گواهی سپرده خودرو ابزارِ معاملات ثانویه؛ بورس تسهیلی برای خریدار واقعی ندارد

پیام الیاس کردی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر درباره راه‌اندازی گواهی سپرده خودرو در بورس کالا اظهار داشت: بورس کالا پیش‌تر نیز میزبان معاملات خودرو بود اما پس از حدود شش ماه، این روند متوقف شد و حواشی زیادی را به دنبال داشت. اکنون به نظر می‌رسد هماهنگی‌هایی در حال انجام است که با توجه به افزایش نقش بخش خصوصی در مدیریت خودروسازی، مسیر جدیدی در این حوزه در حال شکل‌گیری باشد. 

وی افزود: با این حال، گواهی سپرده خودرو در بورس کالا بیشتر شبیه به ابزاری مالی خواهد بود تا بستری برای خرید مستقیم خودرو توسط مصرف‌کنندگان حقیقی. به نظر می‌رسد بورس کالا در حال طراحی مدلی مشابه گواهی سپرده سکه است که در حال حاضر در بازار معامله می‌شود. بنابراین، این ابزار می‌تواند صرفا وسیله‌ای برای مدیریت قیمت خودرو باشد و نه الزاما راهکاری برای تسهیل خرید مردم.

بازی جدید برای سرمایه‌گذاران یا مانعی برای مصرف‌کنندگان؟

این کارشناس بازار سرمایه گفت: فروش خودرو در بورس کالا احتمالا به‌ صورت مستقیم برای مصرف‌کنندگان نخواهد بود، بلکه سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه خرید و فروش خودرو از این روش استفاده خواهند کرد. به نظر می‌رسد این ابزار مشابه گواهی سپرده سکه عمل کند؛ یعنی سرمایه‌گذاران گواهی سپرده خودرو را خرید و فروش می‌کنند و در صورت نیاز، به تحویل فیزیکی خودرو روی می‌آورند. در چنین مدلی، مصرف‌کننده نهایی احتمالا مجبور خواهد شد خودرو را از بازار آزاد تهیه کند. 

وی تاکید کرد: این سازوکار نشان می‌دهد که به‌ جای حل ریشه‌ای مشکلات، همچنان به سراغ روش‌های پیچیده و حاشیه‌ای می‌رویم، در حالی که راه‌حل روشن است. در دنیا خودروسازان اختیار کامل محصولات خود را دارند و در یک بازار رقابتی آزاد فعالیت می‌کنند. اکنون که صنعت خودرو به بخش خصوصی واگذار شده، باید اجازه داده شود که قیمت‌گذاری دستوری حذف شود و خودروساز به‌ صورت مستقل درباره قیمت فروش تصمیم بگیرد. در غیر این صورت، چنین اقداماتی صرفا آرایشی بر مشکلات اصلی خواهد بود و در نهایت، با موجی از نظارت‌های بعدی و پیچیدگی‌های بیشتر مواجه خواهیم شد.

 روش‌های بی‌نتیجه در بورس کالا

الیاس کردی ضمن انتقاد از راه‌اندازی گواهی سپرده خودرو در بورس کالا اظهار داشت: این مدل در هیچ کجای دنیا اجرا نشده و منطقی هم به نظر می‌رسد. خودرو یک کالای مصرفی است و اصولا نباید وارد چنین فرآیندهای مالی شود. در حال حاضر هم فعالان بازار خودرو علاقه‌ای به خرید و نگهداری خودرو ندارند، چراکه قیمت‌ها ناپایدار است. راه‌حل واقعی این است که یک بار برای همیشه، قیمت خودرو را به نرخ بازار نزدیک کنیم و سیاست‌های قیمت‌گذاری دستوری را کنار بگذاریم اما متاسفانه، با سیاست‌های پیچیده و غیرضروری، بازار را درگیر موضوعاتی مانند گواهی سپرده خودرو می‌کنیم که هیچ کمکی به خریدار نهایی نمی‌کند. 

وی ادامه داد: در همین راستا بحث راه‌اندازی معاملات، مجوز واردات خودرو هم مطرح شده که از لحاظ ساختاری کاملا متفاوت از گواهی سپرده خودرو است اما همین موضوع هم به نوعی تکرار همان روندهای اشتباه است. مساله اینجاست که به‌ جای این طرح‌های جانبی، باید تمرکز بر تسهیل واردات و حذف انحصار باشد. 

این کارشناس بازار سرمایه در خصوص وضعیت بورس گفت: بازار این روزها در یک دوراهی حساس قرار گرفته است. برخی کارشناسان اعتقاد دارند افزایش نرخ دلار در بازار آزاد می‌تواند باعث رشد بازار شود اما در عین حال، سطح تنش‌های اقتصادی و سیاسی نیز رو به افزایش است. تجربه نشان داده که بورس هیچ‌گاه با تنش‌های اقتصادی رابطه خوبی نداشته و معمولا به این شرایط واکنش منفی نشان می‌دهد. بنابراین در این وضعیت نمی‌توان انتظار رشد پایدار داشت.