از واگرایی مصرف دولت و خانوار تا سقوط عمر مفید مسکن

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله تاب‌آوری اقتصادی و تاب‌آوری خانوار، رقابت ژئوپلیتیکی و انرژی در قفقاز جنوبی، اخذ عوارض از زمین‌های بایر و احتکار شده، منابع تامین بودجه شبکه ایران‌اینترنشنال، وضعیت صنعت ساختمان و مطالبات بخش خصوصی از دولت پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «واگرایی مصرف دولت و خانوار» به تفاوت میان تاب‌آوری اقتصاد کلان و تاب‌آوری خانوارها در ایران پرداخته و نوشته است: «اقتصاد ایران در سال‌های اخیر با وجود حفظ رشد اقتصادی، نتوانسته رفاه خانوارها را بهبود دهد. طبق آمارها، میانگین رشد اقتصادی کشور بین سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ حدود ۳.۸ درصد بوده اما رشد مصرف خانوارها منفی و رشد هزینه‌های دولتی مثبت بوده است. این موضوع نشان می‌دهد که ثمره رشد اقتصادی به زندگی مردم منتقل نشده و خانوارها تحت فشار تورم مزمن، کاهش ارزش پول ملی، افزایش هزینه‌های زندگی و نااطمینانی اقتصادی قرار گرفته‌اند. در حالی که دولت با ابزارهایی مانند درآمدهای نفتی و ذخایر ارزی توانسته ثبات نسبی اقتصاد کلان را حفظ کند، بسیاری از خانواده‌ها با کاهش قدرت خرید و افزایش فقر مواجه شده‌اند. تاب‌آوری اقتصاد با تاب‌آوری خانوار متفاوت است و موفقیت اقتصادی فقط با شاخص‌های کلان سنجیده نمی‌شود. برای بهبود وضعیت معیشتی مردم، مهار تورم، کاهش کسری بودجه، کنترل رشد نقدینگی، ایجاد رشد اقتصادی فراگیر، حمایت هدفمند از اقشار کم‌درآمد و کاهش ریسک‌های سیاسی و خارجی ضروری است. پایداری واقعی زمانی حاصل می‌شود که خانوارها بتوانند با امنیت اقتصادی برای آینده برنامه‌ریزی کنند و سطح زندگی خود را حفظ نمایند.»

روزنامه شرق با عنوان «قفقاز جنوبی در آستانه تغییر» در گزارش اقتصادی خود به رقابت ژئوپلیتیکی و انرژی در قفقاز جنوبی و تاثیر جنگ‌های اخیر بر مسیرهای ترانزیت انرژی پرداخته و نوشته است: «جنگ روسیه و اوکراین و همچنین تنش‌های اخیر میان ایران، آمریکا و اسرائیل، اهمیت مسیرهای ترانزیت انرژی را برای اروپا و آمریکا افزایش داده است. پس از کاهش وابستگی اروپا به انرژی روسیه، قفقاز جنوبی به‌عنوان مسیر جایگزین انتقال نفت و گاز از دریای خزر به ترکیه و اروپا مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، جمهوری آذربایجان با فاصله گرفتن از روسیه و تقویت روابط با ترکیه، آمریکا و اسرائیل، از ایجاد کریدور زنگزور حمایت می‌کند؛ مسیری که آذربایجان را به نخجوان متصل کرده و جایگاه اقتصادی و ژئوپلیتیکی این کشور را تقویت می‌کند. ارمنستان نیز پس از شکست در مناقشه قره‌باغ، به دنبال نزدیکی بیشتر به غرب است و با حمایت آمریکا در پروژه موسوم به «مسیر ترامپ» مشارکت کرده است. با این حال، آینده این طرح به تحولات سیاسی داخلی ارمنستان و نتایج انتخابات این کشور وابسته است. در مقابل، گرجستان رویکردی متفاوت در پیش گرفته و ضمن حفظ روابط با غرب، همکاری‌های خود با روسیه و ایران را نیز گسترش داده است. در نهایت، آینده کریدورهای منطقه و موازنه قدرت در قفقاز جنوبی تا حد زیادی به سرنوشت تنش‌ها و روابط ایران و آمریکا وابسته خواهد بود.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «بازپس‌گيری بودجه مسكن از انبار احتكار» به اخذ عوارض از زمین‌های بایر و احتکارشده شهری و استفاده از درآمد آن برای توسعه مسکن، به‌ویژه مسکن استیجاری پرداخته و نوشته است: «با پایان یافتن مهلت دو ساله تعیین‌شده در قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره‌بها، شهرداری‌ها موظف به دریافت عوارض از مالکان زمین‌های بایر و احتکارشده شهری شده‌اند. طبق قانون، ۳۰ درصد درآمد حاصل از این عوارض باید به صندوق ملی مسکن واریز شود تا برای اجرای طرح‌های توسعه مسکن، به‌ویژه مسکن استیجاری، مورد استفاده قرار گیرد. برآوردها نشان می‌دهد از حدود ۲۰۰ هزار هکتار اراضی بایر شهری، نزدیک به ۱۰۰ هزار هکتار قابلیت توسعه مسکونی دارند اما سال‌ها از چرخه تولید خارج مانده‌اند. کارشناسان معتقدند احتکار زمین موجب کاهش عرضه، افزایش قیمت مسکن و شکل‌گیری سودهای غیرمولد شده است. وضع عوارض بر این اراضی می‌تواند مالکان را به فروش یا ساخت‌وساز ترغیب کرده و زمین‌های راکد را به چرخه تولید بازگرداند. همچنین درآمد حاصل از این سیاست، منبعی پایدار و غیرتورمی برای تامین مالی پروژه‌های مسکن استیجاری خواهد بود. در نتیجه، این اقدام علاوه بر کاهش سوداگری و تنظیم بازار زمین، به افزایش عرضه مسکن، بهبود دسترسی اقشار کم‌درآمد به سرپناه و هدایت سرمایه از فعالیت‌های غیرمولد به بخش‌های مولد اقتصادی کمک می‌کند.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «یک‌ میلیارد دلار را به چاه ریختید» در گزارش اقتصادی خود به بررسی وضعیت مالی و منابع تامین بودجه شبکه ایران‌اینترنشنال پرداخته و نوشته است: «طبق اطلاعات منتشرشده، شرکت ولنت مدیا مالک ایران‌اینترنشنال پیش از ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ حدود ۶۵۰ میلیون پوند از بدهی‌های خود را از طریق واگذاری سهام تسویه کرده و از ورشکستگی نجات یافته است. بررسی صورت‌های مالی نشان می‌دهد این شبکه از زمان تاسیس تاکنون با وجود درآمدی بسیار ناچیز، صدها میلیون دلار هزینه کرده و بدهی آن به حدود ۹۰۰ میلیون دلار رسیده است. بخش عمده این بدهی‌ها به سهام‌داران و شرکت‌های وابسته مربوط بوده و از طریق تزریق منابع مالی داخلی پوشش داده شده است. همچنین اسناد ثبت شرکت‌ها حاکی از انتقال سهام به یک شرکت آفشور در جزایر کیمن است که مدیر آن با یکی از بزرگ‌ترین هلدینگ‌های رسانه‌ای عربستان ارتباط دارد. گزارش با اشاره به زیان انباشته سنگین، درآمد اندک و هزینه‌های گسترده، این پرسش را مطرح می‌کند که منابع مالی شبکه از کجا تامین شده است. در ادامه نیز به حقوق بالای کارکنان اشاره شده و آمده است که میانگین دریافتی آنان حدود دو برابر میانگین حقوق در انگلستان بوده است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «سقوط عمر مفید مسکن به زیر ۱۵ سال» به وضعیت صنعت ساختمان در ایران و کاهش عمر مفید مسکن پرداخته و نوشته است: «طبق برنامه هفتم توسعه، سهم صنعتی‌سازی مسکن باید به ۱۵ درصد برسد اما در حال حاضر این رقم کمتر از ۵ درصد است. در شرایطی که هزینه‌های ساخت‌وساز تحت تاثیر تورم سنگین شده، عمر مفید ساختمان‌ها به کمتر از ۱۵ سال رسیده و این موضوع خسارت‌های زیادی به اقتصاد خانوار وارد می‌کند. همچنین کیفیت پایین ساخت‌وساز باعث افزایش مصرف انرژی و هدررفت منابع شده است. رئیس کمیسیون عمران مجلس با انتقاد از این وضعیت اعلام کرده که خروجی پژوهش‌های مرکز تحقیقات راه و شهرسازی به‌درستی وارد بخش اجرا نشده و بسیاری از مطالعات فقط روی کاغذ باقی مانده است. وی همچنین کیفیت پایین مصالح و اجرای ضعیف را از دلایل اصلی فرسودگی زودهنگام ساختمان‌ها و آسفالت معابر عنوان کرده است. صنعتی‌سازی مسکن به‌عنوان راهکاری برای کاهش هزینه ساخت، افزایش سرعت اجرا و بهبود کیفیت مطرح شده است. در این روش ساخت، قطعات به‌صورت پیش‌ساخته در کارخانه تولید و در محل نصب می‌شوند که می‌تواند عمر مفید ساختمان‌ها را افزایش داده و مصرف انرژی را کاهش دهد.»

روزنامه ایران با عنوان «هفت مطالبه بخش خصوصی از پزشکیان» در گزارش اقتصادی خود به نشست فعالان اقتصادی و بخش خصوصی با رئیس‌جمهور و بررسی مشکلات اقتصاد کشور پرداخته و نوشته است: «در نشست مشترک فعالان اقتصادی و اعضای اتاق بازرگانی تهران با رئیس‌جمهوری، مسعود پزشکیان بر اهمیت تقویت بخش خصوصی به‌عنوان محور اصلی قدرت اقتصادی کشور تاکید کرد و شرایط کنونی را «جنگ اقتصادی» دانست. وی گفت دولت آماده اصلاح مقررات و فرآیندها در حوزه‌های ارزی، بانکی، گمرکی و مالیاتی است تا موانع تولید و تجارت کاهش یابد و تاب‌آوری اقتصاد افزایش پیدا کند. فعالان اقتصادی نیز مجموعه‌ای از مشکلات ساختاری از جمله محدودیت‌های ارزی، بوروکراسی سنگین، تاخیر در استرداد مالیات، مشکلات زیرساخت انرژی و حمل‌ونقل و چالش‌های اقتصاد دیجیتال ناشی از محدودیت اینترنت را مطرح کردند. همچنین بر ضرورت کاهش مداخله دولت، حذف قیمت‌گذاری دستوری، تسهیل واردات و تقویت صادرات تاکید شد. برخی فعالان پیشنهادهایی مانند جذب سپرده‌های ارزی، توسعه همکاری‌های مالی منطقه‌ای و استفاده از ظرفیت تهاتر را ارائه کردند. در پایان، رئیس اتاق تهران اعلام کرد این مطالبات به‌صورت مکتوب جمع‌بندی و برای تصمیم‌گیری به دولت ارائه خواهد شد تا راهکارهای اجرایی برای بهبود فضای کسب‌وکار تدوین شود.»