از اقتصاد بدون نفت تا فرصت تنفس برای بنزین

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله درآمدهای مالیاتی، اقتصاد آمریکا، درآمدهای نفتی، بازار مرغ و بنزین پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «مالیات ۷‌ ماهه در ترازوی تورم» به افت ۱۸ درصدی درآمد حقیقی مالیاتی دولت در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ و پیامدهای آن پرداخته و نوشته است: «بررسی عملکرد درآمدهای مالیاتی دولت در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که اگرچه روند وصول مالیات‌ها در مهرماه بهبود یافته و نرخ تحقق درآمدهای پیش‌بینی‌شده در بودجه از ۳۸.۲ درصد در پایان شهریور به ۴۷ درصد رسیده اما این رقم همچنان با سطح مورد انتظار فاصله دارد. نرخ تحقق مالیاتی امسال با سال گذشته برابر است و نسبت به رکورد ۵۸ درصدی سال ۱۴۰۲ کاهش نشان می‌دهد. از سوی دیگر، درآمد حقیقی مالیاتی با تعدیل بر اساس قیمت‌های سال ۱۴۰۰، از ۲۲۳ همت در سال ۱۴۰۳ به ۱۷۴ همت در هفت ماه نخست امسال رسیده است. پایان مهلت‌های تمدیدشده مالیاتی، تسویه بدهی‌های معوق و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده تابستان از عوامل رشد وصولی مهرماه بوده‌اند. کاهش درآمدهای واقعی مالیاتی در شرایط محدودیت صادرات نفت و افزایش نیاز دولت به منابع پایدار، نگرانی‌ها درباره تشدید کسری بودجه و تامین آن از مسیرهای تورم‌زا را افزایش داده است.»

روزنامه شرق با عنوان «رای مصرف کننده آمریکایی به پایان جنگ» در گزارش اقتصادی خود به تاثیر جنگ آمریکا علیه ایران و افزایش هزینه‌های زندگی بر شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان و پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا پرداخته و نوشته است: «شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و واگذاری کنترل مجلس نمایندگان و سنا به دموکرات‌ها، بار دیگر نقش تعیین‌کننده اقتصاد و هزینه‌های زندگی در رفتار انتخاباتی مردم این کشور را آشکار کرد. افزایش قیمت انرژی و سوخت در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و اختلال در عرضه نفت از مسیر تنگه هرمز، فشار اقتصادی بر خانوارهای آمریکایی را تشدید کرد و به یکی از محورهای اصلی انتقاد دموکرات‌ها از دولت دونالد ترامپ تبدیل شد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد حدود ۷۴ درصد رای‌دهندگان جنگ علیه ایران را عاملی مهم یا تعیین‌کننده در انتخاب خود دانسته‌اند و ۶۲ تا ۶۳ درصد نیز مداخله نظامی آمریکا علیه ایران را تصمیمی اشتباه ارزیابی کرده‌اند. هم‌زمان، هزینه‌های زندگی، تورم، اشتغال و نگرانی‌های درمانی از مهم‌ترین دغدغه‌های رای‌دهندگان بوده است. این نتایج نشان می‌دهد تداوم جنگ و افزایش هزینه‌های معیشت، به نقطه ضعف سیاسی دولت ترامپ تبدیل شده و دموکرات‌ها توانسته‌اند از نارضایتی اقتصادی و مخالفت با جنگ برای جذب آرای بیشتری استفاده کنند.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «ایران بدون نفت ممکن است» به امکان‌پذیری گذار اقتصاد ایران از وابستگی به درآمدهای نفتی و الزامات اصلاح ساختار حکمرانی اقتصادی برای تحقق اقتصاد بدون نفت پرداخته و نوشته است: «وابستگی طولانی‌مدت اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی، ساختار دولت را به سمت اقتصاد رانتی، دولتی و واردات‌محور سوق داده و در دوره‌های کاهش قیمت یا محدودیت صادرات نفت، کسری بودجه و بحران ارزی را تشدید کرده است. عبور از این وضعیت نیازمند اصلاح ساختار حکمرانی اقتصادی و تغییر شیوه تامین منابع دولت است. کارشناسان معتقدند اقتصاد بدون نفت صرفا با کاهش سهم درآمدهای نفتی در بودجه محقق نمی‌شود، بلکه باید نظام مالیاتی اصلاح، هزینه‌های ناکارآمد دولت محدود، نظام بانکی بازسازی و بخش خصوصی تقویت شود. همچنین توسعه تولید رقابت‌پذیر، صادرات کالا و خدمات، جذب سرمایه‌گذاری و دسترسی به بازارهای جهانی برای ایجاد منابع پایدار ارزی ضرورت دارد. اصلاح تدریجی یارانه‌ها و قیمت انرژی نیز باید با حمایت از خانوارهای آسیب‌پذیر همراه باشد. تحقق این تغییرات به برنامه‌ای ملی، اراده سیاسی، هماهنگی نهادهای تصمیم‌گیر و ثبات در سیاست‌های اقتصادی نیاز دارد و دولت به‌تنهایی قادر به اجرای آن نیست.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «بنزین، پایگاه جمهوری‌خواهان را به آتش کشید» در گزارش اقتصادی خود به تاثیر افزایش قیمت بنزین و هزینه‌های انرژی ناشی از جنگ علیه ایران بر شکست جمهوری‌خواهان و تغییر موازنه سیاسی در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا پرداخته و نوشته است: «افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در پی جنگ آمریکا علیه ایران، به یکی از عوامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ تبدیل شد. برآوردها براون نشان می‌دهد از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، افزایش هزینه سوخت حدود ۱۵۲ میلیارد دلار هزینه اضافی به مصرف‌کنندگان آمریکایی تحمیل کرده که معادل میانگین ۱،۱۵۸ دلار برای هر خانوار است. در این مدت، قیمت بنزین ۳۸.۳ درصد و گازوئیل ۷۱ درصد افزایش یافته است. فشار ناشی از گرانی سوخت به‌ویژه در ایالت‌هایی که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ به ترامپ رای داده بودند، محسوس بوده و در برخی ایالت‌های جمهوری‌خواه و مناطق چرخشی به چند هزار دلار برای هر خانوار رسیده است. هم‌زمان، دموکرات‌ها توانستند در شماری از ایالت‌های سنتی جمهوری‌خواه کرسی‌های سنا، فرمانداری و مجلس نمایندگان را تصاحب کنند و موازنه سیاسی را به سود خود تغییر دهند. این نتایج نشان می‌دهد افزایش هزینه‌های زندگی و پیامدهای اقتصادی جنگ، به نقطه‌ضعف جدی دولت ترامپ در انتخابات تبدیل شده است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «خرید چاق ۳۰ هزار تن مرغ برای تنظیم بازار» به خرید حمایتی ۳۰ هزار تن مرغ منجمد توسط دولت برای جبران زیان مرغداران، تنظیم بازار و تقویت ذخایر راهبردی پروتئین کشور پرداخته و نوشته است: «با کاهش تقاضا و مازاد عرضه مرغ در ماه‌های اخیر، قیمت این محصول به کمتر از هزینه تمام‌شده تولید رسید و زیان سنگینی به مرغداران وارد کرد. در واکنش به این وضعیت، دولت طرح خرید حمایتی ۳۰ هزار تن مرغ منجمد را برای حمایت از تولیدکنندگان و تنظیم بازار آغاز کرد که تاکنون ۲۱ هزار تن آن خریداری و به سردخانه‌ها منتقل شده است. بر اساس آمار اتحادیه مرغداران، جوجه‌ریزی در هفت ماه نخست امسال به ۸۹۷ میلیون قطعه رسیده که در مقایسه با یک میلیارد و ۵۰ میلیون قطعه در مدت مشابه سال گذشته کاهش داشته است. همچنین سرانه مصرف مرغ از ۳۱.۵ به ۲۴.۵ کیلوگرم کاهش یافته و زیان مرغداران در ماه‌های گذشته بیش از ۶۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. مسوولان پشتیبانی امور دام با مطلوب ارزیابی کردن ذخایر پروتئینی کشور، از برنامه افزایش ذخایر راهبردی و تامین پایدار مرغ در پاییز و زمستان خبر داده‌اند.»

روزنامه ایران با عنوان «فرصت تنفـس برای بنزین» در گزارش اقتصادی خود به کاهش مصرف بنزین در سال ۱۴۰۵ و تاثیر سیاست‌های مدیریت مصرف، افزایش نرخ سوم بنزین و رشد مصرف سی‌ان‌جی بر کنترل تقاضا و کاهش وابستگی به واردات پرداخته و نوشته است: «مصرف بنزین در سال ۱۴۰۵ پس از چند سال رشد مداوم، برای نخستین بار از دوران کرونا روندی کاهشی پیدا کرده است؛ به‌طوری‌که رشد مصرف در روزهای سپری‌شده از آبان به منفی ۲ درصد رسیده و میانگین مصرف روزانه به کمتر از ۱۳۱ میلیون لیتر کاهش یافته است. افزایش قیمت بنزین با کارت اضطراری جایگاه از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان از ۱۷ شهریور، اجرای سیاست‌های مدیریت مصرف و افزایش ۱۵ درصدی مصرف سی‌ان‌جی از عوامل موثر در این تغییر بوده‌اند. هم‌زمان، وزارت نفت با هدف رساندن مصرف بنزین به سطح تولید داخلی، حدود ۱۱۵ میلیون لیتر در روز، برنامه‌هایی را برای کاهش تقاضا و جلوگیری از واردات دنبال می‌کند. از سوی دیگر، بازسازی شبانه‌روزی تاسیسات آسیب‌دیده در حملات اخیر و بازگشت بخش قابل توجهی از ظرفیت انتقال و توزیع سوخت به مدار ادامه دارد. ذخایر نفت‌گاز نیروگاه‌ها نیز به بیش از ۳.۳ میلیارد لیتر رسیده است.»