آیا سرمایه‌گذاران روی افزایش قیمت طلا حساب باز کرده‌اند؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ حراج‌های سکه و شمش بانک مرکزی به عنوان بخشی از استراتژی‌های این نهاد برای مدیریت تقاضا و تثبیت عرضه در بازار فلزات گران‌بها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این حراج‌ها به ویژه در شرایطی که نوسانات اقتصادی و سیاسی موجب افزایش تقاضا برای این کالا‌ها می‌شود، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند. 

این نوع حراج‌ها از اوایل دهه ۱۳۹۰ توسط بانک مرکزی آغاز شد. هدف اصلی از این حراج‌ها، کنترل و تعدیل قیمت‌ها در بازار داخلی و جلوگیری از بروز نوسانات شدید اقتصادی بوده است. به طور معمول، این حراج‌ها زمانی اجرا می‌شوند که بازار با افزایش تقاضا مواجه می‌شود یا آنکه قیمت‌های داخلی از قیمت‌های جهانی طلا فاصله می‌گیرند. فرآیند حراج‌ها به صورت مزایده عمومی برگزار می‌شود که در آن شرکت‌کنندگان می‌توانند پیشنهاد خود را برای خرید سکه یا شمش اعلام کنند.

 
در دوره جدید مدیریت بانک مرکزی و بعد از راه‌انداری مرکز مبادله طلا و ارز، این حراج‌ها به صورت دوره‌ای برگزار شدند و بانک مرکزی اطلاعات مربوط به زمان، میزان عرضه و شرایط شرکت در حراج را از طریق سایت خود یا رسانه‌های مرتبط اعلام می‌کند.

 
در حراج سکه، معمولا بسته‌های مختلفی از انواع سکه‌های طلا با وزن‌های متفاوت به مزایده گذاشته می‌شوند. در حراج شمش نیز مقدار مشخصی طلا به صورت شمش عرضه می‌شود که به دلیل ارزش سرمایه‌گذاری بیشتر، توجه زیادی را به خود جلب کرده است.

 
در طول سال‌های گذشته، این حراج‌ها در برخی موارد، تاثیر مثبتی بر کنترل قیمت‌ها در بازار داشته‌اند. با این حال، در شرایطی که تقاضا به شدت افزایش می‌یابد، حتی این حراج‌ها نیز ممکن است، نتوانند به طور کامل تقاضا را تامین کنند. در چنین مواردی، تعداد زیادی از متقاضیان موفق به دریافت سهمیه نمی‌شوند که خود عاملی برای بالا رفتن دوباره قیمت‌ها است.

 
بدین ترتیب، حراج‌های بانک مرکزی علاوه بر تامین‌کننده بودن بخشی از نیاز بازار، به عنوان ابزاری برای تنظیم و کنترل بازار نیز عمل می‌کنند. 

واردات شمش طلا ۶ برابر شد 

در سال‌های گذشته، به دلیل محدودیت‌های بین‌المللی و تحریم‌ها، واردات طلا همواره چالش‌هایی را با خود به همراه داشته است. با این حال از سال ۱۴۰۱ دولت تلاش کرده است با وجود محدودیت‌ها، نیاز بازار داخلی را از طریق واردات و سایر منابع تامین کند. در شش ماه اول سال ۱۴۰۳، گزارش‌های گمرک نشان از افزایش نسبی واردات شمش طلا در مقایسه با سال‌های گذشته دارد. همانطور که اشاره شد، هیات دولت در آذرماه سال ۱۴۰۱ مصوب کرد تا تسهیلاتی جهت واردات شمش طلا برقرار شود. پس از این مصوبه، واردات شمش طلا به کشور آغاز شد.

اما بر اساس تازه‌ترین آمار گمرک ایران، واردات شمش طلای استاندارد در ۶ ماهه سال جاری به ۴۲.۸ تن رسید. ارزش این میزان شمش طلا در این مدت ۲.۵ میلیارد دلار بوده است.

در سال گذشته در همین مدت ۷.۳ تن شمش طلا به ارزش ۴۶۶ میلیون دلار وارد کشور شده بود. در این مدت ۹۶.۸ درصد از وزن شمش طلای وارداتی در سال ۱۴۰۳ از طریق گمرک فرودگاه امام خمینی (ره) وارد و ترخیص گردید.

گمرکات باشماق، تبریز، مشهد، فرودگاه اصفهان، پیرانشهر و یزد از دیگر گمرکاتی بودند که در ۶ ماهه سال جاری شمش طلا از این گمرکات وارد و ترخیص شده است. 

در حراج اخیر سکه و شمش بانک مرکزی چه گذشت؟ 

از ۱۳ اسفند ماه ۱۴۰۲ تاکنون، ۱۸ حراج از طریق سامانه معاملات سکه طلای مرکز مبادله ایران برگزار شده است که طی این حراج ها، در مجموع ۳۲۳ هزار و ۴۴۰ قطعه انواع سکه طلا به متقاضیان تخصیص داده شده است. سهم ربع سکه از این حجم تخصیص ۱۷۶ هزار و ۹۴۶ قطعه، نیم سکه ۵۳ هزار و ۹۱۰ قطعه و تمام سکه ۹۲ هزار و ۵۸۴ قطعه است.

هجدهمین حراج سکه طلا روز دوشنبه دوم مهرماه ۱۴۰۳ برگزار شد و از مجموع ۳۰ هزار و ۲۲۷ قطعه تمام سکه ثبت سفارش شده، ۱۱۳۰ قطعه با میانگین قیمت ۴۳ میلیون و ۷۶۱ هزار تومان به متقاضیان تخصیص داده شد.

همچنین، از مجموع ۲۲ هزار و ۵۶۵ قطعه ربع سکه ثبت سفارش شده، ۱۹۰۴ قطعه با میانگین قیمت ۱۵ میلیون و ۵۱۴ هزار تومان به متقاضیان تخصیص داده شد.

در حراج نیم سکه نیز ۱۶ هزار و ۴۶۴ قطعه سکه ثبت سفارش شد که ۱۵۱۴ قطعه با میانگین قیمت ۲۳ میلیون و ۴۲۸ هزار تومان تخصیص داده شد. بدیهی است، در بین متقاضیان افرادی بالاتر و افرادی پایین‌تر از این قیمت‌ها، قیمت پیشنهادی اعلام کرده و به آنها تخصیص داده شده است. 

۹۷ درصد تقاضای سکه بدون تخصیص باقی ماند 

بر این اساس در حراج اخیر سکه بانک مرکزی، ۹۷ درصد از تقاضا‌ها بدون تخصیص باقی ماندند. این رقم بسیار بالا نشان‌دهنده فشار سنگین تقاضا در بازار و کمبود عرضه سکه است. برخی کارشناسان در تحلیل وضعیت اخیر معتقدند، هم اکنون علاقه‌مندان به سرمایه‌گذاری در سکه به دلیل شرایط خاص اقتصادی و سیاسی، به دنبال ذخیره ارزش خود در قالب فلزات گران‌بها هستند. 

سرانه ۲۰۰ کیلوگرمی عرضه شمش در حراج‌های مرکز مبادله 

طی ۵۲ حراج شمش طلای مرکز مبادله ایران، ۱۰ هزار و ۳۰ کیلوگرم مورد دادوستد قرار گرفت که در نتیجه آن بیش از ۴۴.۵ هزار میلیارد تومان ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصاد کشور وارد شد.

نکته جالب توجه این است، علی‌رغم اینکه سرانه معامله در حراج‌های گذشته حدود ۲۰۰ کیلوگرم بوده است، در حراج شماره ۵۲ تنها ۲۴ کیلوگرم شمش طلا عرضه شد. این عدم تطابق میان سابقه تقاضای شمش در حراج‌های مرکز مبادله و عرضه ۲۴ کیلوگرمی می‌تواند به نوعی نشانگر افزایش حجم تقاضا در بازار شمش باشد.

با توجه به افزایش تقاضا برای طلا و سکه، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که تقاضا رفته رفته در حال افزایش است، به ویژه با توجه به شرایط بین‌المللی و ناامنی‌های سیاسی که منجر به افزایش میل به سرمایه‌گذاری در دارایی‌های امن‌تر مانند طلا شده است. 

تاثیر افزایش قیمت اونس جهانی 

هم‌زمان با این تحولات داخلی، افزایش قیمت اونس جهانی طلا نیز مزید بر علت شده است. افزایش قیمت اونس جهانی معمولا به دلیل شرایط ترکیبی از تقاضای جهانی و تحولات اقتصادی و سیاسی رخ می‌دهد. 

در سال جاری، شاهد افزایش تقاضا به دلیل درگیری‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی‌های تورمی بوده‌ایم. نتیجه‌گیری با توجه به شرایط توصیف‌شده، با وجود افزایش تقاضا ناشی از التهابات سیاسی و ناامنی بین‌المللی، احتمالا باید شاهد افزایش قیمت طلا باشیم. به نظر می‌رسد که سرمایه‌گذاران روی افزایش قیمت طلا حساب باز کرده‌اند، زیرا به صورت سنتی طلا به عنوان یک پناهگاه در برابر نوسانات بازار و ریسک‌های مختلف اقتصادی و سیاسی در نظر گرفته می‌شود.