کاهش وابستگی به درهم از محورهای تحقق اقتصاد مقاومتی

احمد صالحی، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر با اشاره به شعار سال ۱۴۰۵ با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» گفت: به طور کلی گفتمان اقتصاد مقاومتی از دهه ۹۰ در کشور وجود داشته و امروز تعریف جدید نسبت به گذشته ندارد. اقتصادی که به طور درون‌زا شکل گرفته باشد، تکانه‌های بین‌المللی به خصوص تحریم‌ها تاثیر چندانی بر آن نخواهند گذاشت. 

وی در خصوص بخش دوم شعار سال گفت: وحدت و امنیت بخش دیگر از شعار سال است. با توجه به جنگ رمضان، در ۴۰ روز گذشته دیدیم که امنیت از طریق نیروهای نظامی و سلاح‌های مختلف تامین شد اما بخش عمده و مهم‌تر از آن از طریق وحدت و همدلی مردم بود که شکل گرفت و موجب امنیت در کشور شد. 

وی افزود: تاکید می‌کنیم که ما نباید به دنبال تعریف جدیدی از اقتصاد مقاومتی باشید. وحدت و امنیت در ذیل اقتصاد مقاومتی هر دو یک مفهوم هستند که موجب می‌شوند اقتصاد کشور درون‌زا و برونگرا شود، به همین خاطر در مقابل تکانه‌های بین‌المللی آسیب چندانی نخواهد دید. 

صالحی در خصوص تاب‌آوری اقتصاد کشور در برابر تکانه‌های بین‌المللی و تحریم‌های آمریکا گفت: برای ایجاد اقتصاد مقاومتی چند اتفاق لازم است که در کشور رخ دهد؛ به طور مثال کاهش وابستگی به درهم امارات. سالیان زیادی است که ما به دنبال سیاست دلار‌زدایی در کشور هستیم اما عمده تجارت خارجی کشورمان از طریق درهم انجام می‌شود. 

وی افزود: در خصوص تجارت با چین، ما به آنها کالا می‌دهیم و از آنها یوآن می‌گیریم و سپس یوآن را تبدیل به درهم کرده و با آن از چین کالا خریداری می‌کنیم. این در حالی است که می‌توانیم ساز و کاری را تشکیل دهیم که عملا وابستگی کشورمان را به درهم و به تبع آن به امارات کاهش دهد. 

وی افزود: کاهش وابستگی به درهم یکی از محورهای اصلی برای تحقق اقتصاد مقاومتی در بخش سیاست‌های پولی است. 

این کارشناس اقتصادی درخصوص اقدامات لازم در بخش تجاری برای تحقق اقتصاد مقاومتی گفت: به طور کلی ایران با ۱۵ کشور همسایه است. در ایام جنگ دیدیم که همین همسایه‌ها چه کمکی به ما کردند. اگر ما سیاست تنوع‌بخشی به مبادی تامین کالاهای اساسی را اجرا نمی‌کردیم، حتما با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شدیم. 

وی افزود: در گذشته کنجاله سویا، ذرت دامی و گندم از چند کشور محدود و از طریق جنوب به کشور وارد می‌شد اما امروز این موارد از کشورهایی همچون روسیه، برزیل و... تامین می‌شوند. همچنین در حوزه گوشت قرمز نیز مغولستان، روسیه و پاکستان جزو تامین‌کنندگان ما هستند. 

وی افزود: ایجاد مناسبات اقتصاد با کشوهای همسایه و تنوع‌بخشی به مبادی تامین کالاهای اساسی دقیقا در راستای اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی بوده؛ چرا که در زمان جنگ اگر بندرهای جنوبی کشور مسدود می‌شدند و اختلال در تامین کالاهای اساسی به وجود می‌آمد، قطعا نمی‌توانستیم به جنگ ادامه دهیم. 

وی در ادامه گفت: یکی از محورهای اقتصاد مقاومتی پرداختن به همسایه‌ها و مناسبات اقتصادی با آنها است که در ایام جنگ منجر به آن شد امنیت غذایی در کشور به خوبی تامین شود. 

صالحی با اشاره به اهمیت بلوک شرق برای اقتصاد ایران گفت: یکی موارد مهم برای برونگرا شدن اقتصاد کشورمان نگاه درست و دقیق داشتن به شرق است که تبلور آن در روابط ایران با چین، روسیه و بعضا آمریکای جنوبی به چشم می‌خورد. این ارتباطات با توجه به شرایط کنونی بیش از پیش باید جدی گرفته شود. 

وی افزود: همواره در گذشته نگرانی وجود داشت که اگر ایران با امارات وارد درگیری شود، تکلیف نقل و انتقالات پولی ما چه خواهد شد اما امروز با وقوع جنگ میان ایران و آمریکا فرصتی ایجاد شد که دولت بتواند یک بار برای همیشه وابستگی خود را نسبت به درهم امارات از بین ببرد. 

این کارشناس اقتصادی با اشاره به موارد درون‌زا شدن اقتصاد ایران گفت: رشد اقتصادی به روی سه پایه استوار می‌شود که عبارت است از فناوری، نیروی انسانی و سرمایه گذاری. در حوزه فناوری با توجه به پشت سر گذاشتن جنگ رمضان، آسیب‌های جدی به زیرساخت‌های فولاد و پتروشیمی کشور وارد شد. 

وی افزود: در خصوص بازسازی تمام زیرساخت‌ها، مولفه اقتصاد مقاومتی باید نقش بسیار چشم‌گیری داشته باشد، به طور مثال بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که سوبسید گازوئیلی که تریلی‌های فولاد مبارکه برای انتقال فولاد به بندرعباس دریافت می‌کنند، ۷۰۰ میلیون دلار است. 

وی افزود: پیش از جنگ با توجه به اینکه فولاد مبارکه یک بنگاه بزرگ اشتغال‌زایی محسوب می‌شد، به راحتی نمی‌توانستیم تغیرات جدی برای آن رقم بزنیم اما در حال حاضر با توجه به آسیبی که ایجاد شده لازم است که یک برنامه توسعه صنعتی جدی و مدونی نوشته شود و بر اساس آن بازسازی‌ها را انجام دهیم. 

وی افزود: اگر برنامه توسعه صنعتی در راستای اقتصاد مقاومتی وجود داشته باشد، ممکن است که برخی بنگاه‌های اقتصادی نیاز به بازسازی و از سرگیری فعالیت خود نداشته باشند. 

وی در ادامه گفت: یکی از موارد دیگری که در آن نیاز به بازنگری داریم، این است که ما به جای تبدیل گاز به متانول و سپس فروش آن، مستقیم گاز را به عراق بفروشیم. از طریق فروش مستقیم گاز به عراق چند اتفاق مهم به وجود می‌آید، ابتدا منبع درآمدی برای بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده می‌شود و سپس وابستگی اقتصادی برای عراق ایجاد خواهد شد. همچنین سود فروش گاز به عراق برابر است با فروش متانول، جلوگیری از ایجاد فساد و کاهش آسیب به محیط زیست که از دیگر مواردی است که باید به آن اشاره کرد‌. 

وی افزود: لازم به ذکر است که فروش گاز به عراق علاوه بر ایجاد وابستگی منجر به تولید امنیت برای کشورمان می‌شود که در راستای شعار سال نیز به حساب می‌آید. 

وی افزود: برخی از بخش‌های تولیدی که دشمن صهیونیستی مورد هدف قرار داده شاید پیش از آن لازم بود که خودمان خط تولیدش را متوقف کنیم اما به هر حال در این بابت، شاید بتوان گفت عدو شود سبب خیر که اگر خدا بخواهد، به وجود آمده است. 

صالحی با اشاره به بنگاه‌های اقتصادی آسیب‌دیده در جنگ گفت: با توجه به اینکه تمامی این بنگاه‌ها نیاز به بازسازی دارد، همانطور که اشاره کردم حتما لازم است یک آمایش صنعتی صورت بگیرد و بر اساس آن بازسازی‌ها انجام شود. 

وی افزود: نیروی انسانی یکی دیگر از پایه‌های رشد اقتصادی است. بسیاری از این نیروهای انسانی در حال ورود به کشور از طریق مرز‌های مختلف هستند که لازم است یک بانک اطلاعاتی جامعی از آنها جمع‌آوری و به کار گرفته شود. علاوه بر نیروی انسانی خارجی، بخش قابل توجهی از نیروی انسانی در داخل کشور وجود دارد که با توجه به وحدت شکل گرفته، یک سرمایه اجتماعی برای کشور ایجاد کرده است. 

صالحی گفت: این سرمایه اجتماعی که شکل گرفت، کمترین کاری که می‌توانست بکند حضورش در خیابان‌ها بود اما سقف کاری آن به عنوان یک پایه اصلی برای رشد اقتصادی به حساب می‌آید. 

این کارشناس اقتصادی با اشاره به سرمایه‌گذاری به عنوان سومین مولفه رشد اقتصادی گفت: در راستای اقتصاد مقاومتی و برونگرا شدن اقتصاد کشورمان و با توجه به آسیب‌های ناشی از جنگ ما می‌توانیم چین را به عنوان یک سرمایه‌گذاری در این زمینه شناسایی کنیم؛ به طوری که برای بازپرداخت آن به چین نفت بدهیم. 

وی افزود: این اقدام بسیار موثرتر از آن است که ما خودمان منابع برای بازسازی مراکز آسیب قرار دهیم. 

صالحی در خصوص شرایط کنونی کشور و آسیب‌های سیاست نه جنگ، نه صلح گفت: همه ما به این موضوع قائلیم که عدم قطعیت برای اقتصاد کشور بسیار خطرناک و آسی‌بزا خواهد بود. 

وی افزود: جنگ و عدم قطعیت هر دو اقتصاد کشور را قفل می‌کنند، با این تفاوت که در زمان عدم قطعیت هزینه‌ای برای دشمن ایجاد نخواهد شد اما در صورت وقوع جنگ، شما هم می‌توانید برای دشمن هزینه ایجاد کنید.