از اقدام دولت در روغن‌کاری چرخ اقتصاد تا بحران در غذای جهان

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله رشد اقتصادی، بحران برق، تجارت فیلترشکن، مدیریت اقتصادی دولت و بحران غذا پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «کاهش رشد با قطعی اینترنت» به بررسی افت رشد اقتصادی ایران در دی‌ماه ۱۴۰۴ و عوامل موثر بر آن پرداخته و در آن نوشته است: «اقتصاد ایران در دی‌ماه ۱۴۰۴ پس از پنج ماه رشد مثبت، دوباره وارد مسیر نزولی شد و رشد اقتصادی به منفی ۰.۴ درصد (و بدون نفت منفی ۰.۶ درصد) رسید؛ در حالی‌که در آذرماه رشد ۲.۴ درصدی ثبت شده بود. این نوسان نشان‌دهنده شکنندگی روند بهبود اقتصاد پس از شوک‌های قبلی است. در میان بخش‌ها، کشاورزی با رشد منفی ۲ درصد و خدمات با منفی ۰.۹ درصد بیشترین افت را داشتند و صنایع و معادن نیز عملا بدون رشد باقی ماندند؛ فقط بخش نفت با رشد ۱ درصدی عملکرد مثبتی ثبت کرد. کاهش فعالیت در خدمات، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند خرده‌فروشی، هتل و رستوران، آموزش و بهداشت، عمدتا تحت‌تاثیر قطعی اینترنت و ناآرامی‌ها بوده است. از سمت تقاضا نیز شاخص‌ها وضعیت نامطلوبی داشتند؛ مصرف خصوصی، هزینه دولتی، سرمایه‌گذاری و صادرات همگی کاهش یافتند و سرمایه‌گذاری افت شدیدی را تجربه کرد. با این حال، رشد اندک ۰.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی به قیمت بازار، ناشی از کاهش بیشتر واردات نسبت به صادرات و بهبود خالص صادرات بوده است.»

روزنامه شرق با عنوان «راهکار ناگزیر برق» در گزارش اقتصادی خود به بحران برق در ایران و افزایش توجه به انرژی‌های تجدیدپذیر (به‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی خانگی) در پی تهدیدهای جنگی و مشکلات ساختاری صنعت برق پرداخته و در آن نوشته است: «تهدیدهای اخیر مقام‌های آمریکایی درباره هدف قرار دادن زیرساخت‌های حیاتی ایران، به‌ویژه برق، باعث افزایش نگرانی عمومی و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان شده است. در نتیجه، تقاضا برای راهکارهای تامین برق اضطراری مانند ژنراتورها و به‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی خانگی رشد قابل‌توجهی داشته، هرچند هزینه بالای نصب این سیستم‌ها و وابستگی به واردات، دسترسی را محدود کرده است. این روند در حالی رخ می‌دهد که سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران همچنان پایین است و مشکلاتی مانند قیمت‌گذاری دستوری، کمبود سرمایه‌گذاری و وابستگی شدید به گاز، توسعه این بخش را کند کرده‌اند. هم‌زمان، صنعت برق کشور با بحران ناترازی عرضه و تقاضا، فرسودگی زیرساخت‌ها و آسیب‌های ناشی از درگیری‌ها مواجه است. این شرایط موجب خاموشی‌ها، کاهش تولید صنعتی و افزایش هزینه‌ها شده و نشان‌دهنده یک مشکل ساختاری عمیق است. کارشناسان راهکارهایی مانند اصلاح نظام تعرفه‌گذاری، مدیریت مصرف و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را برای کاهش فشار بر شبکه و بهبود پایداری آن ضروری می‌دانند.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «تجارت سیاه فيلترشكن» به افزایش شدید قیمت و شکل‌گیری بازار سیاه فیلترشکن‌ها (VPN) در پی محدودیت‌ها و قطع اینترنت بین‌الملل و داخته و در آن نوشته است: «با گذشت بیش از ۵۰ روز از قطع اینترنت بین‌الملل در ایران، دسترسی کاربران به اینترنت آزاد و حتی فیلترشکن‌ها محدود شده و همین موضوع باعث شکل‌گیری بازار سیاه پررونقی شده است. قیمت VPNها که پیش‌تر بسیار ارزان‌تر بود، اکنون به شکل چشمگیری افزایش یافته و برای حجم‌های کم به چند میلیون تومان رسیده است. این افزایش قیمت مستقیما با شدت محدودیت‌ها مرتبط است و گمانه‌هایی درباره وجود دسترسی‌های ویژه برای برخی فروشندگان مطرح می‌شود. در حالی که میلیون‌ها کاربر به استفاده از این ابزارها وابسته‌اند، این بازار به یک شبکه سازمان‌یافته با گردش مالی بالا تبدیل شده است. از سوی دیگر، کاربران علاوه بر فشار اقتصادی، با خطرات امنیتی نیز مواجه‌اند؛ چرا که بسیاری از فیلترشکن‌های رایگان می‌توانند اطلاعات شخصی آن‌ها را جمع‌آوری کنند. در مجموع، محدودیت‌های اینترنتی فراتر از یک مساله فنی، به چالشی اقتصادی و امنیتی برای جامعه تبدیل شده است.»

روزنامه جوان با عنوان «۵ گام دولت برای روغن‌کاری چرخ اقتصاد در شرایط جنگ» در گزارش اقتصادی خود به اقدامات اقتصادی دولت برای مدیریت اقتصاد در شرایط جنگی و بحران پرداخته و در آن نوشته است: «دولت در شرایط جنگی برای حفظ ثبات اقتصادی و حمایت از معیشت مردم، مجموعه‌ای از اقدامات فوری را در دستور کار قرار داده است. از جمله مهم‌ترین این اقدامات می‌توان به تهاتر بدهی شرکت‌های آب و برق با دولت اشاره کرد که باعث کاهش فشار مالی و تداوم خدمات‌رسانی می‌شود. همچنین با تصویب آیین‌نامه‌ای، امکان تامین مالی پروژه‌های زیرساختی از طریق بازار سرمایه فراهم شده است. اصلاح کالابرگ الکترونیکی نیز به خانوارها کمک می‌کند تا راحت‌تر به کالاهای اساسی دسترسی داشته باشند و نقدینگی خود را مدیریت کنند. در کنار این موارد، دولت با تسهیل واردات کالاهای اساسی و نهاده‌های کشاورزی، به دنبال تامین امنیت غذایی و حمایت از تولیدکنندگان است. همچنین با بهبود فرآیندهای گمرکی و توسعه زیرساخت‌ها، تلاش شده تجارت مرزی روان‌تر و سریع‌تر انجام شود تا از کمبود کالا و افزایش قیمت‌ها جلوگیری گردد. این اقدامات در مجموع با هدف پایداری اقتصاد در شرایط بحرانی اجرا می‌شوند.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «سه‌ضلعی بحران در تامین غذای جهان» به بحران جهانی امنیت غذایی پرداخته و در آن نوشته است: «چهار سال پیش با حمله روسیه به اوکراین، بازار جهانی غلات دچار بحران شد و نگرانی از کمبود غذا در کشورهای فقیر افزایش یافت اما با توافقی برای عبور کشتی‌های غلات از دریای سیاه، اوضاع موقتا آرام شد. با این حال، اثرات گرانی غذا همچنان بر فقرا باقی ماند. اکنون بحران جدیدی در خلیج فارس می‌تواند شرایط مشابه یا بدتری ایجاد کند، زیرا این منطقه نقش مهمی در تامین نفت، گاز و کود شیمیایی جهان دارد. اختلال در صادرات کود می‌تواند تولید کشاورزی را کاهش داده و قیمت مواد غذایی را افزایش دهد. هم‌زمان، پدیده ال‌نینو نیز با ایجاد خشکسالی و سیلاب در مناطق مختلف، به بحران غذا دامن می‌زند و میلیون‌ها نفر را در معرض گرسنگی قرار می‌دهد. در حالی که جهان از نظر تولید غذا با کمبود مواجه نیست، استفاده نادرست از منابع، بحران‌های اقلیمی و بی‌عملی دولت‌های ثروتمند باعث تشدید ناامنی غذایی شده است. هنوز امکان جلوگیری از فاجعه وجود دارد اما این فرصت در حال از دست رفتن است.»