از خیز دوباره نفت تا رایزنی برای تسهیل تجارت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله کاهش سرمایه‌گذاری در اقتصاد، اختلال در مسیرهای انتقال نفت، تنگه هرمز، بریکس و تکذیب بسته بودن مرزهای ایران با ترکیه و عراق پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «رشد ۱۴۰۵ در تنگنای سرمایه» به کاهش سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران و وابستگی رشد اقتصادی ۱۴۰۵ به احیای سرمایه‌گذاری و کاهش نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی پرداخته و نوشته است: «با افزایش ریسک‌های سیاسی و تشدید تحریم‌ها، سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۴ با افت ۱۲ درصدی مواجه شد؛ در حالی که نرخ سرمایه‌گذاری نیز از میانگین حدود ۳۱ درصدی دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ به حدود ۲۶.۵ درصد کاهش یافته است. بررسی روندهای تاریخی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری به‌شدت تحت تاثیر درآمدهای نفتی و انتظارات فعالان اقتصادی قرار دارد؛ به‌گونه‌ای که در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷ هم‌زمان با افزایش نااطمینانی، افت شدیدی ثبت شد. بر همین اساس، مسیر سرمایه‌گذاری در سال ۱۴۰۵ بیش از هر چیز به تحولات سیاست خارجی وابسته است. توافق سیاسی می‌تواند با افزایش فروش نفت، بهبود انتظارات و کاهش فشار ارزی، زمینه رشد سرمایه‌گذاری را فراهم کند اما به‌تنهایی معجزه اقتصادی ایجاد نخواهد کرد. رفع موانع داخلی، اصلاح نظام بانکی، بهبود محیط کسب‌وکار و ثبات سیاستگذاری نیز برای بازگشت اقتصاد به مسیر رشد پایدار ضروری است.»

روزنامه شرق با عنوان «خیز دوباره نفت» در گزارش اقتصادی خود به تشدید تنش میان حوثی‌ها و عربستان و افزایش نگرانی‌ها درباره اختلال در مسیرهای انتقال نفت و رشد قیمت جهانی نفت پرداخته و نوشته است: «درگیری میان حوثی‌ها و عربستان سعودی با تمرکز بر کنترل تنگه باب‌المندب، بار دیگر نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه جهانی نفت را افزایش داده است. حوثی‌ها که از سال ۲۰۱۴ کنترل بخش‌هایی از شمال و غرب یمن را در اختیار دارند، با تقویت توان موشکی و پهپادی خود به بازیگری مهم در معادلات منطقه تبدیل شده‌اند. حملات این گروه به کشتی‌ها از اواخر ۲۰۲۳، موجب تغییر مسیر بخشی از کشتیرانی از دریای سرخ و افزایش زمان و هزینه حمل‌ونقل شده است. در سپتامبر ۲۰۲۶ نیز پیشروی حوثی‌ها در مناطق نزدیک باب‌المندب، احتمال تبدیل این آبراه به اهرم فشار بر تجارت و انرژی را بیشتر کرده است. هم‌زمان، حمله پهپادی به خط لوله شرق به غرب عربستان، مسیر جایگزین انتقال نفت این کشور را نیز موقتا مختل کرد. مجموع این تحولات قیمت نفت را تا حدود ۱۰۹ دلار بالا برد؛ هرچند برنت پس از آن به حدود ۱۰۴ دلار کاهش یافت. کارشناسان هشدار می‌دهند تداوم تنش در هرمز و باب‌المندب می‌تواند قیمت نفت را در فصل سرد حتی تا ۱۱۵ دلار افزایش دهد.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «دوران گمشده نفت جهان» به تاثیر بحران تنگه هرمز و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی بر بازار جهانی نفت و کاهش چشم‌انداز رشد تقاضای نفت پرداخته و نوشته است: «بحران تنگه هرمز از یک اختلال کوتاه‌مدت در عرضه نفت فراتر رفته و به شوکی ساختاری برای بازار انرژی جهان تبدیل شده است. آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کاهش تقاضای جهانی نفت را به ۲.۵ میلیون بشکه در روز افزایش داده و سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را «دوران گمشده» رشد تقاضای نفت می‌داند. هم‌زمان، افزایش قیمت برنت تا محدوده ۱۱۰ دلار و جهش قیمت گازوئیل و سایر فرآورده‌ها، فشار بر اقتصاد واقعی و هزینه‌های حمل‌ونقل، تولید و توزیع را بیشتر کرده است. اختلال در هرمز، کاهش صادرات نفت روسیه و ناامنی باب‌المندب نشان می‌دهد شبکه انرژی جهان با ریسک‌های هم‌زمان و تجمعی روبه‌روست. در چنین شرایطی، قیمت بالاتر نفت لزوما به معنای سود بیشتر تولیدکنندگان نیست، زیرا افزایش هزینه سوخت می‌تواند مصرف و رشد اقتصادی را کاهش دهد. از این منظر، امنیت جریان انرژی و کنترل گلوگاه‌های حمل‌ونقل، در کنار میزان تولید و ذخایر نفت، به عامل مهم قدرت ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «بریکس؛ایده آلترناتیو» در گزارش اقتصادی خود به ظرفیت‌ها و محدودیت‌های اقتصادی عضویت ایران در بریکس و امکان استفاده از این گروه برای کاهش هزینه و ریسک تجارت خارجی و تامین مالی پرداخته و نوشته است: «عضویت ایران در بریکس در حالی وارد سومین سال خود شده که این گروه به‌تدریج از چارچوبی سیاسی به سمت همکاری‌های اقتصادی مشخص‌تر حرکت می‌کند. پرداخت‌های فرامرزی، استفاده از ارزهای محلی، تامین مالی، بیمه، تضمین معاملات، تجارت خدمات و ایجاد زنجیره‌های ارزش مشترک از مهم‌ترین محورهای این همکاری‌هاست. برای ایران، این ظرفیت‌ها می‌تواند به کاهش هزینه و ریسک تجارت خارجی، تسهیل دریافت و پرداخت، تامین مالی پروژه‌ها و گسترش صادرات کالا و خدمات کمک کند. در این میان، بانک توسعه جدید بریکس (NDB) عملیاتی‌ترین ابزار موجود است و می‌تواند در تامین مالی پروژه‌های انرژی، حمل‌ونقل و زیرساخت نقش داشته باشد. با این حال، بخش مهمی از طرح‌هایی مانند اتصال سامانه‌های پرداخت، CBDCها، BRICS Clear و بورس غلات هنوز در مرحله مذاکره و طراحی قرار دارند. بنابراین بریکس نه راه‌حلی فوری برای محدودیت‌های مالی ایران، بلکه زیرساختی در حال شکل‌گیری است که بهره‌گیری از آن به اصلاحات داخلی و آماده‌بودن شبکه بانکی و تجاری ایران نیز وابسته است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «مرز‌ها بسته نیست | پشت پرده ازدحام بازرگان و توقف موقت شلمچه و چذابه» به تکذیب بسته‌شدن مرزهای ایران با ترکیه و عراق و توضیح علت ازدحام و توقف موقت در برخی گذرگاه‌ها و تداوم پروازها به عراق پرداخته و نوشته است: «در پی انتشار تصاویری از ازدحام در مرز بازرگان و توقف موقت فعالیت در مرزهای شلمچه و چذابه، شایعاتی درباره بسته شدن مرزهای ایران با ترکیه و عراق و توقف پروازها منتشر شد که مقام‌های دو طرف آن را تکذیب کردند. فرماندار ماکو اعلام کرد مرز بازرگان بدون وقفه فعال است و ازدحام ایجادشده ناشی از افزایش تردد و محدودیت ظرفیت پذیرش در گمرک گوربولاک ترکیه بوده است. در مرزهای شلمچه و چذابه نیز توقف تردد موقتی و با هدف ساماندهی و آماده‌سازی اعلام شد، در حالی که مرزهای مهران و خسروی همچنان فعال بودند. فرماندار مهران نیز تعطیلی این مرز را رد کرد و از ثبت ۱۷ هزار تردد در یک شبانه‌روز خبر داد. از سوی دیگر، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری تاکید کرد پروازهای ایران به نجف و بغداد طبق برنامه برقرار است و فرودگاه امام نیز لغو پرواز به بصره را تکذیب کرد.»

روزنامه ایران با عنوان «بریکس، اوراسیا؛ رایزنی برای تسهیل تجارت» در گزارش اقتصادی خود به رایزنی‌های وزیر اقتصاد در هند و روسیه برای تسهیل تجارت ایران، توسعه همکاری‌های مالی و تجاری با بریکس و اوراسیا و رفع موانع کریدور شمال ـ جنوب پرداخته و نوشته است: «در سفر وزیر اقتصاد به هند و روسیه، تسهیل تجارت ایران در چند محور دنبال شد؛ از توسعه سازوکارهای پرداخت و استفاده از ارزهای محلی در چارچوب بریکس تا گسترش همکاری تجاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا. در مذاکرات مسکو، مشکلات تجار ایرانی از جمله موانع ارزی، گشایش اعتبار، رفع تعهد ارزی و صف‌های طولانی گمرک آستارا مطرح شد و تجهیز گمرکات و رفع موانع اجرایی مورد پیگیری قرار گرفت. فعال‌سازی مرزهای شمالی نیز به‌عنوان راهی برای تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و کاهش وابستگی به مسیرهای جنوبی مورد توجه قرار گرفت. در بخش زیرساختی، تکمیل راه‌آهن رشت ـ آستارا به‌عنوان حلقه مهم کریدور شمال ـ جنوب بررسی شد. همچنین همکاری‌های مالی و سرمایه‌گذاری ایران و روسیه در حوزه‌های نفت، گاز، صنعت، زیرساخت و بانکداری و موضوع رمزارزها مورد بحث قرار گرفت.»