از بازی ایران در منازعه قدرت‌ها تا بازگشت متعادل بورس

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله نقش ایران در رقابت ژئواقتصادی آمریکا و چین، بازگشایی بورس و کابل‌های فیبر نوری زیر دریایی پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «بازی ایران در منازعه قدرت‌ها» به نقش غرب آسیا و به‌ویژه ایران در رقابت ژئو‌اقتصادی آمریکا و چین پرداخته و نوشته است: «رقابت راهبردی آمریکا و چین در حوزه‌های اقتصادی، نظامی و فناوری به یکی از عوامل مهم شکل‌دهنده تحولات غرب آسیا تبدیل شده است. در سال‌های اخیر تجارت چین با این منطقه به‌طور قابل توجهی افزایش یافته و از ۱۵۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۸ به حدود ۴۴۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده، در حالی که تجارت آمریکا با منطقه در همین دوره کاهش یافته است. این روند نشان می‌دهد وابستگی اقتصادی چین به غرب آسیا، به‌ویژه برای تامین انرژی، به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. هم.زمان، با افزایش وابستگی متقابل اقتصادی میان آمریکا و چین، ابزارهایی مانند تعرفه‌های تجاری کارایی گذشته را از دست داده‌اند و رقابت میان دو قدرت به عرصه‌های ژئوپلیتیک نیز کشیده شده است. از این منظر، برخی تحلیل‌ها افزایش تنش‌ها و ناامنی در غرب آسیا را بخشی از رقابت گسترده‌تر آمریکا برای فشار بر چین می‌دانند، زیرا اقتصاد چین به مسیرهای انرژی و تجارت این منطقه وابستگی بالایی دارد. در چنین شرایطی، ایران در میانه این رقابت قرار گرفته است. با وجود ظرفیت‌های اقتصادی و موقعیت راهبردی کشور، روابط ایران با آمریکا پرتنش و همکاری اقتصادی با چین نیز محدود مانده است. در نتیجه، ایجاد تعادل در سیاست خارجی و کاهش تنش‌ها می‌تواند زمینه گسترش همکاری‌های اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی را فراهم کند.»

روزنامه شرق با عنوان «اشک ها و لبخندهای بورس» در گزارش اقتصادی خود به بازگشایی بورس ایران پس از حدود ۸۰ روز تعطیلی به‌دلیل جنگ و بررسی پیامدها، نگرانی‌ها و واکنش بازار به این بازگشایی پرداخته و نوشته است: «پس از حدود ۸۰ روز تعطیلی به‌دلیل جنگ و فضای نااطمینانی اقتصادی، دولت سرانجام بازار سرمایه را بازگشایی کرد؛ تصمیمی که پیش از اجرا با مخالفت برخی فعالان بازار همراه بود. منتقدان معتقد بودند تا زمانی که وضعیت جنگ، نرخ بهره و تورم روشن نشده، بازگشایی بورس می‌تواند به زیان سهامداران منجر شود. با این حال، دولت برای کاهش ریسک معاملات بسته‌های حمایتی مختلفی از جمله تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی با پشتوانه سهام، بیمه سهام با نرخ تضمین ۳۰ درصد و تقویت صندوق‌های حمایتی را در نظر گرفت. همچنین دامنه نوسان سه درصد تعیین شد و ۴۲ نماد بزرگ که حدود ۳۵ درصد ارزش بازار را تشکیل می‌دهند، همچنان بسته ماندند. در نخستین روز بازگشایی، بیش از ۵۰۰ شرکت امکان معامله یافتند و برخلاف انتظارها شاخص کل بورس با رشد محدود به حدود سه میلیون و ۷۱۶ هزار واحد رسید. با این حال کارشناسان تاکید می‌کنند که به‌دلیل تداوم نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی و احتمال ازسرگیری درگیری‌ها، چشم‌انداز بازار سرمایه همچنان مبهم است و حتی رشد شاخص نیز لزوما بازتاب‌دهنده وضعیت واقعی اقتصاد کشور نیست.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «شاخص‌كل چطور مثبت شد» به بازگشایی بازار سرمایه (بورس ایران) پس از حدود ۸۰ روز تعطیلی و بررسی واکنش بازار در اولین روز معاملات پرداخته و نوشته است: «بازار سرمایه ایران پس از حدود ۸۰ روز تعطیلی در شرایطی بازگشایی شد که بسیاری از تحلیلگران انتظار شروعی منفی و فشار فروش گسترده را داشتند اما معاملات روز نخست برخلاف این پیش‌بینی‌ها با رشد شاخص‌ها به پایان رسید. شاخص کل بورس با افزایش حدود ۲۵۰۰ واحدی به سطح ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد رسید و شاخص هم‌وزن نیز رشد بیش از ۲۶۰۰ واحدی را ثبت کرد که نشان‌دهنده توجه بیشتر معامله‌گران به شرکت‌های کوچک و متوسط بود. در آغاز معاملات برخی نمادها با فشار فروش مواجه شدند اما به‌تدریج تقاضا افزایش یافت و بخشی از نمادها از محدوده منفی به صف خرید رسیدند. گروه‌های بانکی، سیمانی، کشاورزی و دارویی عملکرد مثبتی داشتند، در حالی که نمادهای پالایشی و خودرویی با فشار عرضه روبه‌رو شدند. تحلیلگران معتقدند مدیریت مرحله‌ای بازگشایی نمادها و انتشار اخبار سیاسی مبنی بر کاهش تنش‌ها، به آرام‌تر شدن فضای بازار کمک کرده است. همچنین افزایش قیمت جهانی نفت تا حدود ۱۱۰ دلار می‌تواند در آینده بر سودآوری صنایع وابسته اثر مثبت بگذارد. به‌طور کلی این بازگشایی منظم، نشانه‌ای از بازگشت نسبی اعتماد سرمایه‌گذاران و آغاز روند تدریجی تعادل در بازار ارزیابی می‌شود.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «بورس چطور شگفتی‌ساز شد» در گزارش اقتصادی خود به وضعیت بازار سرمایه (بورس) پس از یک دوره توقف معاملات و دلایل ثبات نسبی آن پرداخته و نوشته است: «بازار سرمایه پس از حدود ۸۰ روز توقف معاملات، برخلاف پیش‌بینی بسیاری از فعالان با ریزش سنگین مواجه نشد و شاخص کل با رشد حدود ۲۵۰۰ واحدی به ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد رسید. کارشناسان این وضعیت را ناشی از چند عامل می‌دانند؛ از جمله بسته‌های حمایتی دولت مانند بیمه سهام، اوراق تبعی، تسهیلات برای سهامداران و افزایش اعتبار معاملاتی که با هدف کاهش فشار فروش و تقویت تقاضا طراحی شده‌اند. علاوه بر این، رشد قابل‌توجه نرخ ارز و جا ماندن بورس از سایر بازارها باعث افزایش ارزندگی بسیاری از سهام، به‌ویژه شرکت‌های صادرات‌محور شده است. با این حال، تحلیلگران تاکید می‌کنند که این حمایت‌ها بیشتر برای جلوگیری از شوک اولیه بازار است و اصلاح قیمتی در برخی صنایع اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. در شرایط فعلی، گروه‌هایی مانند غذایی، دارویی، کشاورزی و بانک‌ها که کمتر تحت تاثیر تحولات جنگی قرار گرفته‌اند، وضعیت باثبات‌تری دارند. کارشناسان همچنین معتقدند مهم‌ترین چالش بازار از بین رفتن نقدشوندگی و افزایش ریسک‌های سیاسی است؛ موضوعی که باعث شده ارزندگی سهام به‌تنهایی محرک رشد سریع بازار نباشد. در مجموع، ادامه روند بازار به شفاف‌تر شدن شرایط اقتصادی و سیاسی و همچنین نحوه اجرای حمایت‌های دولت بستگی دارد.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «حاکمیت ایران در تنگه هرمز به زیر آب توسعه یافت» به اهمیت ژئوپلیتیکی کابل‌های فیبرنوری زیردریایی در تنگه هرمز و تلاش ایران برای اعمال نظارت و دریافت عوارض از آن‌ها پرداخته و نوشته است: «تنگه هرمز علاوه بر نقش سنتی خود به‌عنوان شاهراه انتقال انرژی، به یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های ارتباطات دیجیتال جهان تبدیل شده است؛ زیرا چندین کابل زیردریایی حیاتی که ارتباطات اینترنتی و مالی میان آسیا، اروپا و خلیج فارس را منتقل می‌کنند از بستر این منطقه عبور می‌کنند. گفته می‌شود این شبکه‌ها روزانه بیش از ۱۰ تریلیون دلار تراکنش مالی را جابه‌جا می‌کنند و اختلال در آن‌ها می‌تواند اقتصاد دیجیتال و سیستم‌های بانکی و ارتباطی بسیاری از کشورها را تحت تاثیر قرار دهد. در همین چارچوب، نهادی با عنوان «مدیریت آبراهه خلیج فارس» برای مدیریت عبور و مرور در تنگه هرمز معرفی شده و ایران تاکید کرده است شرکت‌های بین‌المللی فعال در کابل‌های زیردریایی باید با قوانین و نظارت ایران همکاری کنند و عوارض یا الزامات فنی مربوطه را بپذیرند. تحلیل‌ها همچنین نشان می‌دهد آسیب‌پذیری این کابل‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اینترنت و اقتصاد منطقه داشته باشد؛ به‌گونه‌ای که هرگونه اختلال احتمالی ممکن است ارتباطات دیجیتال، مبادلات مالی و حتی بخشی از تجارت جهانی را دچار مشکل کند.»

روزنامه ایران با عنوان «بازگشت متعادل بورس» در گزارش اقتصادی خود به بازگشایی بازار سهام پس از ۸۰ روز توقف و بررسی وضعیت و عملکرد آن در نخستین روز معاملات پرداخته و نوشته است: «بازار سهام پس از ۸۰ روز توقف، در ۲۹ اردیبهشت دوباره بازگشایی شد؛ رویدادی که پیش از آن با نگرانی‌های گسترده درباره ریزش شدید و صف‌های فروش همراه بود. با وجود این پیش‌بینی‌ها، بورس در نخستین روز معاملات عملکردی نسبتا متعادل داشت؛ شاخص کل که ابتدا حدود ۱۱ هزار واحد افت کرده بود، در پایان با رشد بیش از ۲۵۰۰ واحدی به سطح ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد رسید و بیش از نیمی از نمادها مثبت معامله شدند. این وضعیت نتیجه مجموعه‌ای از اقدامات از پیش طراحی‌شده دولت و سازمان بورس مانند تقویت صندوق‌های توسعه و تثبیت، طرح وام برای سهامداران حقیقی، انتشار اوراق بیمه‌کننده پرتفوی و افزایش سقف اعتبار فعالان بازار بود. همچنین با حفظ دامنه نوسان ۳ درصدی، محدودیت عرضه بازارگردان‌ها و بازگشایی تدریجی نمادها، تلاش شد فشار فروش و رفتارهای هیجانی کنترل شود. ارزش معاملات نیز نشان داد سرمایه‌گذاران از بازار خارج نشده‌اند و بخشی از نقدینگی به صندوق‌های سهامی و صنایع مختلف منتقل شده است. هرچند هنوز ریسک‌هایی مانند تداوم برخی ابهامات و نیاز به نقدینگی وجود دارد اما بازار در نخستین گام توانست بدون فروپاشی از شوک بازگشایی عبور کند.»