ضربه تنگه هرمز به جبل‌علی؛ سود بنادر دبی ۳۹ درصد سقوط کرد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ شرکت بنادر جهانی دبی که به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اپراتورهای بندری جهان شناخته می‌شود، در نیمه اول سال ۲۰۲۶ ضربه سختی از ناحیه جنگ و درگیری‌های منطقه خاورمیانه متحمل شد. بر اساس گزارش رسمی منتشر شده توسط این شرکت، سود خالص تعلق‌گرفته به سهامداران در شش ماه ابتدایی سال جاری با افت چشمگیر ۳۹ درصدی همراه بوده و از رقم ۹۶۰.۷ میلیون دلار در دوره مشابه سال ۲۰۲۵ به ۵۸۵ میلیون دلار کاهش یافته است. این کاهش ۳۹ درصدی سود در حالی اعلام شده که درآمد کلی شرکت از محل فعالیت‌های مختلف، ۱۳ درصد افزایش یافته و به بیش از ۱۲.۷ میلیارد دلار رسیده است.

اما نکته اینجاست که این درآمد بیشتر، نتوانسته جلوی ریزش سود را بگیرد؛ چون هزینه‌های سنگین عملیاتی، حقوق کارکنان، سوخت، تعمیرات و نگهداری تجهیزات و همچنین کاهش کارایی بنادر اصلی، همه آن درآمد اضافی را بلعیده است.

 به بیان ساده‌تر، شرکت پول بیشتری وارد کرده اما هزینه‌هایش آنقدر بالا رفته که در نهایت سود خالصی که به جیب سهامداران می‌رسد، به شدت کاهش پیدا کرده است.

سود عملیاتی شرکت هم که نشان‌دهنده کارایی هسته اصلی کسب‌وکار است، با کاهش ۵.۶ درصدی از ۳.۰۳ میلیارد دلار به ۲.۸۶ میلیارد دلار رسیده که یعنی حتی در بخش اصلی فعالیت‌های بندری و لجستیکی هم شرکت نتوانسته مثل قبل سودآور باشد. 

بسته شدن تنگه هرمز ترانزیت جبل‌علی را ۳۰ درصد کاهش داد

علت اصلی این افت فاجعه‌بار سود، جنگ و درگیری‌های گسترده منطقه و به ویژه بسته شدن تنگه هرمز در نتیجه درگیری ایران عنوان شده است. این بحران فشار سنگینی بر زنجیره تامین جهانی وارد کرده و حجم ترانزیت محموله‌ها را در بنادر منطقه به شدت مختل ساخته است. بر اساس اطلاعات ارائه شده در نشست با سرمایه‌گذاران، حجم کالاهای عبوری از بندر جبل‌علی که بزرگ‌ترین بندر کانتینری خارج از آسیا محسوب می‌شود، در سه ماهه اول سال جاری با کاهشی ۳۰ درصدی روبه‌رو شده است.

 این کاهش بی‌سابقه در حالی رخ داده که مدیریت شرکت تاکید کرده بندر جبل‌علی همچنان با ظرفیت کامل در حال فعالیت بوده و هیچ‌گونه آسیب فیزیکی به تاسیسات وارد نشده اما کاهش تردد کشتی‌ها به دلیل شرایط ناامن منطقه و اختلال در مسیرهای دریایی، ضربه سختی به عملکرد این بندر استراتژیک وارد کرده و نشان می‌دهد که حتی بزرگ‌ترین بنادر جهان نیز در برابر طوفان جنگ آسیب‌پذیر هستند.

بازارهای خارج از جبل‌علی با رشد ۶.۵ درصدی نتوانست افت کلی را جبران کند

در حالی که آمارهای کلی نشان از کاهش ۵.۷ درصدی کل عملیات کانتینری شرکت در نیمه اول سال دارد، عملکرد بخش‌های بین‌المللی گروه بنادر دبی تصویری از تاب‌آوری نسبی را ترسیم کرده است. مجموع کانتینرهای جابه‌جا شده توسط این گروه در شش ماه نخست سال به ۴۲.۸ میلیون واحد معادل بیست فوت رسیده که نسبت به ۴۵.۴ میلیون واحد در مدت مشابه سال قبل، کاهش داشته است. اما نکته قابل توجه اینکه در بخش‌های دیگر و به استثنای بندر جبل‌علی، حجم جابه‌جایی کانتینر با رشدی ۶.۵ درصدی همراه بوده و به رقم ۳۹.۷ میلیون واحد رسیده که عمدتا ناشی از عملکرد خوب بازارهای آفریقا، آسیا و اقیانوسیه، اروپا و قاره آمریکا بوده است.

با این حال، این رشد مثبت در بخش‌های بین‌المللی نتوانسته افت سنگین ناشی از رکود فعالیت در جبل‌علی را به طور کامل جبران کند و سود عملیاتی تعدیل‌شده شرکت همچنان با کاهش ۵.۶ درصدی مواجه شده است، هرچند که در بخش‌های خارج از جبل‌علی، این شاخص با رشد ۹.۷ درصدی همراه شده که نشان از انعطاف‌پذیری نسبی شبکه جهانی این مجموعه دارد.

طرح فرار از تنگه هرمز با دو بندر جدید در فجیره کلید خورد

مدیران شرکت بنادر دبی به خوبی فهمیده‌اند که تکیه کردن به یک بندر آن هم در شرایط جنگی، بزرگ‌ترین اشتباه ممکن است. به همین دلیل، در بحبوحه همین بحران، تصمیم گرفته‌اند دو بندر جدید و بزرگ در منطقه فجیره (که در ساحل شرقی امارات و خارج از محدوده تنگه هرمز قرار دارد) بسازند. قراردادی ۵۰ ساله برای این پروژه بسته شده تا دیگر مجبور نباشند همه تخم‌مرغ‌های تجاری خود را در سبد جبل‌علی بگذارند. هدف اصلی این است که اگر باز هم تنگه هرمز بسته شد یا بحرانی پیش آمد، کشتی‌ها بتوانند از مسیر فجیره رفت‌وآمد کنند و تجارت جهانی مختل نشود.

ایسا کاظم، رئیس هیات مدیره این شرکت گفته که این دو بندر جدید، مثل دو بازوی کمکی به جبل‌علی متصل می‌شوند و یک زنجیره کامل تامین را تشکیل می‌دهند. به این ترتیب، صاحبان کالا دیگر نگران این نیستند که اگر یک مسیر بسته شد، کل محموله‌شان زمین بماند و می‌توانند از چند راه مختلف، کالاهای خود را جابه‌جا کنند.  

وی تاکید کرده که این اقدام نشان می‌دهد مدیران دبی به آینده امارات به عنوان یک قطب بزرگ تجاری و لجستیکی در جهان اعتقاد کامل دارند.

اما در واقعیت، این پروژه بزرگ و هزینه‌بر، از یک نقطه ضعف بزرگ هم خبر می‌دهد؛ اینکه مدل اقتصادی فعلی دبی که همه چیز را به یک بندر و یک مسیر دریایی گره زده، به شدت شکننده و آسیب‌پذیر است. به عبارت ساده‌تر، دبی دارد با هزینه‌های گزاف، راه فرار از بحرانی را می‌سازد که خودش در آن گرفتار شده است. 
 
با وجود اینکه جنگ منطقه ضربه سنگینی به بنادر دبی زده و سود این شرکت ۳۹ درصد سقوط کرده، مدیران آن نه فقط دست از خرج کردن برنداشته‌اند، بلکه عجیب‌تر اینکه برنامه سرمایه‌گذاری ۳ میلیارد دلاری را برای ادامه سال جاری حفظ کرده‌اند. در شش ماه اول سال، آنها ۱.۵ میلیارد دلار در پروژه‌های جدید در سراسر جهان هزینه کرده‌اند و می‌خواهند تا پایان سال، همین مقدار را دوباره خرج کنند.

این پول‌ها به کشورهای مختلف از جمله خود امارات، انگلیس، هند، عربستان سعودی و حتی کنگو می‌رود تا پایانه‌ها و اسکله‌های جدید بسازند. یووراج نارایان، مدیرعامل شرکت با خوش‌بینی اما محتاطانه گفته که می‌خواهند هزینه‌ها را کنترل کنند، کارایی را بالا ببرند و با پول نقدی که در اختیار دارند، از فرصت‌های آینده استفاده کنند. اما واقعیت تلخ این است که این سرمایه‌گذاری‌های کلان در شرایطی انجام می‌شود که هیچ کس نمی‌داند جنگ چه زمانی تمام می‌شود و تنگه هرمز کی باز می‌شود. در چنین فضای پرابهامی، بازگشت این پول‌های هنگفت به جیب سرمایه‌گذاران، یک شرطبندی بزرگ و پرریسک است. به عبارت ساده‌تر، مدیران بنادر دبی دارند با پول سهامداران، قمار می‌کنند که روزی این سرمایه‌گذاری‌ها جواب دهد، در حالی که هیچ تضمینی برای آینده وجود ندارد. این اصرار بر توسعه در بحبوحه جنگ، بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، نشان از درماندگی و ناچاری برای خروج از بحران فعلی دارد. 

ابهام کوتاه‌مدت و خوش‌بینی محتاطانه به تجارت جهانی

مدیران شرکت بنادر دبی خودشان هم قبول دارند که فعلا هیچ‌کس نمی‌داند شرایط به کجا می‌رسد. آنها می‌گویند که جنگ و درگیری‌های نظامی در منطقه، همه پیش‌بینی‌ها را به هم ریخته و نمی‌توان با اطمینان گفت که اوضاع تجارت در ماه‌های آینده چگونه خواهد بود. این یعنی حتی مدیران ارشد این شرکت غول‌پیکر هم نقشه راه روشنی برای برون‌رفت از بحران فعلی ندارند و چشم‌انداز کوتاه‌مدت را کاملا مبهم می‌بینند.

با این حال، آنها سعی می‌کنند با اشاره به پراکندگی فعالیت‌هایشان در کشورهای مختلف و تنوع خدمات دریایی و لجستیکی، یک خوش‌بینی واهی نسبت به آینده دور و میان‌مدت نشان دهند. مدیرعامل شرکت هم ادعا کرده که پول نقد کافی در اختیار دارند و وضعیت مالی‌شان خوب است، بنابراین می‌توانند در برابر مشکلات فعلی بایستند و به سرمایه‌گذاری ادامه دهند. 

اما واقعیت میدانی چیز دیگری می‌گوید. این بحران‌های سیاسی و نظامی ثابت کرده که حتی بزرگ‌ترین و قدرتمندترین شرکت‌های بندری جهان هم نمی‌توانند خود را به طور کامل از آسیب‌های جنگ در امان نگه دارند.

مدیران بنادر دبی دارند با حرف‌های امیدوارکننده، دل سهامداران را خوش می‌کنند، در حالی که آمارها نشان می‌دهد سود ۳۹ درصد ریخته، ترانزیت جبل‌علی یک‌سوم کم شده و هیچ چشم‌انداز روشنی برای پایان این وضعیت وجود ندارد و این خوش‌بینی محتاطانه، بیشتر شبیه یک تاکتیک برای آرام کردن سرمایه‌گذاران است.