از بهبود نسبی رشد اقتصادی تا تغییر مسیر مصرف بنزین

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله بنزین، طرح تورم صفر، تجارت خارجی، ناترازی گاز و رشد اقتصادی پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «ترمیم رشد در تیرماه» به بهبود نسبی رشد اقتصادی ایران در تیرماه ۱۴۰۵ و کاهش شدت رکود با وجود تداوم رشد منفی در بخش‌های صنعت، نفت و خدمات پرداخته و نوشته است: «برآوردهای پژوهشکده پولی و بانکی نشان می‌دهد رشد تولید ناخالص داخلی ایران از منفی ۱۲.۱ درصد در بهار ۱۴۰۵ به منفی ۵.۶ درصد در سه‌ماه منتهی به تیرماه رسیده است؛ تغییری که از کاهش شدت رکود اقتصادی پس از جنگ ۴۰روزه حکایت دارد. با وجود این بهبود نسبی، بخش‌های صنایع و معادن، نفت و خدمات همچنان رشد منفی را تجربه کرده‌اند. رشد بخش صنایع و معادن منفی ۱۲.۲ درصد، بخش نفت منفی ۱۰ درصد و فعالیت‌های خدماتی منفی ۴.۲ درصد برآورد شده است. در مقابل، بهبود بارندگی‌ها زمینه رشد مثبت بخش کشاورزی را فراهم کرده است. انتشار این برآوردها پس از وقفه‌ای طولانی انجام شده و ملاحظات امنیتی از دلایل اعلام‌شده برای تاخیر در انتشار آمارها بوده است. این تاخیر می‌تواند ارزیابی شرایط اقتصادی و تصمیم‌گیری سیاستگذاران و فعالان بازار را دشوار کند. پژوهشکده برای برآورد فعالیت اقتصادی از داده‌های تراکنش‌های بانکی، تجارت خارجی، حمل‌ونقل جاده‌ای، تولید نفت و عملکرد شرکت‌های بورسی و فرابورسی استفاده می‌کند و با کمک روش‌های اقتصادسنجی و یادگیری ماشین، تصویری سریع‌تر از وضعیت اقتصاد ارائه می‌دهد.»

روزنامه شرق با عنوان «زمستان سخت صنایع» در گزارش اقتصادی خود به تشدید ناترازی گاز پس از جنگ و احتمال قطعی گاز و برق صنایع در زمستان پیش رو و پیامدهای اقتصادی آن پرداخته و نوشته است: «ایران پیش از جنگ با ناترازی روزانه حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب گاز مواجه بود اما آسیب‌دیدن ظرفیت تامین روزانه ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز در حملات آمریکا و اسرائیل، نگرانی‌ها درباره تامین انرژی در زمستان پیش رو را افزایش داده است. به گفته مهرداد لاهوتی، نماینده لاهیجان در مجلس، با وجود برنامه وزارت نفت برای افزودن ۱۰۰ میلیون مترمکعب گاز به مدار، صنایع و استان‌های شمالی همچنان در معرض محدودیت تامین انرژی قرار دارند. از سوی دیگر، قطع گاز صنایع خسارت اقتصادی سنگینی به همراه دارد؛ به‌طوری‌که زیان روزانه صنایع بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار برآورد شده و خسارت پتروشیمی‌ها در سال ۱۴۰۳ از ۲.۲ میلیارد دلار فراتر رفته است. همچنین جایگزینی گاز با مازوت، هزینه تولید و آلودگی هوا را افزایش می‌دهد. مسوولان مجلس نیز از احتمال تداوم قطعی گاز و برق صنایع تا پایان سال خبر داده‌اند. وابستگی بخش عمده نیروگاه‌های کشور به گاز، این ناترازی را به تهدیدی هم‌زمان برای تولید برق، فعالیت صنایع و تامین انرژی خانوارها تبدیل کرده است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «پايان وابستگی گازی اروپا؟» به افزایش وابستگی اروپا به گاز طبیعی مایع آمریکا و چالش‌های امنیت انرژی این قاره پس از کاهش واردات گاز روسیه پرداخته و نوشته است: «سهم گاز طبیعی مایع (LNG) آمریکا از واردات این حامل انرژی به اروپا در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به ۶۳ درصد رسیده و پیش‌بینی می‌شود در صورت تداوم روند فعلی، این رقم در سال‌های ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ به حدود ۸۰ درصد افزایش یابد. کاهش وابستگی اروپا به گاز روسیه پس از جنگ اوکراین، افزایش واردات LNG و آسیب‌دیدن حدود ۱۷ درصد از ظرفیت صادرات سالانه LNG قطر در پی بحران سال ۲۰۲۶، از عوامل اصلی افزایش سهم آمریکا در بازار اروپا هستند. با این حال، جایگزینی گاز خط لوله روسیه با LNG آمریکا لزوما به معنای دستیابی به امنیت انرژی پایدار نیست؛ زیرا رقابت با خریداران آسیایی بر سر محموله‌ها می‌تواند هزینه تامین گاز اروپا را افزایش دهد. همچنین، قراردادهای بلندمدت واردات ممکن است با کاهش تقاضای گاز، به تعهداتی پرهزینه تبدیل شوند. برآوردها نشان می‌دهد تقاضای LNG اروپا بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ حدود ۲۳ درصد کاهش می‌یابد. در این شرایط، تنوع‌بخشی به منابع، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، ذخیره‌سازی و کاهش مصرف گاز، برای کاهش آسیب‌پذیری اروپا ضروری است.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «چطور تجارت با افغانستان ۵ برابر شود» به برنامه ایران و افغانستان برای افزایش حجم تجارت دوجانبه از ۲.۷ میلیارد دلار به ۱۰ میلیارد دلار با توسعه همکاری‌های صنعتی، ترانزیتی و فنی‌ومهندسی و کاهش عدم توازن تجاری دو کشور پرداخته و نوشته است: «تجارت ایران و افغانستان در سال ۱۴۰۴ حدود ۲.۷ میلیارد دلار بوده که از این میزان، ۲.۶ میلیارد دلار به صادرات ایران و حدود ۶۵ میلیون دلار به واردات از افغانستان اختصاص داشته است. دو کشور هدف‌گذاری کرده‌اند حجم مبادلات تجاری سالانه را به ۱۰ میلیارد دلار برسانند؛ هدفی که تحقق آن به کاهش موانع تجاری، ایجاد شهرک‌های صنعتی مشترک، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و افزایش سرمایه‌گذاری نیاز دارد. سوخت و فرآورده‌های نفتی با سهم ۲۳ درصدی و آهن و فولاد با سهم ۲۱ درصدی، مهم‌ترین اقلام صادراتی ایران هستند؛ در مقابل، حبوبات و غلات، خشکبار و محصولات فلزی بیشترین سهم را در واردات ایران از افغانستان دارند. توسعه همکاری‌های فنی و مهندسی، به‌ویژه در حوزه آب، برق و انرژی‌های تجدیدپذیر، نیز می‌تواند زمینه گسترش روابط اقتصادی را فراهم کند. همچنین، افغانستان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خود می‌تواند به مسیر ارتباطی ایران و چین و کریدوری مکمل برای ترانزیت کالا تبدیل شود. با این حال، دستیابی به تجارت ۱۰ میلیارد دلاری مستلزم تبدیل توافق‌ها و مذاکرات به پروژه‌های اجرایی، تامین مالی و افزایش تولید مشترک است تا علاوه بر رشد مبادلات، از عدم توازن تجاری دو کشور نیز کاسته شود.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «تورم صفر سراسری با حذف واسطه و سودبازرگانی» به طرح «تورم صفر» و حذف واسطه‌ها از زنجیره توزیع کالاهای اساسی با هدف تثبیت قیمت‌ها و حمایت از قدرت خرید خانوارها پرداخته و نوشته است: «طرح «تورم صفر» با هدف حذف واسطه‌ها و دلالان از زنجیره توزیع کالاهای اساسی و تثبیت قیمت‌ها، ابتدا در تهران آغاز شده و قرار است با دستور رئیس‌جمهور در سایر شهرها نیز اجرا شود. در مرحله نخست، ۱۲ قلم کالای اساسی شامل برنج، روغن، گوشت قرمز منجمد، ماکارونی، سویا، خرما، شکر و انواع حبوبات بدون واسطه و با قیمت ثابت برای شش ماه عرضه می‌شود و در مرحله بعد، گوشت مرغ، پنیر و رب گوجه‌فرنگی نیز به این سبد اضافه خواهد شد. این طرح در واکنش به افزایش قیمت کالاها پس از حذف ارز ترجیحی و تشدید فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ و تحریم طراحی شده است. خانوارها بدون محدودیت دهک‌بندی و بر اساس کد ملی سرپرست خانوار و تعداد اعضای خانواده مشمول طرح می‌شوند. اتصال سامانه شهرزاد به شبکه کالابرگ، خرید مستقیم از تولیدکنندگان، نظارت برخط و رهگیری کالا از مبد تا مصرف‌کننده از سازوکارهای اجرایی آن است. موفقیت این سیاست به تداوم تامین مستقیم، شفافیت توزیع و جلوگیری از احتکار و انحراف کالا بستگی دارد.»

روزنامه ایران با عنوان «تغییر مسیر مصرف بنزین پس از اصلاح نرخ سوم» در گزارش اقتصادی خود به تاثیر اصلاح نرخ سوم بنزین بر کاهش مصرف بنزین، افزایش استفاده از سی‌ان‌جی و مدیریت ناترازی سوخت در کشور پرداخته و نوشته است: «پس از اجرای اصلاح نرخ سوم بنزین و افزایش قیمت آن از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان، مصرف بنزین در بازه اجرای طرح نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۳ درصد کاهش یافته و مصرف سی‌ان‌جی نیز ۱۲ درصد افزایش داشته است. به گفته محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، رشد سالانه مصرف بنزین که پیش‌تر حدود ۶ درصد بود، با اقدامات مدیریتی به نزدیک صفر رسیده و در شهریورماه منفی شده است. در این طرح، سهمیه‌های ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتری با نرخ ۳ هزار تومان تغییری نکرده‌اند. همچنین حدود ۲۵۰۰ جایگاه سی‌ان‌جی با ظرفیت عرضه روزانه ۴۰ میلیون مترمکعب و وجود ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار خودروی دوگانه‌سوز، ظرفیت افزایش مصرف این سوخت را فراهم کرده‌اند. با این حال، در پنج ماه نخست سال، میانگین تولید روزانه بنزین ۱۲۲ میلیون لیتر و مصرف آن ۱۳۲ میلیون لیتر بوده است. کارشناسان تاکید دارند که کاهش مصرف به‌تنهایی برای رفع ناترازی کافی نیست و توسعه خودروهای دوگانه‌سوز و حمل‌ونقل عمومی نیز ضرورت دارد.»