تأخیر در تحویل خودرو چقدر با شرایط فعلی جنگی کشور مرتبط است؟
به گزارش اقتصاد معاصر، بسیاری از خریداران خودرو با تأخیر در تحویل مواجهاند، در حالی که توضیح روشنی درباره علت این تأخیر و زمان دقیق تحویل دریافت نکردهاند. شرکتها از ادامه آثار جنگ، محدودیتهای حملونقل، دشواری تأمین قطعه و نوسانهای ارزی سخن میگویند؛ اما برای مشتری، مسئله اصلی این است که بداند این عوامل دقیقاً چگونه بر سفارش او اثر گذاشتهاند و شرکت چه برنامهای برای تحویل خودرو دارد.
کاهش حجم اخبار جنگ یا بازگشایی نسبی برخی مسیرهای تجاری، به معنای بازگشت فوری روند تولید و تأمین به شرایط عادی نیست. اختلال در حملونقل، تغییر مسیرهای تجاری، افزایش هزینههای بیمه و جابهجایی، دشواری پرداختهای ارزی و تأخیر در تأمین قطعه، معمولاً بلافاصله در زمان تحویل خودرو دیده نمیشوند و آثار آنها ممکن است چند هفته یا چند ماه بعد ظاهر شود.
با این حال، توضیح شرایط بیرونی نباید به پاسخی کلی برای همه تأخیرها تبدیل شود. جنگ و شرایط فورسماژور میتوانند برنامه تولید و تحویل را تحت تأثیر قرار دهند، اما شرکتها باید مشخص کنند تأخیر هر محصول دقیقاً از چه عاملی ناشی شده، کدام مرحله از زنجیره تأمین دچار مشکل شده و زمانبندی جدید تحویل چه خواهد بود.
بحران چگونه از حملونقل به تأخیر در تحویل میرسد؟
صنعت خودرو به مجموعه بزرگی از قطعات وابسته است که از تأمینکنندگان مختلف و از مسیرهای گوناگون به کارخانه میرسند. ممکن است بخش زیادی از قطعات یک خودرو در دسترس باشد، اما نبود یک قطعه ضروری، تولید یا تکمیل گروهی از خودروها را متوقف کند. بنابراین اختلال در زنجیره تأمین را نمیتوان فقط با تعداد محمولههای ازدسترفته یا میزان کاهش واردات سنجید. گاهی کمبود یک قطعه خاص، در شرایطی که سایر قطعات موجود هستند، برنامه تولید را تغییر میدهد.
از سوی دیگر، میان زمان سفارش قطعه و زمان تحویل خودرو فاصله وجود دارد. قطعه باید سفارشگذاری شود، هزینه آن پرداخت شود، حمل و ترخیص آن انجام گیرد و سپس در برنامه تولید قرار بگیرد. اگر هر یک از این مراحل با تأخیر مواجه شود، نتیجه آن ممکن است چند هفته یا چند ماه بعد در زمان تحویل خودرو دیده شود.
به همین دلیل، تأخیر فعلی لزوماً فقط بازتاب شرایط امروز نیست و میتواند نتیجه اختلالهایی باشد که در ماههای گذشته رخ دادهاند. این فاصله زمانی باعث میشود بخشی از مشتریان تصور کنند با کاهش اخبار بحران یا گذشت زمان، مشکلات باید برطرف شده باشد؛ در حالی که آثار اختلالهای قبلی همچنان در سفارشهای در حال اجرا باقی مانده است.
افزایش هزینه حمل، بیمه و نگهداری کالا در بندر، هزینه نهایی تأمین قطعات را بالا میبرد. برای خودروساز و قطعهساز، مسئله فقط پرداخت مبلغ بیشتر نیست. زمان پرداخت، دسترسی به منابع مالی، تخصیص ارز و شرایط فروشنده نیز میتواند بر ادامه سفارش اثر بگذارد.
اگر پرداخت بهموقع انجام نشود، ارسال قطعه ممکن است به تعویق بیفتد یا تأمینکننده برای ادامه همکاری، پیشپرداخت بیشتر و تضمینهای جدید مطالبه کند. در این شرایط، یک اختلال در حملونقل میتواند به مسئلهای مالی تبدیل شود و سپس اثر خود را دوباره در تولید نشان دهد. به این ترتیب، ارتباط میان حمل، ارز و نقدینگی میتواند مدت تأخیر را افزایش دهد.
نوسان نرخ ارز نیز فقط هزینه خرید قطعه را تغییر نمیدهد؛ بلکه برنامهریزی برای سفارشهای آینده را دشوار میکند. شرکت باید درباره زمان سفارش، حجم خرید، میزان ارز مورد نیاز و امکان تأمین منابع مالی تصمیم بگیرد. در شرایطی که نرخ ارز یا زمان تخصیص آن قابل پیشبینی نیست، سفارشها ممکن است با تأخیر انجام شوند یا تأمینکننده پرداخت سریعتر و تضمین بیشتری درخواست کند.
این مسئله درباره قطعاتی که تأمینکننده جایگزین ندارند، اهمیت بیشتری دارد. تغییر فروشنده یا طراحی یک قطعه معمولاً به بررسی فنی، آزمون و تأیید نیاز دارد و در کوتاهمدت امکانپذیر نیست. بنابراین حتی در صورت تأمین منابع مالی، جبران کمبود برخی قطعات ممکن است زمانبر باشد.
افزایش هزینهها و فشار بر تأمین قطعه
سابقه مناسب یک شرکت یا نداشتن تأخیرهای جدی در گذشته، به این معنا نیست که اکنون از ارائه توضیح دقیق معاف باشد. برای بررسی هر تأخیر باید مشخص شود کدام بخش از زنجیره تأمین دچار اختلال شده، شرکت چه اقدام جایگزینی انجام داده، این اختلال چه اثری بر تولید گذاشته و زمان جدید تحویل چه زمانی است.
عنوان کلی «شرایط فورسماژور» بهتنهایی اطلاعات کافی به مشتری نمیدهد. این عنوان مشخص نمیکند تأخیر ناشی از بستهشدن یا تغییر مسیر حمل بوده، کمبود قطعه، مشکل پرداخت، تأخیر در ترخیص یا تصمیمهای داخلی شرکت. زمانی که یک شرکت به فورسماژور استناد میکند، باید روشن کند کدام رویداد بر کدام تعهد اثر گذاشته و این اثر تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.
شفافیت در این زمینه به معنای پذیرش همه مسئولیت از سوی شرکت نیست، اما امکان تفکیک عوامل بیرونی از ضعفهای احتمالی در برنامهریزی، تأمین، مدیریت موجودی و اطلاعرسانی را فراهم میکند. مشتری باید بتواند تشخیص دهد کدام بخش از تأخیر نتیجه بحرانهای بیرونی است و کدام بخش به نحوه مدیریت شرکت مربوط میشود.
تأخیر در تحویل خودرو را نمیتوان تنها با گذشت زمان یا کاهش اخبار بحران ارزیابی کرد. جنگ، محدودیتهای حملونقل، افزایش هزینههای تأمین، دشواری پرداخت ارزی و کمبود قطعه میتوانند همزمان بر روند تولید اثر بگذارند و پیامدهای آنها پس از مدتی به مشتری برسد.
با این حال، تشریح شرایط کلان نباید جای پاسخگویی شرکت را بگیرد. موضوع اصلی برای خریدار این است که بداند تأخیر دقیقاً از کجا ناشی شده، چه میزان از آن به عوامل بیرونی مربوط است و شرکت برای کاهش یا جبران آن چه برنامهای دارد. ارائه این اطلاعات، ارزیابی دقیقتری از وضعیت ایجاد میکند؛ وضعیتی که در آن هم فشارهای بیرونی و هم نحوه برنامهریزی و اطلاعرسانی شرکتها نقش دارند.