تکانه اقتصادی جنگ ایران؛ زلزله‌ای که آمریکا را لرزاند

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ نتایج انتخابات آمریکا واکنش‌های اقتصادی و سیاست خارجی به دولت ترامپ را آشکار کرد. در تحقیقی که با مشارکت بیش از ۷۹ هزار رای‌دهنده انجام شد، قیمت‌های بالا، تعرفه‌ها و جنگ ایران اصلی‌ترین عوامل توضیح‌دهنده شکست‌های جمهوری‌خواهان قرار گرفت.  

رای‌دهندگان نارضایتی و نگرانی‌های شدید خود را نسبت به تورم، قیمت مواد غذایی و سوخت و همچنین تعرفه‌های گمرکی دولت ترامپ ابراز کردند.

گرانی؛ پیام اصلی پای صندوق‌های رای

بر اساس نظرسنجی انجام‌شده توسط SSRS برای خبرگزاری آسوشیتدپرس و بزرگ‌ترین شبکه‌های تلویزیونی آمریکا با مشارکت بیش از ۷۹ هزار رای‌دهنده ثبت‌نام‌شده، حدود ۹۰ درصد از شرکت‌کنندگان هزینه زندگی را یکی از عوامل تعیین‌کننده در انتخاب رای خود دانستند. 

در حالی که حدود سه‌چهارم رای‌دهندگان وضعیت اقتصاد را نامطلوب ارزیابی کردند، نزدیک به ۶۰ درصد از آن‌ها ابراز داشتند که از قیمت مواد غذایی، بنزین و گازوئیل به شدت نگران هستند. 

حدود دوسوم شرکت‌کنندگان در این پژوهش بر این باورند که سیاست‌های ترامپ در افزایش تورم نقش داشته است. این نسبت در میان رای‌دهندگان به نامزدهای دموکرات به ۹۶ درصد رسید. 

نزدیک به ۶۰ درصد رای‌دهندگان اعلام کردند که تورم تاثیر بالایی داشته و ۲۰ درصد دیگر آن را چالشی جدی برای بودجه خانواده دانسته‌اند. همچنین حدود دوسوم افراد باور دارند که تعرفه‌های گمرکی ترامپ به اقتصاد صدمه زده است.

تاثیر جنگ ایران  

جنگ ایران که از ماه فوریه آغاز شده و در بیش از هشت ماه اخیر به نوعی ادامه دارد، به عنوان یکی از موضوعات مهم در انتخابات مطرح شد. بیش از ۶۰ درصد رای‌دهندگان تصمیم ایالات متحده برای مداخله نظامی در ایران را نادرست ارزیابی کردند و حدود سه‌چهارم آن‌ها گفتند که جنگ در انتخاب رای‌شان نقش مهمی داشته است. 

هنگامی که از شرکت‌کنندگان درباره مهم‌ترین مساله کشور سوال شد، حدود ۴۰ درصد آن‌ها اقتصاد را در اولویت اول قرار دادند. وضعیت دموکراسی با رقمی در حدود یک‌سوم در جایگاه دوم قرار گرفت‌. در حالی که مهاجرت با ۱۴ درصد، مراقبت‌های بهداشتی با ۸ درصد، سیاست خارجی با ۴ درصد و جرم و جنایت با ۳ درصد در رتبه‌های بعدی جای گرفتند. 

در این پژوهش، ۶۲ درصد رای‌دهندگان عملکرد ترامپ در مقام ریاست‌جمهوری را تایید نکردند. بیش از ۴۰ درصد شرکت‌کنندگان عنوان کردند که یکی از دلایل رای‌شان در انتخابات مجلس نمایندگان مخالفت با ترامپ بوده و نزدیک به سه‌چهارم از آن‌ها ابراز داشتند که از روند امور کشور ناراضی‌اند یا خشمگین هستند. 

به باور کارشناسان، این رویکرد به دولت ترامپ ریشه در پیامدهای جنگ ایران دارد که در افزایش قیمت سوخت و در نتیجه تورم تاثیر جدی داشته است. باید توجه داشت که همواره قیمت سوخت در آرای شهروندان آمریکایی وزن بالایی دارد که شکست عجیب جمهوری‌خواهان را می‌توان در این چارچوب توضیح داد.

آینده ترامپ  

پیروزی دموکرات‌ها در تصاحب اکثریت هر دو مجلس کنگره، دستور کار قانون‌گذاری دولت ترامپ را در ادامه راه دشوارتر خواهد کرد. از آنجا که تایید کنگره برای اجرایی شدن اصلاحات مالیاتی، بودجه، هزینه‌های عمومی و سایر لایه‌های جامع قانونی الزامی است، کاخ سفید احتمالا ناچار خواهد شد به دنبال توافق با اکثریت دموکرات باشد. 

از منظر ترامپ، از دست دادن اکثریت در سنا به‌ویژه از حیث انتصابات رده‌بالا اهمیت دارد. با توجه به اینکه سفیران، قضات فدرال، اعضای دادگاه عالی و بسیاری از مقامات ارشد دولتی نیازمند تایید سنا هستند، اکثریت دموکرات می‌تواند نامزدهای ترامپ را با رصد بیشتری بررسی کند یا مانع از انتصاب چهره‌هایی شود که از حمایت کافی برخوردار نیستند.

از بودجه تا ایران

در ساختار جدید کنگره، به دست آوردن تصویب اولیه کاهش مالیات‌ها یا بسته‌های بزرگ هزینه‌ای توسط دولت ترامپ با شکل کنونی دشوارتر خواهد شد. عدم حصول توافق در مذاکرات بودجه همچنین احتمال مطرح شدن مجدد بحران تعطیلی دولت و مباحث سقف بدهی را افزایش می‌دهد. 

همچنین، سیاست ایران احتمالا بیشتر در کنگره زیر ذره‌بین برود. بالا بودن میزان نارضایتی از جنگ ایران در پژوهش انتخاباتی می‌تواند تصمیمات سیاست خارجی ترامپ را در دوره جدید کنگره بیش از پیش تحت نظارت قرار دهد. 

در مجموع، بر اساس تصویر ترسیم‌شده توسط این پژوهش، پیام رای‌دهنده تا حد زیادی بر محور اقتصاد و هزینه زندگی شکل گرفت. گرانی، تورم و نارضایتی از قیمت مواد غذایی و سوخت با انتقادات مربوط به جنگ ایران و تعرفه‌های گمرکی پیوند خورد و شکست جمهوری‌خواهان را رقم زد.

تاثیر غیرمستقیم ایران بر بازارهای جهانی

بیشتر مقامات دولت ایالات متحده مانند خود ترامپ و به ویژه ونس، اذعان کرده‌اند که جنگ ایران در روند انتخابات تاثیرگذار بوده و حتی برخی از کارشناسان ایران را برنده آن ارزیابی می‌کنند. همانطورکه اشاره شد نقش ایران تا پای صندوق‌های رای غیرقابل انکار است و به نوعی تاثیر آن بازارهای مهم آمریکا نیز قابل ردیابی خواهد بود. برای نمونه، بازارهای آسیایی پس از نتایج اولیه انتخابات ایالات متحده، عملکرد متفاوتی را تجربه کردند و تعدادی از شاخص‌ها، به‌ویژه شاخص‌های مربوط به بخش فناوری، زیر فشار فروش قابل‌ توجهی قرار گرفتند. 

بررسی تحولات بازار نشان می‌دهد که شاخص «کاسپی» کره جنوبی با ظهور نشانه‌های پیشرفت چشمگیر دموکرات‌ها، ابتدا با افت شدیدی مواجه شد اما پیش از پایان معاملات توانست بخشی از زیان خود را جبران کرده و به سمت روند صعودی حرکت کند. در همین حال، بورس تایوان نیز متحمل ضررهای قابل‌ توجهی شد و در طول روز توانست بخشی از افت‌های خود را کاهش دهد. 

این موج فشار بر سهام شرکت‌های فناوری آسیایی، از جمله «سافت‌بانک» ژاپن، «اس‌کی هاینیکس» و «شرکت تایوانی تولید نیمه‌هرسانا» (TSMC) نیز گسترش یافت و هم‌زمان، شاخص «نیکِی» ژاپن نیز با کاهش روبه‌رو شد. 

کارشناسان تاکید می‌کنند که این تحولات، بازتاب‌دهنده نگرانی عمیق سرمایه‌گذاران نسبت به پیامدهای احتمالی سیاست‌های حزب دموکرات است، زیرا احتمال وضع کنترل‌های نظارتی جدید بر سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی و مراکز داده می‌تواند شرکت‌های بزرگ فناوری را تحت‌ تاثیر قرار دهد. 

بازارهای ایالات متحده نیز با آغاز معاملات پس از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، به‌ ویژه با توجه به نابرابری میان بخش‌های مختلف اقتصادی، با آزمون مهمی روبه‌رو هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که سهام شرکت‌های فناوری و هوش مصنوعی ممکن است با فشارهایی مرتبط با آینده سرمایه‌گذاری در مراکز داده مواجه شوند، در حالی که شرکت‌های فعال در حوزه انرژی پاک و انرژی خورشیدی احتمالا از تغییرات بالقوه در سیاست‌های اقتصادی بهره‌مند شوند. 

بازار اوراق قرضه ایالات متحده همچنان تحت نظارت دقیق خواهد بود و انتظارات بالایی از شکل‌گیری یک دوره بن‌بست سیاسی وجود دارد که می‌تواند بر سطح هزینه‌های دولت و میزان کسری بودجه تاثیر بگذارد. 

همچنین، سرنوشت پروژه‌های مراکز داده، به‌ویژه ۲۵۰ پروژه‌ای که در ایالت تگزاس در انتظار تایید نهایی هستند، یکی از مهمترین مسائلی خواهد بود که میزان تاثیر نتایج انتخابات ایالات متحده بر آینده سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی را آشکار خواهد ساخت.

پیامدهای اقتصادی انتخابات

همانطور که اشاره شد، توازن سیاسی جدیدی که پس از انتخابات آمریکا در واشنگتن ایجاد شده، نه فقط برای سیاست داخلی، بلکه برای اقتصاد جهانی و بازارهای مالی نیز اهمیت زیادی دارد. با توجه به اینکه دموکرات‌ها کنترل کنگره را در دست دارند، اجرای سیاست‌های اقتصادی ترامپ از طریق قانون‌گذاری دشوارتر خواهد شد. مقررات مالیاتی، هزینه‌های دولت، سقف بدهی، بودجه دفاعی و به‌ویژه سیاست‌های تجارت بین‌الملل، از مهم‌ترین موضوعات مذاکره میان کاخ سفید و کنگره در دوره آینده خواهند بود. برای نمونه، تصویب کاهش‌های مالیاتی جدید یا برنامه‌های جامع هزینه‌ای از طریق کنگره ممکن است به حمایت دموکرات‌ها نیاز داشته باشد. همچنین هرچند ترامپ قدرت اجرایی خود را در سیاست‌های تجاری حفظ می‌کند اما کنگره می‌تواند از طریق قوانین مربوطه و ابزارهای نظارتی بر دولت فشار وارد کند. 

دموکرات‌ها قادر خواهند بود کنترل دقیق‌تری بر هزینه‌های نظامی، بودجه جنگ و تصمیمات سیاست خارجی دولت به ویژه پرونده ایران اعمال کنند. در این میان، کاهش فعالیت‌های قانون‌گذاری در واشنگتن، اختلافات بودجه‌ای یا خطر تعطیلی دولت می‌تواند باعث ایجاد عدم اطمینان در بازارها شود. در مقابل، برخی سرمایه‌گذاران احتمالا تغییر موازنه قدرت در کنگره را به عنوان عاملی برای محدود کردن دامنه تغییرات جامع سیاست‌ها تلقی کنند. 

در مجموع، تاثیر نتایج انتخابات آمریکا بر ارزش دلار، بازده اوراق قرضه، طلا و بازارهای سهام، نه فقط به پیروزی دموکرات‌ها، بلکه به سطح مصالحه یا درگیری میان دو حزب بستگی خواهد داشت.