هوش مصنوعی مولد، مسیر خلق ارزش در پتروشیمی

به گزارش اقتصاد معاصر؛ به نقل از وزارت نفت، سجاد نبی‌زاده امروز دوشنبه، ۲۸ مهر در نشست تخصصی «ارزیابی آمادگی دیجیتال در صنعت پتروشیمی» در رویداد «ارزیابی بلوغ دیجیتالی صنایع و کسب‌وکارها در برنامه هفتم پیشرفت» با اشاره به اهداف اصلی حوزه تحول دیجیتال اظهار کرد: هدف این است که هم خود را با جدیدترین دانش و فناوری‌ها در این صنعت مجهز کنیم و هم روند آینده سیاست‌گذاری در حوزه پتروشیمی، به‌ویژه در حوزه دیجیتال مشخص شود و هماهنگی میان نهادهای سیاست‌گذار و صنایع پایین‌دستی برقرار شود.

وی با اشاره به تحولات صنعت و ورود به مرحله‌ای فراتر از نسل چهارم در عصر دیجیتال افزود: امروز مفاهیمی مانند همزیستی انسان، ماشین و هوش مصنوعی مطرح می‌شود. در این مسیر، هوش مصنوعی مولد به‌عنوان یکی از ابزارهای اصلی خلق ارزش می‌تواند نقش محوری ایفا کند.

رئیس سیستم‌های اطلاعاتی و تحول دیجیتال شرکت ملی صنایع پتروشیمی با بیان اینکه با توجه به رشد پایدار تقاضای جهانی برای محصولات پتروشیمی، لازم است نگاه ما به جای تمرکز صرف بر افزایش تولید، بر خلق ارزش افزوده و توسعه پلتفرم‌های نوآورانه متمرکز شود، تصریح کرد: در این زمینه، شیمی مولد، ترکیبی از پتروشیمی، شیمی و هوش مصنوعی مولد می‌تواند کمک شایانی به نوآوری در طراحی کاتالیست‌ها و خطوط تولید جدید داشته باشد و زمان توسعه فرآیندها را از هفته‌ها به ساعات کاهش دهد.

نبی‌زاده با بیان اینکه با استفاده از هوش مصنوعی مولد می‌توانیم سناریوهای تولید و اهداف خود را همزمان طراحی، ارزیابی و عملیاتی کنیم و حتی در بازاریابی و توسعه محصولات جدید از آن بهره ببریم، گفت: این رویکرد به ما اجازه می‌دهد تأثیرات مورد انتظار بر تولید و خروجی را معکوس شبیه‌سازی کنیم و مواد یا کاتالیست‌های مورد نیاز را بر اساس اهداف مشخص طراحی کنیم.

وی با اشاره به تجارب بین‌المللی در این حوزه یادآور شد: شرکت‌هایی مانند آرامکو، شل و دیگران از هوش مصنوعی مولد برای افزایش طول عمر باتری‌ها، کاهش زمان شارژ و تولید کامپوزیت‌های سبک استفاده کرده‌اند و تمرکز خود را بر ایجاد ارزش افزوده از مواد کربنی پیشرفته قرار داده‌اند.

رئیس سیستم‌های اطلاعاتی و تحول دیجیتال شرکت ملی صنایع پتروشیمی با تأکید بر نقش هوش مصنوعی در بهینه‌سازی تولید گفت: استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی می‌تواند سبب تصمیم‌گیری‌های سریع و عملکرد دقیق تولید در مجتمع‌های پتروشیمی شود و بهره‌وری بیشتر از مواد اولیه را تسهیل کند.

نبی‌زاده یادآور شد: با طراحی دقیق داده‌ها، تربیت نیروی متخصص و توسعه ابزارهای بومی می‌توانیم صنعت پتروشیمی کشور را به‌عنوان یک صنعت پیشرو و نوآور در زنجیره ارزش جهانی مطرح کنیم.

تحول دیجیتال، ضرورتی راهبردی

شهرام رضایی، مشاور مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی نیز در این نشست با تأکید بر اینکه صنعت پتروشیمی ایران برای حفظ مزیت رقابتی و افزایش تاب‌آوری نیازمند گذار از توسعه سخت‌افزاری به سمت نوآوری دیجیتال است، گفت: تحول دیجیتال دیگر انتخاب نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای بقا و رشد این صنعت در شرایط جدید اقتصادی و جهانی است.

وی با بیان اینکه تحول دیجیتال هنوز در ساختارهای دولتی به‌درستی نهادینه نشده است، افزود: سال‌هاست از این مفهوم صحبت می‌شود، اما در عمل هنوز فاصله داریم. دولت باید نقش خود را از تصدی‌گری به تسهیل‌گری و هدایت‌گری تغییر دهد. بخش خصوصی هم باید در این مسیر شریک و بازیگر اصلی باشد. این همکاری می‌تواند در قالب پلتفرم‌های داده‌محور و پروژه‌های مشترک دیجیتال شکل بگیرد.

مشاور مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به چالش ناترازی در زنجیره تأمین خوراک پتروشیمی‌ها تأکید کرد: پتروشیمی‌ها سالانه حدود ۱۵ میلیارد دلار ارز برای کشور تأمین می‌کنند و هرگونه اختلال در تأمین خوراک، به‌طور مستقیم بر اقتصاد ملی اثر می‌گذارد، اما برای مدیریت بهتر این ناترازی‌ها، باید داده‌های دقیق، برخط و هوشمند میان شرکت‌ها و نهادهای بالادستی تبادل شود. بدون شفافیت داده و ارتباط هوشمند، تصمیم‌های مدیریتی هم دقیق نخواهد بود.

رضایی به اهمیت تاب‌آوری صنعت اشاره کرد و تصریح کرد: رخدادهای ناگهانی مانند محدودیت خوراک، نوسانات قیمت جهانی یا حتی حوادث انسانی، می‌تواند کل زنجیره تولید را مختل کند. اگر از ابزارهای دیجیتال و شبیه‌سازی هوشمند استفاده کنیم، می‌توانیم این بحران‌ها را پیش‌بینی و از خسارت جلوگیری کنیم.

وی با اشاره به نمونه‌های موفق بومی‌سازی فناوری در ایران یادآور شد: در چند پژوهشگاه داخلی پروژه‌های موفقی برای بومی‌سازی تجهیزات و قطعات انجام شده که با استفاده از تحلیل داده و مدل‌سازی دیجیتال توانسته‌اند زمان طراحی و ساخت را تا یک‌چهارم کاهش دهند. این نشان می‌دهد که تحول دیجیتال فقط حرف نیست، بلکه می‌تواند هزینه و زمان را به‌طور واقعی کاهش دهد.

مشاور مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی با تأکید بر لزوم همکاری بخش خصوصی و دولتی گفت: دولت باید از بخش خصوصی در حوزه رگولاتوری فناوری بیاموزد. آینده صنعت پتروشیمی در گرو توسعه صنعت هوشمند و حرکت از سخت‌افزار به سمت داده و ارزش‌آفرینی دیجیتال است.

بهره‌وری هوشمند اولویت هلدینگ خلیج فارس

مهدی غیناقی، مدیر فاوا هلدینگ خلیج فارس نیز در این نشست تأکید کرد: این هلدینگ امسال پروژه‌های مهمی را در حوزه تولید و تحول دیجیتال آغاز می‌کند و توسعه زیرساخت‌های امن و بهره‌وری هوشمند از اولویت‌های اصلی است.

وی با اشاره به نقش تحول دیجیتال در مسیر توسعه صنعت پتروشیمی افزود: سه عامل اصلی در کاهش کارایی صنعت، چالش‌های مربوط به خوراک و گاز، اشکالات فرآیندی و خرابی تجهیزات هستند که ۸۰ درصد مشکلات را تشکیل می‌دهند. با نگاه به توسعه فناوری می‌توان به‌طور قابل توجهی به بهبود عملکرد صنعت پتروشیمی کمک کرد.

مدیر فاوا هلدینگ خلیج فارس با اشاره به اهمیت همکاری همه‌جانبه در صنعت پتروشیمی یادآور شد: با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری هوشمند و توجه به زیرساخت‌های امن، می‌توان پروژه‌های بزرگ و تحول‌آفرین در کشور عملیاتی کرد.

اهمیت تحول دیجتال در سازمان‌ها

مقداد حسین‌پور، سرپرست مدیریت تحول دیجیتال شرکت پتروشیمی مارون نیز در این نشست با تأکید بر اهمیت تحول دیجیتال و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در سازمان‌ها گفت: موفقیت دیگر تنها با تولید عظیم و سرمایه‌گذاری سنگین تضمین نمی‌شود، بلکه سازمان‌هایی موفق هستند که بتوانند از داده‌ها و فناوری‌های نوین برای ایجاد چابکی عملیاتی و بهره‌وری پایدار استفاده کنند.

وی افزود: سازمان‌هایی که بتوانند سرمایه، تجهیزات، داده‌ها، الگوریتم‌ها و نیروی انسانی را با هم هم‌افزا کنند، شانس پیشروی در بازار و دستیابی به تولید پایدار را دارند.

سرپرست مدیریت تحول دیجیتال شرکت پتروشیمی مارون چهار محور اصلی تحول دیجیتال را فرآیندها، نیروی انسانی، داده‌ها و فناوری دانست و تصریح کرد: فرهنگ پذیرش تغییر، مهارت‌های لازم، زیرساخت‌های مناسب و استفاده مؤثر از داده‌ها، اساس موفقیت در این مسیر هستند.

حسین‌پور یادآور شد: هر پروژه باید ارزشی ملموس برای سازمان ایجاد کند و بدون شناخت بلوغ دیجیتال، سرمایه‌گذاری در فناوری می‌تواند به اتلاف منابع منجر شود.