ضرورت بازنگری در سیاست‌های کلان انرژی کشور
به گزارش اقتصاد معاصر؛ سعید پاک‌سرشت، مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران با اشاره به چهار راهکار برای مدیریت مصرف انرژی در دنیا گفت: نخستین آن، استفاده از قوانین، مقررات و استانداردهاست. برای نمونه، باید مشخص شود مصرف انرژی یک واحد صنعتی با چه استاندارد و ضابطه‌ای متناسب است.
وی افزود: کشور از نظر قوانین و مقررات در این زمینه کمبود ندارد. قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی که سال ۱۳۸۹ ابلاغ شد، با وجود گذشت بیش از ۱۵ سال، همچنان قانونی مترقی به شمار می‌آید، اما در اجرا با چالش‌هایی روبه‌رو بوده‌ایم.
مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران دومین راهکار را استفاده از فناوری دانست و بیان کرد: برای مدیریت درست مصرف انرژی، ناگزیر به استفاده از فناوری هستیم. استفاده از پنجره‌های دوجداره، بخاری‌های پربازده و تجهیزات و سامانه‌های کنترل هوشمند موتورخانه‌ها از اقدام‌هایی به شمار می‌آید که برای کاهش مصرف انرژی دنبال شده است. بیش از ۱۰۰ هزار موتورخانه در کشور هوشمندسازی شده است و این عملکرد به‌طور مستقیم به کاهش مصرف انرژی کمک می‌کند.
پاک‌سرشت فرهنگ‌سازی را سومین راهکار دانست و تصریح کرد: در حوزه فرهنگ‌سازی اقدام‌های گسترده‌ای انجام شد و از ابزار‌های مختلف و روش‌های به‌روز ازجمله فضای مجازی و هوش مصنوعی استفاده شده است. رسانه‌ها در این زمینه نقش مهمی دارند، اما فقط انتشار پیام‌های آموزشی کافی نیست. مدیریت مصرف باید در رفتار روزمره مردم و مسئولان دیده شود.
وی ادامه داد: همکاری مؤثری با روابط عمومی شرکت ملی گاز ایران در زمینه «مهندسی پیام» انجام شده است. مهندسی پیام به این معناست که پیام را با زبان و ادبیاتی به مخاطب منتقل کنیم که برای او قابل درک باشد.
مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران چهارمین عامل مؤثر بر مدیریت مصرف را قیمت انرژی دانست و بیان کرد: قیمت هر کالا نشان‌دهنده ارزش آن است و اگر بخواهیم کالایی ارزشمند تلقی شود باید به قیمت واقعی آن عرضه شود. در سال ۱۴۰۴ پس از حدود ۱۴ سال، نظام قیمت‌گذاری بر اساس سازوکاری به‌روز پایه‌گذاری شد که از ابتدا مهر همان سال به اجرا درآمد.
پاک‌سرشت، با اشاره به نتایج اجرای نظام تازه قیمت‌گذاری در نیمه دوم ۱۴۰۴ گفت: بررسی‌های گروهی خارج از شرکت ملی گاز ایران و با درنظرگرفتن عوامل مؤثر ازجمله دما نشان داد که اصلاح نظام قیمت‌گذاری به کاهش بیش از ۵ درصد مصرف گاز در بخش خانگی منجر شده است.
وی درباره وابستگی زیاد کشور به گاز طبیعی گفت: هم‌اکنون بیش از ۷۰ درصد سبد انرژی کشور به گاز طبیعی وابسته است و این حجم وابستگی کارآمد نیست؛ زیرا اتکا به یک حامل انرژی می‌تواند در شرایط ویژه چالش‌هایی را برای کشور ایجاد کند.
مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران با اشاره به تجربه جهانی در این زمینه یادآور شد: کشور‌ها برای افزایش امنیت انرژی و کاهش آسیب‌پذیری، به‌سمت متنوع‌سازی سبد انرژی حرکت می‌کنند و توسعه دیگر منابع انرژی در کنار گاز طبیعی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.
پاک‌سرشت افزود: به دلیل مزیت‌های اقتصادی و زیست‌محیطی گاز طبیعی و برخورداری کشور از منابع غنی گازی، سیاست‌ها در گذشته به‌سمت افزایش سهم گاز در سبد انرژی حرکت کرد، اما امروز باید بپذیریم وابستگی بیش از ۷۰ درصد سبد انرژی کشور به گاز، مناسب نیست و باید برای ایجاد تنوع در این سبد برنامه‌ریزی کنیم.
وی بیان کرد: سیاست‌های حوزه انرژی نیازمند بازنگری و اصلاح است و این بازنگری باید با نگاه به آینده و تحولات جهانی انجام شود. حرکت دنیا به‌سمت انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر است، باید افزون‌بر همسویی با این روند، سهم دیگر حامل‌های انرژی را در سبد انرژی کشور افزایش داد.
صنعت گاز مکلف به توسعه انرژی تجدیدپذیر
مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران ادامه داد: با توجه به قرارگرفتن توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در سیاست‌های کلان انرژی کشور، صنعت گاز مکلف به اجرای برنامه‌هایی در این زمینه است و حتی فراتر از تکالیف تعیین‌شده، اقدام‌هایی را در دستور کار دارد.
پاک‌سرشت با اشاره به اجرای چند نیروگاه خورشیدی بزرگ با سرمایه‌گذاری صنعت گاز گفت: مقدمه اجرای این نیروگاه‌ها فراهم شده است و در برنامه کاری شرکت قرار دارند.
وی در تشریح اولویت‌های صنعت گاز در افق پنج‌ساله گفت: با توجه به مسائل و چالش‌های موجود، ناترازی انرژی مهم‌ترین چالش صنعت گاز است و بنابراین نخستین اولویت در برنامه پنج‌ساله باید رفع ناترازی باشد.
مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران افزود: دو مسیر اصلی برای کاهش ناترازی وجود دارد: یا باید تولید را افزایش داد یا مصرف را مدیریت کرد و کاهش داد. اگر مصرف همچنان بدون کنترل و افسارگسیخته افزایش یابد، فقط افزایش تولید نمی‌تواند ناترازی را برطرف کند، بنابراین نخست باید جلوی هدررفت انرژی را گرفت.
شرکت‌های کارور؛ یارکمکی حل ناترازی
پاک‌سرشت با اشاره به آسیب‌های واردشده به پالایشگاه‌های پارس جنوبی بیان کرد: در جریان حمله‌های دشمن، ۲۳۰ میلیون مترمکعب روزانه از ظرفیت پالایش گاز کشور از دست رفت و با وجود تلاش‌های مستمر همکاران برای احیای این ظرفیت، پیش‌بینی می‌شود تا پیش از زمستان حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدست‌رفته بازگردد. بااین‌حال، همچنان بخشی از ظرفیت پالایشی از دسترس خارج خواهد بود و این موضوع به ناترازی موجود اضافه می‌شود.
وی یادآور شد: برای عبور از زمستان پیش‌رو با حداقل آثار و تبعات، مشارکت جدی مردم ضروری است و همه باید با مدیریت مصرف و همراهی با صنعت گاز، در پشت‌سرگذاشتن این شرایط کمک کنند.
مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران شرکت‌های کارور را از برنامه‌های اصلی صنعت گاز برای کمک به رفع ناترازی دانست و گفت: شرکت‌های کارور به معنای همراهی بخش خصوصی، دولت و مردم برای مدیریت مصرف و ایجاد صرفه‌جویی در انرژی هستند.
وی با اشاره به بازگرداندن سرمایه شرکت‌ها از محل صرفه‌جویی ایجادشده، گفت: اکنون بیش از ۱۰۰ قرارداد با شرکت‌های کارور در استان‌های مختلف و در حوزه‌های گوناگون امضا و هدف‌گذاری برای صرفه‌جویی بیش از یک میلیارد مترمکعب گاز در ۱۴۰۵ انجام شده است.
لزوم بازنگری در سیاست‌های کلان انرژی کشور
پاک‌سرشت در پاسخ به پرسش مهم‌ترین اشتباه در برنامه‌ریزی‌های گذشته صنعت گاز گفت: در دو دهه گذشته باید دقت بیشتری می‌کردیم تا وابستگی کشور به گاز طبیعی تا این حجم افزایش پیدا نکند و از حامل‌ها و روش‌های دیگری برای تأمین انرژی مورد نیاز مردم استفاده می‌شد.
مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران افزود: گازرسانی به یک روستای دورافتاده در منطقه‌ای که شرایط آب‌وهوایی چندان سردی ندارد، ممکن است از نظر ایجاد رفاه اقدام پربازدهی باشد، اما از نظر اقتصادی تصمیم بهینه‌ای به شمار نمی‌آید.
وی تصریح کرد: تأمین رفاه برای همه مردم و ایجاد عدالت اجتماعی ضروری است، اما عدالت به این معنا نیست که برای همه مناطق کشور یک نوع حامل انرژی تأمین کنیم. می‌توان برای هر منطقه متناسب با شرایط آن، انرژی مورد نیاز و رفاه مردم را به روش‌های دیگر تأمین کرد./صداوسیما
