از کمای صنعت در اقتصاد ایران تا کوتاهی دولت در مهار تورم

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله رکود صنعت، کاهش ارزش ریال، بازار سرمایه، نابرابری آموزش عالی، تعرفه‌های ترامپ، تورم و بحران آب پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «کمای صنعت در اقتصاد ایران» به تشدید رکود در بخش صنعت و سقوط بی‌سابقه انتظارات تولیدکنندگان نسبت به آینده پرداخته و در آن نوشته است: «آخرین گزارش شاخص مدیران خرید بخش صنعت نشان می‌دهد مولفه انتظارات تولید در ماه آینده به پایین‌ترین سطح از زمان آغاز انتشار این شاخص در سال ۱۳۹۷ رسیده و حتی از دوره‌های بحرانی گذشته نیز کمتر شده است. عدد شامخ کل اقتصاد در دی‌ماه ۴۳.۴ ثبت شده و برای بیست‌ودومین ماه متوالی زیر مرز ۵۰ و در محدوده رکودی قرار دارد. شاخص تولید و سفارش‌های جدید مشتریان کاهش یافته و سفارش‌های جدید به پایین‌ترین سطح ۷۰ ماه اخیر رسیده است. هم‌زمان، شاخص قیمت مواد اولیه به بالاترین سطح ۴۴ ماه گذشته و قیمت محصولات تولیدی به سقف ۳۳ ماهه رسیده که نشانه تشدید رکود تورمی است. بنگاه‌ها در واکنش به نااطمینانی، خرید مواد اولیه را کاهش داده، جذب نیرو را متوقف یا تعدیل کرده و طرح‌های توسعه‌ای را به تعویق انداخته‌اند. نوسانات ارزی، کمبود نقدینگی، بی‌ثباتی مقررات و اختلالات زیرساختی نیز بر این وضعیت افزوده و افق برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری صنعتی را محدود کرده است.»

روزنامه شرق با عنوان «ریزش متخصصان» در گزارش اقتصادی خود به سقوط ارزش ریال، عقب‌ماندگی دستمزدها از نرخ دلار و پیامد آن یعنی افزایش مهاجرت نیروی کار و متخصصان از ایران پرداخته و در آن نوشته است: «سقوط مداوم ارزش ریال باعث کاهش شدید قدرت خرید شاغلان و فقیرتر شدن آن‌ها شده و به مهاجرت گسترده نیروی متخصص دامن زده است. طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، در سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۴۰۰ عمده مهاجرت‌ها در سنین جوانی و با انگیزه اقتصادی بوده و جایگزینی هر نیروی ماهر بین ۱۵ تا ۳۵ سال زمان می‌برد. در یک دهه اخیر قیمت دلار ۴۷ برابر شده اما حداقل دستمزد فقط ۱۵ برابر افزایش یافته و ارزش دلاری حقوق کارگران به حدود ۶۶ دلار در ماه رسیده است. این شکاف درآمدی موجب مهاجرت خلبانان، پزشکان، پرستاران و متخصصان نفتی شده، زیرا دریافتی آن.ها در کشورهای منطقه و غرب چندین برابر ایران است. گزارش‌ها از رشد چشمگیر مهاجرت کادر درمان و نیروهای فنی خبر می‌دهد و حتی کارگران ساده نیز به دلیل تفاوت بالای دستمزد با کشورهای همسایه در حال مهاجرت هستند؛ موضوعی که صنایع مهم کشور را با کمبود نیروی انسانی مواجه کرده است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «چماق جنگ بر سر بورس» به ریزش مداوم بازار سرمایه و خروج نقدینگی از بورس تحت تاثیر تنش‌های سیاسی و افزایش نااطمینانی‌های بین‌المللی پرداخته و در آن نوشته است: «تقریبا یک ماه است بازار سرمایه با خروج مستمر نقدینگی، به‌ویژه از سوی سرمایه‌گذاران حقیقی، مواجه است و تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی در سطح منطقه فضای نااطمینانی را افزایش داده است. شاخص کل با افت ۲.۳ درصدی و کاهش بیش از ۸۵ هزار واحدی به سطح ۳ میلیون و ۶۱۷ هزار واحد رسید و نمادهای شاخص‌ساز نقش مهمی در این ریزش داشتند. کارشناسان معتقدند بازار بیش از هر چیز تحت تاثیر ریسک‌های سیاسی و ابهام در روابط خارجی قرار دارد و همین موضوع باعث افزایش فشار فروش و حرکت سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های امن‌تر شده است. در این میان، حقوقی‌ها بیشتر در نقش خریدار ظاهر شده‌اند تا از شدت هیجانات بکاهند اما معامله‌گران بزرگ در وضعیت صبر استراتژیک قرار دارند و تا رسیدن قیمت‌ها به سطوح جذاب‌تر وارد عمل نمی‌شوند. به باور تحلیلگران، افت‌های اخیر بیش از آنکه ناشی از ضعف بنیادی شرکت‌ها باشد، حاصل فضای مبهم سیاسی و بلاتکلیفی حاکم بر اقتصاد است و تا روشن شدن چشم‌انداز روابط خارجی، احتیاط و نوسانات منفی ادامه خواهد داشت.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «۶۰ درصد صندلی‌های دانشگاه‌های دولتی در اختیار ۳ دهک بالا» در گزارش اقتصادی خود به نابرابری در دسترسی به آموزش عالی در ایران پرداخته و در آن نوشته است: «گزارش وزارت رفاه نشان می‌دهد فقط ۵.۶ درصد دانشجویان دانشگاه‌های دولتی از سه دهک پایین درآمدی هستند و حدود ۵۹ درصد از دهک‌های پردرآمد (۸ تا ۱۰) تشکیل شده است. بیشترین سهم دانشجویان کم‌درآمد در استان‌های سیستان‌وبلوچستان، کهگیلویه‌وبویراحمد و لرستان دیده می‌شود، در حالی که استان‌های تهران، اصفهان و بوشهر کمترین سهم را دارند. این توزیع نابرابر، دسترسی به آموزش عالی و نقش دانشگاه‌ها به‌عنوان موتور تحرک اجتماعی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و برای دانشجویان کم‌درآمد هزینه‌های تحصیل در کلان‌شهرها را افزایش می‌دهد. وزارت رفاه برای بهبود وضعیت، چهار راهکار حکمرانی یکپارچه داده‌های رفاه دانشجویی، هدفمندسازی ملی حمایت‌های معیشتی، تنظیم‌گری برای بهره‌برداری هدفمند از دارایی‌های رفاهی و ایجاد صندوق ملی توسعه سرمایه انسانی و رفاه دانشجویی را پیشنهاد کرده است.»

روزنامه وطن امروز در گزارش اقتصادی خود با عنوان «سرنوشت لرزان مرد تعرفه‌ها» به سیاست‌های تعرفه‌ای ایالات متحده در دوره دونالد ترامپ و پیامدهای حقوقی، اقتصادی و سیاسی آن پرداخته و در آن نوشته است: «در سال‌های اخیر سیاست تجاری ایالات متحده از ابزار اقتصادی به اهرم فشار سیاسی و راهبردی تبدیل شد. دونالد ترامپ با استناد به قانون IEEPA تعرفه‌های گسترده‌ای بر واردات اعمال کرد اما دیوان عالی آمریکا بخش زیادی از این اقدامات را غیرقانونی دانست و مرز اختیارات قوه مجریه را بازتعریف کرد. دولت سپس با استناد به قوانین دیگر تعرفه‌های موقت وضع کرد. این سیاست‌ها فشار اقتصادی بر زنجیره تامین، بنگاه‌ها و مصرف‌کنندگان آمریکایی وارد کرد و پیامدهای تورمی و توزیعی ایجاد نمود. رای دیوان عالی مرز اختیارات اجرایی را روشن کرد اما دولت هنوز می‌تواند از ابزارهای قانونی محدود برای اعمال تعرفه استفاده کند. این تحولات بر بازارهای مالی، روابط بین‌الملل و فضای سیاسی داخلی تاثیر گذاشت و نشان داد تعرفه‌ها هرچند جذابیت سیاسی دارند، در بلندمدت هزینه‌های قابل توجهی برای اقتصاد و جامعه به همراه دارند.»

روزنامه جوان با عنوان «کوتاهی دولت در مهار تورم و حفظ قدرت خرید مردم» به تورم در ایران و کوتاهی دولت در مهار آن و حفظ قدرت خرید مردم پرداخته و در آن نوشته است: «تورم در ایران به‌طور جدی بر زندگی مردم تاثیر گذاشته و کاهش آن نیازمند اصلاحات در بودجه، بانک‌ها و سیاست پولی است. افزایش نرخ تورم نشان‌دهنده کوتاهی دولت در مهار قیمت‌ها و حفظ قدرت خرید مردم است. رهاشدگی بازارها و عدم نظارت بر قیمت‌ها فشار اقتصادی را بر اقشار با درآمد ثابت افزایش داده و آزادسازی بازار باعث گران‌تر شدن کالاها حتی فراتر از پیش‌بینی‌ها شده است. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند دولت در روزهای باقی‌مانده سال با بسیج بازرسان و نظارت بر بازارها از سواستفاده گران‌فروشان جلوگیری کند. همچنین استفاده از اوراق مشارکت برای جمع‌آوری نقدینگی و کنترل پایه پولی می‌تواند به کاهش تورم کمک کند. کاهش پایدار تورم نیازمند اصلاحات عمیق‌تر و بلندمدت است و اعتماد مردم فقط با نتیجه ملموس و کاهش محسوس تورم شکل می‌گیرد.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «بحران پنهان زیر پوست آمار؛ سدها در مرز کم‌آبی» به بحران کم‌آبی و وضعیت نامطلوب ذخایر سدهای ایران پرداخته و در آن نوشته است: «بر اساس آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران، ورودی آب به سدهای کشور از ابتدای سال آبی تا دوم اسفند به ۱۰.۹۳ میلیارد مترمکعب رسیده که نسبت به سال گذشته ۲۱ درصد افزایش داشته است. با این حال، خروجی سدها ۲۱.۱۴ میلیارد مترمکعب گزارش شده و میانگین پرشدگی سدها فقط ۴۱ درصد است. مصرف آب نیز نسبت به سال قبل ۲۵ درصد کاهش یافته است. برخی سدها وضعیت بحرانی دارند؛ سد لار فقط یک درصد، سد دوستی دو درصد و سد طالقان ۱۹ درصد پرشدگی دارند. کاهش بارندگی نیز شدت بحران را تشدید کرده است؛ استان تهران ۴۷ درصد، مرکزی و قم حدود ۴۶ درصد و دیگر استان‌ها کاهش قابل توجه بارش را تجربه کرده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که باوجود کاهش مصرف، کمبود منابع آبی و خطر خشکسالی سدها ادامه دارد.»