ثبت رکورد کم‌سابقه بارش در حوضه ارومیه؛ هشدار درباره خوش‌بینی زودهنگام در مسیر احیا
به گزارش اقتصاد معاصر؛ به نقل از وزارت نیرو، فرهاد ایمان‌شعار، رئیس حوضه آبریز ارومیه با تشریح وضعیت اقلیمی کشور اظهار داشت: ایران در منطقه‌ای با اقلیم غالب خشک و نیمه‌خشک قرار دارد که دوره‌های خشکسالی در آن معمولا بین ۱۱ تا ۱۷ سال تداوم می‌یابد.
وی با اشاره به فشار سنگین خشکسالی سال‌های اخیر بر منابع آبی و کاهش تراز آبخوان‌ها، تصریح کرد: پس از یک دوره کم‌بارشی شدید، اکثر مناطق کشور در سال آبی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ شاهد جهش قابل توجهی در بارش‌ها بود.
به گفته وی، این روند که با بارش‌های پرحجم زمستان و ابتدای بهار تقویت شده، موجب شده تا در اکثر مناطق، میانگین بارندگی‌ها نه تنها به حد نرمال بلندمدت بازگردد، بلکه از آن فراتر رود.
بهبود وضعیت دریاچه ارومیه در پی جهش بارندگی‌ها
رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه وضعیت این حوضه را بسیار امیدوارکننده توصیف کرد و گفت: میزان بارش‌ها در این منطقه ۵۰ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت ثبت شده است.
وی با اعلام اینکه تراز دریاچه در ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ به رقم ۱۲۷۰.۴۵ متر رسیده است، خاطرنشان کرد: حجم آب موجود اکنون به ۲ میلیارد و ۱۲۰ میلیون مترمکعب بالغ می‌شود که این میزان آب، دریاچه را پس از سال‌ها دوباره به یک پیکره واحد تبدیل کرده است.
ایمان‌شعار میزان ورودی فعلی دریاچه را بیش از ۳۵۰ مترمکعب بر ثانیه برآورد کرد که روزانه نزدیک به ۳۰ میلیون مترمکعب به حجم آن می‌افزاید.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت ذخایر سدها اشاره کرد و در تشریح جزئیات آماری سدهای این حوضه تا تاریخ ۱۴ فروردین گفت: سد بوکان ۶۵۶ میلیون متر مکعب ذخیره دارد که این رقم بیش از پنج برابر سال گذشته است و با ورودی ۲۴۷ متر مکعب بر ثانیه، حدود ۲۹۰ متر مکعب بر ثانیه خروجی دارد که عمدتاً به سمت دریاچه هدایت می‌شود. همچنین سد مهاباد با ذخیره ۱۷۵ میلیون متر مکعب دارای ورودی ۴۰ و خروجی ۵۱ متر مکعب بر ثانیه است.
وی وضعیت سد چراغ‌ویس را نیز مطلوب ارزیابی کرد و افزود: این سد با ۷۸ میلیون متر مکعب ذخیره، ۲۵ متر مکعب بر ثانیه ورودی و ۵۰ متر مکعب بر ثانیه خروجی دارد.
ایمان‌شعار با تأکید بر اینکه برنامه منابع و مصارف به‌صورت دینامیک و بر اساس سناریوهای مختلف خشکسالی و ترسالی تدوین شده است، اطمینان داد که ذخیره آب شرب کل حوضه آبریز برای ۱۸ ماه آینده، حتی با فرض احتمال کم‌بارشی در سال آتی، کاملاً تضمین شده است.
وی همچنین از هماهنگی مستمر با جهاد کشاورزی برای تأمین آب کشت بهاره و اصلاح الگوی کشت خبر داد و افزود: رهاسازی‌های انجام شده علاوه بر احیای دریاچه، موجب تغذیه آبخوان‌ها و بهبود وضعیت دشت‌های اطراف شده است.
این مقام مسئول خاطرنشان کرد: با مدیریت دقیق مخازن، ظرفیت کافی برای مهار سیلاب‌های احتمالی بهاری در نظر گرفته شده تا از سرریزهای ناخواسته جلوگیری شود.
رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه در بخش دیگری از سخنانش به اقدامات فنی و امنیتی اشاره کرد و گفت: تمام تأسیسات آبی حوضه شامل سدها، خطوط انتقال، تونل‌ها، ایستگاه‌های پمپاژ و سازه‌های جانبی به‌صورت مستمر تحت پایش و بازرسی فنی قرار دارند.
ایمان‌شعار تاکید کرد: براساس الزامات پدافند غیرعامل، تمهیدات لازم برای حفاظت فیزیکی و استمرار عملکرد این تأسیسات در شرایط اضطراری، از جمله دوره‌های محتمل مانند دوران جنگ تحمیلی حاضر یا تهدیدات زیرساختی، پیش‌بینی و اجرا شده است.
وی افزود: از فرصت کاهش تراز مخازن در دوران خشکسالی سنوات گذشته برای تعمیرات اساسی سدها استفاده شده و اکنون همکاران به‌صورت میدانی و در قالب برنامه‌های کشیک شبانه‌روزی، بر پایداری فنی سازه‌ها نظارت دقیق دارند.
ایمان‌شعار همچنین اعلام کرد که از ابتدای فروردین، برنامه کشیک ویژه حوضه آبریز فعال شده و کارشناسان به‌صورت شبانه‌روزی مناطق حساس را پایش می‌کنند.ضمن اینکه رئیس حوضه نیز حضور میدانی مستمر دارد تا در صورت بروز شرایط حدی یا تغییر ناگهانی ورودی‌ها، تصمیم‌گیری فوری انجام شود.
ضرورت پرهیز از خوش‌بینی احساسی در فرآیند احیا
وی در پایان با هشدار نسبت به خوش‌بینی‌های زودهنگام، تأکید کرد: سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ یکی از بهترین دوره‌های آبی شصت سال گذشته حوضه ارومیه است؛ اما این به معنای پایان مشکلات نیست. آثار خشکسالی‌های طولانی‌مدت همچنان بر آبخوان‌ها و اکوسیستم باقی است و احیای پایدار دریاچه تنها با مدیریت علمی، پایش مستمر و پرهیز از خوش‌بینی احساسی ممکن خواهد بود.
ایمان‌شعار یادآور شد: احیای کامل دریاچه ارومیه یک فرآیند پیچیده و طولانی مدت است؛ نباید تصور کرد با چند بارندگی پرحجم، تمامی مشکلات ناشی از دهه‌ها فشار بر منابع آبی و آبخوان‌ها مرتفع شده است.
وی دستیابی به احیای پایدار را مستلزم ادامه مدیریت علمی، استمرار اقدامات حفاظتی و پرهیز از رفتارهای احساسی در مواجهه با منابع آبی دانست.
