دارایی‌های ملکی بانک‌ها فراتر از هزار همت

به گزارش اقتصاد معاصر؛  بانک مرکزی تازه‌ترین فهرست دارایی‌های غیرمنقول بانک‌ها را تا پایان شهریور 1404 منتشر کرد، بر اساس این گزارش، ارزش روز مجموع املاک و مستغلات بانک‌های کشور بیش از هزار همت برآورد می‌شود؛ رقمی بی‌سابقه که نشان می‌دهد حجم دارایی‌های ملکی بانک‌ها نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه نسبت به سال گذشته نیز رشد داشته است. موضوعی که نشان از تشدید دارایی های سمی بانک ها در اقتصاد کشور شده است.

در میان بانک‌ها، بانک سپه و بانک پاسارگاد همچنان برای دومین فصل از سال جاری از ارائه آمار خودداری کرده‌اند وآخرین اطلاعات درج‌شده برای این دو بانک مربوط به پایان اسفند 1403 است، که از همان آمار قبلی در این گزارش استفاده شده است. نکته عجیب‌تر آنکه در همان داده‌ها، برخی بانک ها اطلاعات نادرستی ارائه کرده اند که به عنوان مثال، بانک سپه تعداد شعب خود را فقط دو شعبه اعلام کرده که صحت آن مورد تردید جدی است و از تناقض آماری در داده‌های رسمی حکایت دارد.

کم اظهاری آماری در غیاب نظارت های موثر بانک مرکزی

اگرچه مطابق  به جزء "2ـ1" بند " ط " تبصره "16" قانون بودجه سال 1402 مبنی بر انتشار اطلاعات مربوط به اموال غیرمنقول یک الزام قانونی بوده است، اما برخی از بانک ها همچون پاسارگاد و سپه از انتشار این آمار خودداری کرده و برخی دیگر نیز آمار درستی از ارزش روز املاک خود ارائه نکرده اند. به عنوان مثال بانک رفاه ارزش روز 1469 فقره از املاک خود را با قیمت هرکدام یک ریال ارزش گذاری کرده است، یا در مثالی دیگر بانک بانک سرمایه ارزش 245 فقره، بانک شهر ارزش 119 فقره، و بانک صادرات نیز ارزش 86 فقره از املاک خود را همچون بانک رفاه یک ریال اعلام کرده اند! همچنین بانک گردشگری نیز در اعلام آمار خود به کلی آمار غیر واقعی ارائه داده است، موضوعی که اگر بر اساس اعداد و ارقام درست مطرح شود آمار ملاکی بانکها بسیار بیش از آمار فعلی یعنی هزار همت خواهد شد.

رتبه‌بندی بانک‌ها بر اساس ارزش روز املاک/ بانک شهر در رتبه نخست

در میان شبکه بانکی، و با درنظر گرفتن همان قیمت های روز اعلامی از سوی بانک ها که گاها بسیار کمتر از ارزش واقعی آن املاک بوده است که در بالا توضیح داده شد، بانک شهر با حدود 190 همت در صدر فهرست ارزش دارایی‌های غیرمنقول قرار گرفته، پس از آن، بانک ملت با 154 همت و بانک تجارت با 147 همت در رتبه‌های دوم و سوم ایستاده‌اند، این سه بانک روی‌هم بیش از 490 همت از املاک بانکی کشور را در اختیار دارند.

ملاکی؛ زنگ خطر همیشگی برای نظام بانکی

مطالبه خروج بانک‌ها از ملاکی یکی از تأکیدات مکرر رهبر معظم انقلاب در سال‌های اخیر بوده است، اما آمار تازه نشان می‌دهد این هدف نه تنها محقق نشده بلکه پدیده ملاکی بانک ها به مراتب بحرانی تر از سال های گذشته شده است، ارزش بیش از هزار همتی املاک بانک‌ها بیانگر آن است که سرمایه‌گذاری مستقیم و فعالیت‌های ملاکی بانک‌ها نه‌تنها کم نشده، بلکه رو به افزایش بوده است، به همین دلیل، انتقادات نسبت به انحراف بانک‌ها از وظیفه اصلی خود یعنی بانکداری و تأمین مالی تولید، همچنان پابرجاست.

دارایی‌های راکد و مزایده‌های بی‌مشتری

انباشت اموال مازاد و غیرمولد در بانک‌ها به‌حدی افزایش یافته که بانک مرکزی  سیاست‌هایی را برای مدیریت و فروش املاک مازاد، به‌ویژه در بانک‌های ناتراز در دستور کار قرار داده است. با این حال، بسیاری از بانک‌ها در گزارش خود اشاره کرده‌اند که مزایده‌های متعدد برای فروش املاک برگزار شده ولی خریداری پیدا نشده است.

این مسئله نه‌تنها کارایی سیاست فروش دارایی‌های مازاد را زیر سؤال می‌برد، بلکه نشان‌دهنده تداوم فریز منابع بانکی در بخش های غیر مولد اقتصاد است.