهه منتهی به فروردین ۱۴۰۴ حدود ۳۵ درصد نسبت به مدت مشابه قبل رشد داشته است. این در حالی است که این رشد در زمستان زیر ۳۰ درصد و در پاییز زیر ۲۰ درصد بوده است. این روند از افزایش رشد بخش حمل‌ونقل در یک ماهه اخیر حکایت می‌کند. به‌ علاوه رشد تعداد تردد ماشین‌های سنگین باری در جاده‌های کشور که در زمستان منفی شده بود، در فروردین اندکی بهبود پیدا کرد و به ۱.۵ درصد رسید. بنابراین، بهبود رشد بخش حمل و نقل در سه ماهه منتهی به فروردین با توجه به داده‌ها مشهود است. 

فعالیت‌های املاک و مستغلات: ارزش اسمی تراکنش‌های آژانس‌های فروش، مدیریت و اجاره املاک که در پاییز ۱۴۰۳ بیش از ۵۵ درصد بوده است، در زمستان کاهش یافت و به ۲۶.۲ درصد رسید. در فروردین نیز این روند کاهشی ادامه داشت و رشد سه ماهه منتهی به فروردین فقط ۱۷ درصد بوده که نشان‌دهنده کاهش فعالیت در این بخش است. 

برای برآورد شاخص فعالیت بخش نفت، از میزان تولید ماهیانه نفت خام و همچنین سایر فراورده‌های نفتی استفاده شده است که توسط اوپک و همچنین اداره اطلاعات انرژی امریکا (Administration Information Energy) ارائه می‌شود. به‌ علاوه از آمار تولید شرکت‌های پالایش نفت که اطلاعات از طریق سازمان بورس و سامانه کدال منتشر می‌کنند نیز استفاده شده است.