۲۰ میلیون هکتار طرح آماده آبخیزداری داریم/ ۶۵۰ دشت در معرض خطر سیلاب قرار دارد
به گزارش اقتصاد معاصر؛ حسن وحید، معاون سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در هشتمین کنفرانس ملی حفاظت خاک و آبخیزداری با تاکید بر اینکه مدیریت منابع آب نباید از مدیریت سرزمین و حوزه‌های آبخیز جدا باشد، گفت: آب سالم محصول حوزه آبخیز سالم است و بدون توجه به عرصه‌ای که آب در آن تولید، ذخیره و جاری می‌شود، نمی‌توان به مدیریت پایدار منابع آب دست یافت.
وی با اشاره به تکالیف برنامه هفتم پیشرفت در زمینه کاهش ۲۰ درصدی فرسایش خاک و افزایش ۲۰ درصدی ضریب حفاظتی خاک افزود: تحقق این اهداف تنها بر عهده سازمان منابع طبیعی نیست و به مجموعه‌ای از اقدامات در بخش‌های کشاورزی، منابع طبیعی، صنعت و معدن نیاز دارد.
وحید ادامه داد: برآورد سازمان منابع طبیعی این است که اقدامات این سازمان می‌تواند نیمی از هدف کاهش ۲۰ درصدی فرسایش خاک را محقق کند و تحقق بخش دیگر به اقدامات سایر دستگاه‌های مسئول وابسته است.
معاون سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به ظرفیت طرح‌های آبخیزداری و آبخوانداری بیان کرد: در حال حاضر حدود ۴۵۰ طرح آبخوانداری در کشور فعال است که عرصه‌ای در حدود ۷.۳ میلیون هکتار را پوشش می‌دهد.
وی با بیان اینکه اجرای این طرح‌ها می‌تواند به تقویت منابع آب زیرزمینی کمک کند، افزود: بر اساس مطالعات انجام‌شده، در حاشیه دشت‌های کشور حدود ۱۸ میلیون هکتار عرصه با قابلیت پخش و تزریق آب وجود دارد که ظرفیت بالقوه‌ای برای تقویت آبخوان‌ها به شمار می‌رود.
وحید با اشاره به حدود ۲۰ میلیون هکتار طرح آماده آبخیزداری در کشور خبر داد و گفت: برای استفاده از این ظرفیت، باید تامین اعتبار و اجرای طرح‌ها متناسب با شرایط و اولویت‌های هر منطقه دنبال شود.
وی با اشاره به افزایش اجرای پروژه‌های آبخیزداری در دو سال اخیر بیان کرد: حجم عملیات اجرایی در این مدت به بیش از سه برابر متوسط سالانه گذشته رسیده است، هرچند هنوز با اهداف برنامه هفتم پیشرفت فاصله داریم.
معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی افزود: مدیریت یکپارچه حوزه آبخیز مستلزم مشارکت دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، بهره‌برداران و جوامع محلی است.
وحید با اشاره به تدوین لایحه جامع آبخیزداری توضیح داد: این لایحه با مشارکت دانشگاه‌ها، پژوهشکده‌ها، صاحب‌نظران و دستگاه‌های اجرایی تهیه و به دولت ارسال شد و در کمیسیون‌های مختلف دولت مورد بررسی قرار گرفت.
وحید با تاکید بر اینکه مدیریت آب باید در چارچوب مدیریت جامع سرزمین انجام شود، افزود: وضعیت حوزه آبخیز کارون به‌گونه‌ای است که اقدامات بالادست در استان لرستان می‌تواند بر شرایط پایین‌دست در خوزستان اثر بگذارد؛ بنابراین برنامه‌ریزی برای منابع و مصارف آب باید با در نظر گرفتن ارتباط مناطق مختلف یک حوزه آبخیز انجام شود.
به گفته وی، بر اساس آخرین پژوهش مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سطح کانون‌های بحرانی فرسایش بادی از حدود ۱۴ میلیون هکتار به ۱۲ میلیون هکتار کاهش یافته است.
وحید با اشاره به حدود ۳۰ میلیون هکتار اراضی بیابانی کشور بیان کرد: رویکرد مدیریت منابع طبیعی باید به‌گونه‌ای باشد که محدودیت‌های این عرصه‌ها با برنامه‌ریزی علمی به ظرفیت تبدیل شود.
معاون سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به قرار گرفتن حدود ۶۵۰ شهر در معرض خطر سیلاب گفت: مدیریت خطر سیلاب باید در برنامه‌ریزی‌های شهری، روستایی و توسعه‌ای مورد توجه قرار گیرد و نمی‌توان با تغییر مسیر رودخانه‌ها یا گسترش ساخت‌وساز در عرصه‌های طبیعی، خطر سیلاب را نادیده گرفت.
وحید با تاکید بر ضرورت توسعه اقدامات زیستی، مکانیکی و مدیریتی متناسب با شرایط هر حوزه آبخیز گفت: آبخیزداری علاوه بر کاهش خطر سیلاب، در کنترل فرسایش خاک و تقویت تغذیه آبخوان‌ها نیز نقش دارد.
به گفته وحید، بیش از ۵۰ درصد این اراضی در طبقات فرسایشی ۹ تا ۱۸ تن در هکتار و بالاتر قرار دارند و مدیریت آنها به برنامه‌ریزی متناسب با ویژگی‌های اکولوژیک نیاز دارد.
وحید توسعه پوشش گیاهی و اجرای اقدامات حفاظتی را از راهکارهای مدیریت این عرصه‌ها دانست و گفت: توسعه باغ‌ها در اراضی شیب‌دار می‌تواند در برخی مناطق بخشی از راهکار باشد، اما نمی‌توان آن را برای همه مناطق کشور تجویز کرد؛ زیرا ملاحظات اکولوژیک و تعادل طبیعی باید در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ شود.
معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی گفت:شناسایی ظرفیت‌های اقتصادی، از جمله تولید محصولات گیاهی و دارویی، گردشگری و بهره‌برداری متناسب با توان اکولوژیک، در کنار مشارکت جوامع محلی می‌تواند به تقویت ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی مدیریت حوزه‌های آبخیز کمک کند./باشگاه خبرنگاران
