«نوی‌پو»؛ آینده تامین مالی بخش کشاورزی/ تجربه تأمین مالی ۱۳۰ همتی زنجیره تولید بدون تزریق نقدینگی

به گزارش اقتصاد معاصر؛ به نقل از روابط عمومی بانک کشاورزی، محمدرضا پویافرد در دوازدهمین رویداد تراکنش ایران و نشست تخصصی «کارکرد ابزارهای تعهدی در مدیریت مالی بنگاه ها و زنجیره ارزش»، با تبیین ضرورت گذار از الگوهای سنتی تأمین مالی به ابزارهای تعهدی، اظهار کرد: تأمین مالی سنتی بخش کشاورزی، به دلیل فاصله میان منابع بانکی و نیاز واقعی تولید، تورم بالا، محدودیت‌های اعتباری و ماهیت خاص زنجیره‌های تأمین، با چالش‌های جدی مواجه است؛ ازاین‌رو، تمرکز منابع و اعتبارات در قالب ابزارهای زنجیره‌ای، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای پایداری تولید به شمار می‌رود.

نوی‌پو؛ پاسخ بانک کشاورزی به جهش نیاز مالی تولید

عضو هیات‌مدیره بانک کشاورزی با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید پس از حذف نرخ ارز ترجیحی در دی‌ماه ۱۴۰۴، اظهار کرد: افزایش حدود چهاربرابری نرخ ارز به افزایش قابل توجه هزینه تأمین نهاده‌های کشاورزی انجامید. این شرایط در کنار هم‌زمانی ماه مبارک رمضان و عید نوروز، ضرورت تأمین به‌موقع گوشت و نهاده‌های موردنیاز صنعت دام و طیور و همچنین شرایط جنگی، فشار مضاعفی بر منابع مالی بخش کشاورزی وارد کرد؛ به‌گونه‌ای که تأمین این نیازها با اتکا به الگوی متعارف تسهیلات‌دهی، به‌سادگی امکان‌پذیر نبود.

پویافرد در ادامه، به آمارهای سامانه بازارگاه اشاره کرد و گفت:  پس از تغییر نرخ ارز، هزینه خرید نهاده‌ها با افزایش ۵۵۸ همتی مواجه شد و چنین جهشی در نیاز مالی، ضرورت استفاده از ابزارهای جایگزین تأمین مالی نقدی را بیش از پیش آشکار کرد.

وی افزود: در شرایط خاص آن مقطع و با اخذ مجوز ویژه از کمیسیون اصل ۱۳۸ قانون اساسی، امکان اجرای طرح «نوی‌پو» بدون پیش‌دریافت و با ایفای نقش بانک به‌عنوان رکن ضامن، بر بستر پلتفرم پالیز فراهم شد.

تأمین مالی ۱۳۰ همتی و ورود ۳۸۰ میلیون دلار نهاده به کشور

پویافرد با اشاره به استقبال فعالان زنجیره دامو طیور از این ابزار تصریح کرد: از زمان اجرای نوی‌پو تاکنون، حدود ۱۳۰ همت تأمین مالی از این طریق انجام شده و ۳۸۰ میلیون دلار نهاده نیز با استفاده از این سازوکار وارد کشور شده است؛ دستاوردی که تحقق آن با اتکا به تسهیلات نقدی و ظرفیت متعارف منابع بانکی، با محدودیت‌های جدی مواجه بود.

وی افزود: در اوج شرایط جنگی، با وجود محدودیت‌های زیرساختی و اختلال در برخی خدمات ارتباطی، نوی‌پو توانست استمرار تأمین نهاده‌ها را پشتیبانی کند.

کاهش هزینه تأمین مالی و حذف واسطه‌گری پرهزینه

عضو هیات‌مدیره بانک کشاورزی، کاهش هزینه تأمین مالی را از دیگر مزایای مهم نوی‌پو برشمرد و گفت: هزینه ضمانت‌نامه دریافتی از تولیدکنندگان در این سازوکار حداکثر حدود ۲.۲۵ درصد بود که با احتساب هزینه‌های جانبی نیز به حدود ۳ درصد می‌رسید؛ رقمی که در مقایسه با نرخ اسمی ۲۳ درصدی تسهیلات بانکی، مزیت قابل توجهی برای تولیدکنندگان ایجاد می‌کرد.

پویافرد با اشاره به مهلت بانک مرکزی برای بازپرداخت 100 روزه که موجب شد تا مدت بازپرداخت ۹۰روزه برای نوی پو تعیین شود گفت: این دوره برای بخش قابل توجهی از تولیدکنندگان مناسب است، اما برای برخی فعالیت‌ها از جمله دامداری و پرورش آبزیان، کفایت نمی کند و لازم است متناسب با چرخه تولید، امکان بازنگری در دوره بازپرداخت مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت توازن میان یکپارچگی دیجیتال و تاب‌آوری زیرساخت‌ها

وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تأکید سیاست‌گذاران بر توسعه برات الکترونیکی و استفاده از ابزارهای یکپارچه تأمین مالی، خاطرنشان کرد: توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و افزایش شفافیت، ضرورتی انکارناپذیر است، اما در طراحی این زیرساخت‌ها باید تفاوت‌های ماهوی بخش‌های اقتصادی و نیازها و اقتضائات ویژه بخش کشاورزی نیز مورد توجه قرار گیرد.

عضو هیات‌مدیره بانک کشاورزی با تأکید بر حساسیت ویژه بخش کشاورزی و لزوم استمرار و عدم توقف تأمین نهاده‌ها در این بخش گفت: وابستگی کامل فرایند تأمین مالی به یک زیرساخت متمرکز، به‌ویژه در شرایط بحران، می‌تواند مخاطره‌آمیز باشد.

وی افزود: تجربه قطعی برخی زیرساخت‌های ارتباطی در دوران جنگ نشان داد که تاب‌آوری سامانه‌ها باید هم‌زمان با توسعه و یکپارچگی آنها مورد توجه قرار گیرد. از این منظر، تقویت نظارت، حسابرسی داخلی و لایه‌های کنترلی، در کنار حفظ امکان فعالیت ابزارهای غیرمتمرکز، می‌تواند راهکار مناسب‌تری برای مدیریت ریسک باشد.

پیشنهاد بانک کشاورزی برای توسعه «نوی‌پو» در چارچوب قانون رفع موانع تولید

پویافرد در پایان با اشاره به تکلیف قانونی بانک کشاورزی در زمینه تقویت ابزارهای تأمین مالی زنجیره‌ای در قانون رفع موانع تولید و همچنین تأکید وزارت امور اقتصادی و دارایی بر توسعه این ابزارها، اعلام کرد: با توجه به مزایای نوی‌پو، از جمله عدم نیاز به پیش‌دریافت، سهولت استفاده و شرایط مناسب برای اعضای زنجیره‌های تولید، پیشنهاد بانک کشاورزی برای توسعه ابزارهای تأمین مالی زنجیره‌ای در چارچوب این قانون، استفاده از «نوی‌پو» است.

وی تأکید کرد: تجربه اجرای نوی‌پو نشان داده است که می‌توان با اتکا به ابزارهای تعهدی و بدون تحمیل فشار مضاعف بر منابع نقدی بانک‌ها، منابع مالی را به شکل هدفمند در زنجیره تولید به گردش درآورد و هم‌زمان، استمرار تأمین نهاده‌ها و پایداری تولید را تضمین کرد.