سود شرکت‌های بورسی به قله ۲۷۵۱ همت رسید

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ تازه‌ترین آمارهای عملکرد شرکت‌های بورسی نشان می‌دهد سودآوری بنگاه‌های حاضر در بازار سرمایه همچنان در مسیر صعودی قرار دارد؛ به‌گونه‌ای که مجموع سود خالص دوازده‌ماهه (TTM) بازار سهام در پایان تیرماه ۱۴۰۵ به ۲ هزار و ۷۵۱ هزار میلیارد تومان رسیده که بالاترین سطح ثبت‌شده در تاریخ بازار سرمایه محسوب می‌شود.

بررسی روند سودآوری شرکت‌ها نشان می‌دهد این شاخص نسبت به پایان تیرماه سال گذشته که حدود یک هزار و ۵۳۱ همت بود، ۸۰ درصد رشد کرده است. همچنین ارزش بازار سهام در مقطع تهیه این گزارش به حدود ۱۶ هزار و ۹۳۲ همت رسیده که نشان‌دهنده رشد همزمان ارزش بازار و سودآوری شرکت‌هاست.

این آمار در شرایطی منتشر می‌شود که طی ماه‌های اخیر، گزارش‌های فروش ماهانه شرکت‌ها نیز یکی پس از دیگری رکوردهای جدیدی را ثبت کرده‌اند. پیش‌تر مجموع فروش ۴۵۳ شرکت تولیدی و خدماتی بورس در تیرماه امسال با ثبت یک هزار و ۱۷۹ همت به بالاترین سطح تاریخی خود رسید؛ موضوعی که اکنون آثار آن به تدریج در سودآوری شرکت‌ها نیز نمایان شده است.

جهش سودآوری در سه سال اخیر

بررسی نمودار سود خالص بازار سرمایه نشان می‌دهد روند رشد سودآوری شرکت‌های بورسی از ابتدای سال ۱۴۰۲ تاکنون تقریبا به ‌صورت مستمر ادامه داشته است. سود خالص بازار از محدوده کمتر از ۹۰۰ همت در ابتدای سال ۱۴۰۲، به بیش از ۱۲۰۰ همت در نیمه همان سال رسید. این روند در سال ۱۴۰۳ نیز ادامه یافت و سود شرکت‌ها به محدوده ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ همت افزایش پیدا کرد.

از ابتدای سال ۱۴۰۵ اما شیب رشد سودآوری به شکل محسوسی افزایش یافته؛ به‌گونه‌ای که سود خالص بازار از حدود ۱۹۰۰ همت در ابتدای سال، ظرف چند ماه به ۲۷۵۱ همت رسیده که در نوع خود کم‌سابقه ارزیابی می‌شود.

رشد سود؛ حاصل فروش بیشتر یا تورم؟

هرچند رشد ۸۰ درصدی سود شرکت‌ها در نگاه نخست اتفاقی مثبت برای بازار سرمایه محسوب می‌شود اما تحلیل این آمار بدون توجه به شرایط اقتصاد کلان می‌تواند گمراه‌کننده باشد. اقتصاد ایران طی یک سال گذشته با افزایش نرخ ارز، رشد سطح عمومی قیمت‌ها و تورم بالا مواجه بوده است؛ بنابراین بخشی از افزایش سود شرکت‌ها، ناشی از رشد اسمی قیمت محصولات و خدمات است.

با این حال، گزارش‌های ماهانه منتشر شده در سامانه کدال نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از صنایع علاوه بر افزایش نرخ فروش، از رشد مقدار فروش و بهبود درآمد عملیاتی نیز برخوردار بوده‌اند؛ موضوعی که به ویژه در صنایع غذایی، زراعت، دارویی، نهادهای مالی و پالایشی بیشتر به چشم می‌خورد.

اثر مستقیم بر نسبت P/E بازار

یکی از مهم‌ترین پیامدهای رشد سود شرکت‌ها، تاثیر آن بر نسبت قیمت به سود (P/E) بازار سرمایه است. در حالی که طی سال‌های گذشته یکی از دغدغه‌های فعالان بازار، بالا بودن نسبت P/E  و فاصله گرفتن قیمت سهام از سودآوری شرکت‌ها بود، اکنون افزایش سود خالص شرکت‌ها موجب شده این نسبت در محدوده حدود ۷ واحد قرار گیرد که بسیاری از تحلیلگران آن را از منظر ارزندگی، نسبتا متعادل ارزیابی می‌کنند.

به عبارت دیگر، اگر روند رشد سودآوری شرکت‌ها ادامه پیدا کند، بخشی از رشد قیمت سهام می‌تواند از محل افزایش سود شرکت‌ها توجیه شود.

کدام صنایع پیشران سودسازی هستند؟

بررسی آخرین گزارش‌های عملکرد صنایع بورسی نشان می‌دهد گروه‌هایی مانند محصولات غذایی، زراعت، فرآورده‌های نفتی، محصولات دارویی و نهادهای مالی از جمله صنایعی هستند که در چهار ماه نخست امسال علاوه بر رشد ریالی، در مقیاس دلاری نیز عملکرد مثبتی ثبت کرده‌اند. در مقابل، برخی صنایع از جمله فلزات اساسی، نساجی، محصولات کاغذی، مخابرات و کانی‌های غیرفلزی همچنان درگیر کاهش عملکرد واقعی هستند و رشد درآمد آن‌ها عمدتا ناشی از تورم بوده است.

این تفاوت عملکرد نشان می‌دهد موتور سودسازی بازار سرمایه فقط به چند صنعت محدود نیست اما همه صنایع نیز به یک اندازه از شرایط اقتصادی منتفع نشده‌اند.

آیا روند سودآوری ادامه خواهد داشت؟

اکنون مهم‌ترین سوال فعالان بازار سرمایه این است که آیا روند فعلی سودآوری می‌تواند در نیمه دوم سال نیز تداوم پیدا کند؟ پاسخ به این سوال تا حد زیادی به متغیرهایی همچون نرخ ارز، سیاست‌های قیمت‌گذاری، وضعیت صادرات، هزینه انرژی، نرخ بهره و همچنین ثبات سیاست‌های اقتصادی بستگی دارد. در صورتی که گزارش‌های شش‌ماهه شرکت‌ها نیز روند مثبت ماه‌های اخیر را تایید کند، احتمال تداوم رشد سودآوری و در نتیجه تقویت متغیرهای بنیادی بازار سرمایه افزایش خواهد یافت. در مقابل، اگر رشد سود صرفا ناشی از تورم باشد و با افزایش هزینه‌های تولید یا محدودیت‌های عملیاتی همراه شود، بخشی از این روند می‌تواند در ماه‌های آینده تعدیل شود.

با این حال، آنچه از آمارهای موجود برمی‌آید این است که بازار سرمایه پس از چند سال نوسان، اکنون از منظر سودآوری شرکت‌ها در یکی از بهترین مقاطع تاریخی خود قرار گرفته است. ثبت سود خالص ۲۷۵۱ همتی در کنار رکوردشکنی فروش ماهانه شرکت‌های بورسی، نشان می‌دهد متغیرهای بنیادی بازار نسبت به سال گذشته بهبود یافته‌اند که در صورت تداوم، می‌تواند پشتوانه مهمی برای ثبات و رشد بازار سهام در ادامه سال ۱۴۰۵ باشد.