جوجه‌ریزی تیرماه از مرز ۱۴۷ میلیون قطعه گذشت؛ سرنوشت قیمت مرغ چه می‌شود

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ آمارهای جدید جوجه‌ریزی تیرماه ۱۴۰۵ از ورود صنعت مرغداری کشور به مرحله‌ای تازه حکایت دارد. بر اساس داده‌های منتشرشده، در تیرماه امسال ۱۴۷ میلیون و ۶۲۷ هزار قطعه جوجه‌ریزی انجام شده؛ رقمی که نه ‌تنها بالاترین میزان جوجه‌ریزی سال جاری محسوب می‌شود، بلکه نشان می‌دهد تولیدکنندگان پس از ماه‌ها نوسان، بار دیگر ظرفیت تولید را افزایش داده‌اند. با این حال، پرسش اصلی اینجاست که آیا این افزایش تولید به ثبات بازار مرغ منجر خواهد شد یا بار دیگر صنعت طیور را با بحران مازاد عرضه و زیان مرغداران مواجه می‌کند؟

نگاهی به روند جوجه‌ریزی طی هشت ماه گذشته، تصویری روشن از فراز و فرود تولید ارائه می‌دهد. در آذر ۱۴۰۴ بیش از ۱۷۳ میلیون قطعه جوجه‌ریزی ثبت شد اما این روند از دی‌ماه نزولی شد و به ۱۴۳ میلیون قطعه رسید. در بهمن نیز جوجه‌ریزی به حدود ۱۳۹.۷ میلیون قطعه کاهش یافت و اسفندماه سقوطی کم‌سابقه را تجربه کرد؛ به ‌طوری که تولیدکنندگان فقط ۱۰۶ میلیون قطعه جوجه‌ریزی انجام دادند.

این روند نزولی در فروردین ۱۴۰۵ نیز ادامه یافت و جوجه‌ریزی به ۹۶ میلیون و ۷۹۹ هزار قطعه رسید که کمترین میزان ثبت‌شده در این دوره بود. در آن زمان بسیاری از فعالان صنعت نسبت به احتمال کاهش عرضه مرغ در تابستان هشدار می‌دادند و حتی زمزمه‌هایی درباره افزایش قیمت‌ها به گوش می‌رسید. همچنین گمانه‌های قطعی برق مرغداری‌ها در فصل تابستان، احتمال کاهش عرضه و میزان جوجه‌ریزی را افزایش داده بود.

اما از اردیبهشت، مسیر بازار تغییر کرد. جوجه‌ریزی به ۱۲۰ میلیون و ۱۲۱ هزار قطعه افزایش یافت و در خرداد نیز این روند صعودی ادامه پیدا کرد. اکنون ثبت ۱۴۷ میلیون و ۶۲۷ هزار قطعه در تیرماه نشان می‌دهد صنعت مرغداری نه فقط افت ابتدای سال را جبران کرده، بلکه بار دیگر به سطوح بالای تولید نزدیک شده است.

پیام بازار؛ عرضه مناسب در راه است

با توجه به دوره پرورش مرغ گوشتی، جوجه‌ریزی تیرماه عمدتا در شهریور به بازار مصرف خواهد رسید. بنابراین اگر شرایط تامین نهاده، حمل‌ونقل و تولید بدون اختلال ادامه یابد، انتظار می‌رود بازار در ماه‌های آینده از نظر عرضه با مشکل جدی مواجه نشود. این موضوع می‌تواند از شکل‌گیری شوک قیمتی جلوگیری کند و آرامش نسبی را به بازار بازگرداند؛ مساله‌ای که هم برای مصرف‌کنندگان و هم برای سیاست‌گذار اهمیت بالایی دارد.

اما یک خطر قدیمی همچنان پابرجاست

با وجود سیگنال مثبت افزایش تولید، تجربه سال‌های اخیر نشان داده صنعت مرغداری ایران همواره با یک مشکل ساختاری روبه‌رو بوده و آن نبود تناسب میان تولید و مدیریت بازار است. در بسیاری از مقاطع، افزایش جوجه‌ریزی بدون برنامه‌ریزی دقیق برای صادرات، ذخیره‌سازی یا خرید حمایتی، به مازاد عرضه منجر شده است. نتیجه چنین وضعیتی، سقوط قیمت مرغ زنده به زیر قیمت تمام‌شده، افزایش زیان مرغداران و در نهایت کاهش شدید جوجه‌ریزی در دوره‌های بعدی بوده؛ چرخه‌ای که بارها در صنعت طیور تکرار شده و هر بار بازار را با نوسان شدید قیمت مواجه کرده است.

به بیان دیگر، آنچه امروز به ‌عنوان خبر خوب افزایش تولید مطرح می‌شود، در صورت نبود مدیریت بازار، می‌تواند چند ماه بعد به چالشی برای تولیدکنندگان تبدیل شود.

هزینه تولید همچنان دغدغه اصلی مرغداران

اگرچه افزایش جوجه‌ریزی نشان می‌دهد مرغداران نسبت به آینده امیدوارتر شده‌اند اما این امیدواری به معنای حل مشکلات اقتصادی واحدهای تولیدی نیست. قیمت نهاده‌های دامی، هزینه انرژی، حمل‌ونقل، دارو، واکسن، تامین نقدینگی و سرمایه در گردش همچنان از مهم‌ترین دغدغه‌های فعالان این صنعت به شمار می‌رود. 

مرغداران معتقدند سودآوری زمانی محقق می‌شود که علاوه بر تولید مناسب، بازار نیز از ثبات برخوردار باشد؛ زیرا افزایش تولید بدون تضمین فروش، تنها فشار مالی بیشتری بر واحدهای پرورشی وارد خواهد کرد.

یکی از فعالان این بازار به خبرنگار اقتصاد معاصر گفت: از اواخر زمستان سال گذشته، با وجود تامین خوراک طیور اما دسترسی تولیدکنندگان به این کالاها به دلیل گرانی بیش از حد آن‌ها، قطع شده است. این در حالی بوده که دولت اعلام کرده بود با حذف ارز ترجیحی مربوط به این کالا که موجب ایجاد رانت و فساد شده بود، حمایت‌های لازم هم از تولیدکننده و هم از مصرف‌کننده انجام خواهد گرفت.

وی در ادامه افزود: این وعده در حالی مطرح شد که تاکنون هیچ اهتمامی نسبت به حمایت از تولیدکنندگان انجام نشده و تولیدکنندگان علاوه‌بر افزایش هزینه حمل‌ونقل و نیروی کار و هزاران مساله دیگر، با گرانی خوراک نیز مواجه هستند.

همچنین پرویز فروغی، دبیر کانون سراسری مرغداران گوشتی در گفت‌وگو با خبرنگار ما بیان کرد: زنگ خطری در صنعت مرغداری به صدا درآمده است. بسیاری از تولیدکنندگان دیگر تمایلی به سرمایه‌گذاری جدید ندارند. وقتی فردی باید ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ میلیارد تومان سرمایه خود را وارد یک فعالیت پرریسک کند اما در مقابل حمایت کافی دریافت نکند، طبیعی است که به سمت بازارهای کم‌ریسک‌تر برود. 

وی همچنین افزود: اگر این روند ادامه پیدا کند، بخشی از تولیدکنندگان از چرخه تولید خارج خواهند شد و این مساله در آینده می‌تواند به کاهش ظرفیت تولید کشور منجر شود. من همیشه یک نکته را تاکید کرده‌ام؛ دولت باید دست از سر تولیدکننده بردارد. اگر قرار است دخالت کند، باید در کنار آن حمایت نیز داشته باشد اما وقتی حمایت موثری وجود ندارد، دخالت‌های مداوم فقط به تولید آسیب می‌زند.

نقش صادرات در حفظ تعادل بازار

کارشناسان بر این باورند که اگر روند جوجه‌ریزی در ماه‌های آینده نیز در همین سطح ادامه پیدا کند، توسعه صادرات می‌تواند به یکی از مهم‌ترین ابزارهای تنظیم بازار تبدیل شود. بازارهای منطقه‌ای، به ‌ویژه کشورهای همسایه، ظرفیت مناسبی برای جذب بخشی از تولید ایران دارند و فعال شدن این مسیر می‌تواند از ایجاد مازاد عرضه در بازار داخلی جلوگیری کند.

در کنار صادرات، استفاده از خریدهای حمایتی و ذخایر راهبردی نیز می‌تواند از افت شدید قیمت در زمان افزایش تولید جلوگیری کند و امنیت سرمایه‌گذاری در صنعت مرغداری را افزایش دهد.

نقطه عطف یا آغاز یک چرخه جدید؟

ثبت جوجه‌ریزی ۱۴۷ میلیون و ۶۲۷ هزار قطعه‌ای در تیرماه بدون تردید یکی از مهم‌ترین سیگنال‌های مثبت بخش طیور در سال جاری است. این آمار نشان می‌دهد نگرانی‌ها درباره کمبود تولید تا حد زیادی برطرف شده و ظرفیت تولید کشور دوباره در حال افزایش است. با این حال، تجربه صنعت مرغداری نشان داده موفقیت فقط به افزایش تعداد جوجه‌ریزی وابسته نیست؛ آنچه سرنوشت بازار را تعیین می‌کند، نحوه مدیریت عرضه، سیاست‌های صادراتی، تامین نهاده‌ها و تصمیمات تنظیم بازار است. 

اگر این حلقه‌ها به ‌درستی کنار هم قرار گیرند، افزایش جوجه‌ریزی تیرماه می‌تواند آغاز دوره‌ای از ثبات در بازار مرغ باشد اما در صورت تکرار سیاست‌های مقطعی و نبود برنامه برای مدیریت مازاد تولید، همین رکورد جدید ممکن است چند ماه دیگر به نقطه آغاز دور تازه‌ای از زیان تولیدکنندگان و نوسان قیمت‌ها تبدیل شود.