ریسک‌های سیاسی و نرخ خوراک موثر در نزول بورس

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ یک هفته بد و البته یک در میان تعطیل برای بازار سرمایه در حالی سپری شد که بورس تهران در هفته گذشته، فقط دو روز معاملاتی را تجربه کرد و در روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه تعطیل و در روزهای یکشنبه و سه‌شنبه باز بود؛ تعطیلی که به مزاج سهامداران خوش نیامد و اعتراض‌هایشان در خصوص نقدشوندگی و معاملات آپشن موجب شد تا سازمان بورس تصمیم بگیرد با توجه به تجربه‌های هفته‌های اخیر در خصوص تعطیلی‌های پیش‌بینی‌نشده به دلایلی مانند برودت یا آلودگی هوا، لزوم صرفه‌جویی در انرژی و نظایر آن و محدودیت‌های مختلفی که در اثر فعالیت یا عدم فعالیت بورس‌ها، در راستای حفظ حداکثری قابلیت نقدشوندگی و پیش‌بینی‌پذیری در بازار سرمایه، در صورت فعالیت شعب کشیک بانک‌ها، بورس‌ها فعال بوده و در عین حال رایزنی‌های لازم با بانک‌ها و بانک مرکزی و سایر مراجع ذی‌ربط به عمل آید تا محدودیت‌های موجود در فرآیند تسویه حتی‌المقدور حل‌و‌فصل شود. 

جدای از این تصمیم که در یک روز تعطیل گرفته شد، بررسی روند معاملات بازار سرمایه در هفته گذشته نشان می‌دهد برآیند معاملات دو روزه بازار سرمایه افت ۰.۷‌ درصدی شاخص‌ کل را به همراه داشته است؛ شاخص کل هموزن ۱.۸۸‌ درصد افت را تجربه کرده و شاخص‌ کل فرابورس نیز ۰.۹۳‌ درصد از ارتفاع خود را از دست داده است. 

فعلا اوضاع در تالار شیشه‌ای مناسب نیست، شاخص‌ کل بورس در ۵‌ هفته از ۷ هفته معاملاتی اخیر با افت همراه شده و تشدید تنش‌های سیاسی و دورشدن از فضای توافق و مذاکرات، بازارهای موازی از جمله ارز و طلا را جذاب‌تر کرده و در مقابل، ریسک حضور در بازار سرمایه نیز بالا رفته است؛ تا جایی که در معاملات روز سه‌شنبه گذشته، بیش از ۲‌ هزار و ۳۹۰‌ میلیارد‌ تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد که این میزان از خروج پول، بیشترین میزان خروج پول از گردونه معاملات سهام از ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ بود. 

در میان ریسک‌های سیاسی اما یکی دو روز پیش خبری مبنی بر این که شرکت ملی صنایع پتروشیمی با ارسال نامه‌ای به ۲۷ شرکت پتروشیمی، نرخ جدید خوراک گاز طبیعی در سال ۱۴۰۳ را ابلاغ کرده منتشر شد که حکایت از افزایش نرخ‌ها و هزینه تمام شده تولید در این شرکت‌ها دارد و بر اساس این نامه، نرخ خوراک گاز طبیعی واحدهای پتروشیمی از حدود ۴ هزار تومان در فروردین امسال به بیش از ۱۲ هزار تومان در دی‌ماه افزایش یافته است. 

از سوی دیگر بورس کالا هم دوباره وارد حاشیه شده و مچ‌اندازی این بورس این بار با بانک مرکزی است؛ چراکه مدیرعامل بورس کالای ایران به تازگی با ارسال نامه‌ای به معاونت حقوقی ریاست جمهوری اعلام کرده، بانک مرکزی یا نهادهای زیرمجموعه آن، نظیر مرکز مبادله ارز و طلا، تاکنون مجوزی برای تبدیل شدن به بورس یا ایجاد بستر معامله برای عرضه اوراق بهادار، اخذ نکرده‌اند. در همین راستا محمدجواد جهرمی انتشار گواهی سکه توسط بانک مرکزی با قانون‌ بازار اوراق بهادار مغایرت عنوان و تاکید کرده که لازم است تا طرح عرضه گواهی سکه از دستور کار بانک مرکزی خارج شود. 

از سوی دیگر ناترازی انرژی هم بر سودآوری صنایع بورسی اثرگذار بوده و آن طور که اداره میزهای صنعت و رتبه‌بندی ناشران سازمان بورس گزارش کرده، ناترازی انرژی به کاهش تولید یا بعضا توقف خطوط تولید تعدادی از شرکت‌های فعال در صنعت پترروشیمی منجر شده و یافته‌های این گزارش بیانگر آن است که مصرف در دی‌ماه نسبت به آذرماه در همه صنایع، ۱۳ درصد کاهش داشته است. همچنین مصرف گاز در صنعت نیروگاهی و فلزات اساسی در دی‌ماه نسبت به آذرماه به ترتیب به میزان ۹ و ۲۳ درصد کاهش داشت. از دیگر تغییرات مهم، مصرف مقداری انررژی گاز، کاهش ۴۵ درصدی در صنعت سیمان، آهک و گچ، کاهش ۱۴ درصدی در صنعت محصولات شیمیایی و کاهش ۱۵ درصدی در صنعت فراورده‌های نفتی، کک و سوخت هسته‌ای بوده است؛ ضمن اینکه میزان مصرف انرژی برق در صنایع فلزات اساسی و محصولات شیمیایی به ترتیب به میزان ۱۸ و ۱۱ درصد کاهش داشته و صنعت سیمان، آهک و گچ به میزان ۱۰ درصد افزایش داشته است. 

این در شرایطی است که حجت‌اله صیدی، رئیس سازمان بورس گفته کشوری که روی ذخایر نفت و گاز خوابیده، شایسته نیست که مازوت بسوزاند یا حتی برای ۱۰ دقیقه برق و گازش را قطع کند. 

در بیرون از تالار شیشه‌ای هم فشارها بر عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد به دلیل افزایش قیمت‌ها در حال افزایش است و فتح‌الله توسلی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی هم در این رابطه گفته که بحث استیضاح وزیر اقتصاد از مدت‌ها قبل در مجلس مطرح بوده و تعداد قابل توجهی از نمایندگان، درخواست استیضاح را امضا کرده بودند. از طرفی هیات رئیسه مجلس اعتقاد داشت که این امر در حال حاضر زود بوده و انجام نشود اما با اصرار نمایندگان، درخواست استیضاح به کمیسیون اصلی ارجاع شد.

با این وجود، بحث درخواست استیضاح وزیر اقتصاد روز سه‌شنبه در کمیسیون اقتصادی مجلس، به عنوان کمیسیون  اصلی با حضور نمایندگان درخواست‌کننده استیضاح مورد بررسی قرار خواهد گرفت و اگر نمایندگان درخواست‌کننده از پاسخ‌های وزیر قانع نشوند، استیضاح جهت بررسی در صحن مطرح خواهد شد. درخواست استیضاح وزیر امور اقتصادی و دارایی ۸۹ امضا دارد که مهمترین محورهای آن سوءمدیریت در مدیریت اقتصاد کشور، سوءمدیریت در تخصیص ارز به کالاهای اساسی بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۳، کاهش ارزش پول ملی، کاهش قدرت خرید مردم و عدم رفع وابستگی قیمت کالاهای اساسی به نرخ ارز است.

فعلا اوضاع بر وفق مراد بورس نیست؛ بی‌اعتمادی به بازار سرمایه موجب شده در جریان معاملات امروز بازار سهام، شاخص بورس افت چشمگیر ۵۷ هزار واحدی را به ثبت برساند و تا ارتفاع ۲ میلیون و ۷۲۶ هزار واحد عقب‌نشینی کند. شاخص کل هموزن و فرابورس هم امروز به ترتیب ۱۳ هزار واحد و ۳۷۲ واحد افت کردند. 

افزون بر این در جریان معاملات امروز بازار سرمایه، از ۳۴۱ نماد معاملاتی فعال در بورس، ۲ درصد معادل ۸ نماد معاملاتی مثبت و ۹۸ درصد معادل ۳۳۳ نماد منفی بودند. در فرابورس نیز از ۳۶۹ نماد فعال در این بازار، ۵ درصد معادل ۱۷ نماد معاملاتی مثبت و ۹۵ درصد معادل ۳۵۲ نماد منفی ثبت شدند. 

همچنین در پایان معاملات، ۲ درصد معادل ۶ نماد معاملاتی در بورس با صف خرید و ۹۰ درصد معادل ۳۰۶ نماد با صف فروش مواجه شدند. در فرابورس هم ۳ درصد معادل ۱۲ نماد با صف خرید و ۸۹ درصد معادل ۳۲۹ نماد با صف فروش به کار خود پایان دادند. ارزش صف‌های خرید نیز ۵۳۹ میلیارد تومان در برابر ۶ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومانی بود که در صف فروش بودند؛ ضمن اینکه ۲ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی امروز از بازار سهام خارج شد و صندوق‌های درآمد ثابت نیز با خروج ۶۷۵ میلیارد تومانی نقدینگی مواجه بودند.