تولید ۶.۵ میلیون تن گوجه‌فرنگی؛ چالش کارخانه‌های رب برای تامین مواد اولیه چیست؟

به گزارش خبرنگار اقتصادمعاصر؛ گوجه‌فرنگی این روزها به یکی از حلقه‌های بحث‌برانگیز زنجیره تولید رب و صنایع تبدیلی تبدیل شده؛ از یک‌سو تشکل‌های صنعتی نسبت به کاهش دسترسی کارخانه‌ها به ماده اولیه هشدار می‌دهند و از سوی دیگر وزارت جهاد کشاورزی تاکید دارد که کشور با کمبود گوجه‌فرنگی مواجه نیست.

ماجرا از جایی مهم می‌شود که هر دو طرف درباره یک واقعیت واحد صحبت می‌کنند اما از دو زاویه متفاوت؛ صنعت، گوجه‌ای را می‌خواهد که در زمان مناسب، با حجم کافی و قیمت قابل ‌قبول به کارخانه برسد و وزارت جهاد، بر میزان تولید و چشم‌انداز عرضه محصول در کشور تاکید دارد.

تولید ۶.۵ میلیون تن؛ وزارت جهاد: کمبودی نداریم

محمدفرید سپری، مدیرکل دفتر امور سبزی‌ها و گیاهان جالیزی وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده که سطح زیرکشت ابلاغی گوجه‌فرنگی بیش از ۱۱۸ هزار هکتار بوده و تولید ۶ میلیون و ۵۸۰ هزار تن هدف‌گذاری شده که پایش میدانی استان‌ها تحقق مطلوب این برنامه را نشان می‌دهد.

وی نوسانات اخیر بازار را ناشی از عوامل اقلیمی و افزایش هزینه‌های تولید دانسته و تاکید کرده که مشکلی در تامین نیاز صنایع تبدیلی وجود ندارد. با این حال، به گفته سپری، سرمای بهاره موجب شده تقویم کشت تابستانه و در نتیجه زمان ورود محصول به بازار و پیک برداشت حدود دو هفته به تاخیر بیفتد. برآورد وزارت جهاد این است که اوج عرضه گوجه‌فرنگی عمدتا از نیمه دوم شهریور و نیمه نخست مهرماه اتفاق بیفتد و نیاز صنایع فرآوری با حجم بیشتری تامین شود.

اما صنعت از کمبود ماده اولیه می‌گوید

در سوی دیگر، سندیکای صنایع کنسرو ایران نسبت به وضعیت تامین گوجه مورد نیاز کارخانه‌های رب هشدار داده و پیشنهاد اعمال محدودیت بر صادرات گوجه‌فرنگی تابستانه را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که وزارت جهاد کشاورزی با آن مخالفت کرده است. به این ترتیب، اختلاف موجود الزاما بر سر «وجود یا نبود گوجه‌فرنگی در کشور» نیست؛ بلکه مساله اصلی می‌تواند زمان ورود محصول، محل تولید، هزینه حمل، قیمت خرید و دسترسی کارخانه‌ها به گوجه مناسب فرآوری باشد.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کارخانه رب نمی‌تواند صرفا به آمار تولید سالانه تکیه کند. ماده اولیه باید در بازه زمانی مشخص و با کیفیت مناسب به واحد فرآوری برسد؛ در غیر این صورت افزایش تولید اسمی کشور لزوما به معنای رفع مشکل کارخانه‌ها نیست.

سرما؛ حلقه‌ای که معادله را تغییر داد

وزارت جهاد کشاورزی نیز تاخیر در عرضه را انکار نکرده و علت آن را عمدتا شرایط اقلیمی و سرمای بهاره عنوان کرده است. بنابراین بخشی از اختلاف موجود را می‌توان ناشی از تفاوت زمانی میان نیاز فوری صنعت و افزایش عرضه در روزهای آینده دانست. از سوی دیگر، جهاد کشاورزی معتقد است تولید گوجه‌فرنگی در کشور چهارفصل است و سهم صادرات تابستانه نیز حدود ۱۵ درصد از صادرات این محصول بوده و بنابراین صادرات را عامل تعیین‌کننده کسری داخلی نمی‌داند. این وزارتخانه همچنین هشدار داده که تصمیمات ناگهانی برای محدود کردن صادرات می‌تواند انگیزه کشاورزان برای کشت در سال‌های آینده را کاهش دهد.

گوجه هست؛ مساله «رسیدن» آن است

آنچه از اظهارات دو طرف می‌توان دریافت این است که مساله گوجه‌فرنگی بیش از آنکه صرفا یک مساله تولید باشد، به مدیریت زنجیره تامین بازمی‌گردد. اگر محصول در مزرعه وجود داشته باشد اما به ‌دلیل زمان برداشت، پراکندگی جغرافیایی، هزینه حمل یا اختلاف قیمت به کارخانه نرسد، صنعت همچنان با کمبود ماده اولیه مواجه خواهد بود.

در مقابل، اگر برداشت محصول در نیمه دوم شهریور و مهرماه طبق پیش‌بینی وزارت جهاد افزایش یابد، بخشی از فشار فعلی کارخانه‌ها می‌تواند کاهش پیدا کند. اکنون باید دید با ورود موج جدید برداشت گوجه‌فرنگی در روزهای آینده، آیا فاصله میان آمار تولید و نیاز واقعی صنایع فرآوری کاهش می‌یابد یا همچنان کارخانه‌های رب از کمبود و گرانی ماده اولیه خواهند گفت؛ موضوعی که در نهایت می‌تواند خود را در بازار مصرف نشان دهد.