اصلاح تامین مالی و تولید پالایشگاه‌ها؛ خودروسازان چرا در ناترازی بنزین دیده نمی‌شوند

احمد بیگدلی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد معاصر با اشاره به مساله ناترازی بنزین در کشور، اظهار داشت: تولید بنزین، تامین منابع مورد نیاز پالایشگاه‌ها و الگوی مصرف، سه بخش مهم این مساله هستند. در حال حاضر بخش عمده بنزین تولیدی کشور در داخل مصرف می‌شود اما خودرو‌های موجود از نظر مصرف سوخت فاصله قابل توجهی با استاندارد‌های بین‌المللی دارند.

وی ادامه داد: ممکن است مصرف برخی خودرو‌ها به‌ صورت اسمی ۹ تا ۱۰ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام شود اما کیفیت موتور و قطعات مورد استفاده به‌ گونه‌ای است که پس از مدتی مصرف سوخت خودرو افزایش پیدا می‌کند. پایین بودن کیفیت قطعات نیز به تشدید مصرف بنزین منجر می‌شود. در این‌باره یکی از بخش‌های موظف در کاهش ناترازی سوخت، باید خودروسازان داخل باشند.

عضو کمیسیون اجتماعی مجلس تصریح کرد: تعداد بالای خودرو‌ها و موتورسیکلت‌ها نیز یکی دیگر از عوامل موثر بر مصرف سوخت است. در مقابل، در زمینه توسعه خودرو‌های هیبریدی و تمام‌برقی سرمایه‌گذاری کافی صورت نگرفته است در حالی که بسیاری از کشور‌های جهان و حتی کشور‌های همسایه، طی سال‌های اخیر برای کاهش وابستگی حمل‌ونقل خود به سوخت‌های فسیلی سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

وی افزود: مجموعه این عوامل سبب شده است مصرف بنزین کشور حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر بیشتر از ظرفیت تولید باشد و در نتیجه ناترازی در این حوزه شکل بگیرد. 

نماینده مردم خدابنده در مجلس با تاکید بر نقش خودروسازان در بروز این وضعیت اظهار داشت: نمی‌توان سهم خودروسازان را در ناترازی بنزین نادیده گرفت. با وجود وعده‌های فراوان خودروسازان، تاکنون تحول محسوسی در این زمینه مشاهده نشده است؛ نه‌ تنها بهره‌وری مورد انتظار محقق نشده، بلکه کیفیت بخشی از خودرو‌ها نیز کاهش یافته و مصرف سوخت آنها افزایش پیدا کرده است.

وی افزود: هرچه خودرو‌ها مصرف بیشتری داشته باشند، وابستگی کشور به بنزین نیز بیشتر می‌شود و در نتیجه ناترازی تشدید خواهد شد. در کنار این موضوع، شیوه واردات خودرو و قطعات نیز بر مشکلات موجود افزوده است؛ باید مشخص شود منابع ارزی اختصاص‌یافته در این حوزه چه نتیجه‌ای برای صنعت خودرو و مصرف‌کننده داشته است. 

ساختار تولید، تامین مالی پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های مرتبط اصلاح شود

بیگدلی بیان کرد: قیمت تمام‌شده هر لیتر بنزین، از مرحله استخراج نفت تا عرضه در جایگاه، طبق برخی برآورد‌ها حدود ۸۰ هزار تومان است اما صرفا با استناد به این عدد نمی‌توان درباره افزایش قیمت تصمیم گرفت؛ باید ساختار تولید، تامین مالی پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های مرتبط اصلاح شود. وقتی نفت خام برای تبدیل به فرآورده در اختیار پالایشگاه قرار می‌گیرد، باید هزینه پالایش نیز به‌ صورت شفاف و مشخص پرداخت شود. اگر به‌ جای تامین مالی مناسب، بخشی از فرآورده تولیدشده در اختیار پالایشگاه قرار گیرد تا از محل فروش آن هزینه‌های خود را تامین کند، زمینه ایجاد انحراف در مصرف و حتی قاچاق نیز افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین اصلاح رابطه مالی دولت و پالایشگاه‌ها یکی از الزامات مدیریت بازار سوخت است.

عضو کمیسیون اجتماعی مجلس ادامه داد: اگر قرار است قیمت بنزین با کشور‌های دیگر مقایسه شود، سایر مولفه‌ها نیز باید در این مقایسه لحاظ شوند. نمی‌توان فقط قیمت بنزین را با کشور‌های دیگر مقایسه کرد اما سطح درآمد، قدرت خرید، قیمت و کیفیت خودرو و وضعیت حمل‌ونقل عمومی را نادیده گرفت. ابتدا باید خودرو‌ها استاندارد شوند، قاچاق سوخت کاهش پیدا کند، ارزش پول ملی تقویت شود و درآمد کارگران، کارمندان و خانوار‌ها افزایش یابد.

به گفته وی زمانی که درآمد مردم متناسب با هزینه‌های زندگی باشد، خودرو‌ها مصرف استاندارد داشته باشند و وابستگی حمل‌ونقل کشور به بنزین کاهش پیدا کند، می‌توان درباره واقعی‌سازی قیمت بنزین تصمیم گرفت. 

توسعه موتورسیکلت و خودرو برقی و هیبریدی اولویت دولت باشد

بیگدلی افزود: توسعه موتورسیکلت‌های برقی، خودرو‌های برقی و هیبریدی و حمل‌ونقل عمومی غیر وابسته به بنزین و گازوئیل نیز باید به‌ طور جدی دنبال شود. اگر بتوانیم سهم سوخت‌های فسیلی در حمل‌ونقل را کاهش دهیم، بخشی از فشار فعلی بر مصرف بنزین نیز برطرف خواهد شد.

وی تصریح کرد: نمی‌توان بدون اصلاح صنعت خودرو، مقابله با قاچاق، ساماندهی مصرف، توسعه حمل‌ونقل عمومی و افزایش قدرت خرید مردم، صرفا از افزایش قیمت بنزین به‌ عنوان راه‌حل رفع ناترازی استفاده کرد.

وی گفت: مردم مسوول پایین بودن ظرفیت تولید بنزین یا تولید خودروهای پرمصرف و بی‌کیفیت یا واردات خودرو‌های پرمصرف نیستند. مصرف‌کنندگان از خودرو‌ها و امکاناتی استفاده می‌کنند که در اختیار آنها قرار گرفته است. از این‌رو، مجموعه عوامل موثر بر تولید و مصرف باید به‌ صورت همزمان اصلاح شود.