جزییات قانون تقسیم ارث ۱۴۰۴/ آیا سهم الارث پسر و دختر مساوی شده است؟

به گزارش اقتصاد معاصر؛ قانون تقسیم ارث ۱۴۰۴ بار دیگر موضوع اختلاف سهم پسر و دختر را در کانون توجه قرار داده است. با وجود طرح های پیشنهادی برای تساوی سهم الارث، قانون مدنی ایران همچنان بر اساس موازین فقهی، سهم پسر را دو برابر دختر تعیین کرده است. کارشناسان حقوقی تأکید میکنند که این تقسیم بندی، جز در موارد استثنایی مانند وصیتنامه یا قوانین خاص، بدون تغییر باقی مانده است.

موضوع برابری ارث دختر و پسر در ایران، بحثی پیچیده و چندوجهی است که از زوایای مختلف حقوقی، فقهی، اجتماعی و اقتصادی قابل بررسی است.

روش تقسیم ارث بین وراث

فوت برای هر فرد پدیده طبیعی ایست. با فوت حقوق مالی و برخی از حقوق غیرمالی شخص بعد از فوتش به ورثه که قائم‌ مقام وی هستند منتقل می‌شود. از سوی دیگر حقوقی که قائم به شخص باشند غیرقابل انتقال به ورثه اند. در مطلب پیش‌رو سعی داریم تا با  ارث و طبقات ارث  همچنین  نحوه تقسیم سهم ارث  آشنا شویم. پس در ادامه ی این مقاله با ما همراه باشید.

بعد از فوت شخص خویشاوندان نسبی و سببی با توجه به شرائطی از متوفی از یکدیگر ارث می‌برند. منظور از خویشاوندان نسبی کسانی هستند به واسطه نسبت زاد و ولد و نسبت خونی با متوفی در زمره ی وراث قرار می‌گیرند. خویشاوندان سببی هم کسانی هستند که به واسطه علقه ازدواج میت در زمره ی وراث او قرار می‌گیرند.

زمانیکه از  طبقات ارث  صحبت می‌کنیم منظور ما ترتیب قانونی و شرعی اشخاصی هستند که از میت ارث می‌برند. این نکته را باید مد نظ قرار داد که تا زمانی که یک وارث از طبقه پیشین وجود داشته باشد نوبت به ارث طبقه بعدی نمی‌رسد.

طبقات ارث

عبارتند از:

طبقه اول)  پدر و مادر،اولاد و اولاد اولاد (درجه اول: پدر و مادر و اولاد متوفی)، (درجه دوم: اولاد اولاد)، (درجه سوم: نبیره‌ها)

طبقه دوم)  پدرِپدر، پدرِمادر،‌ مادرِمادر، مادرِپدر و برادر و خواهر میت (درجه اول: جد و جده، خواهر و برادر)، (درجه دوم: پدر جد و مادر جد و پدر جده و مادر جده و فرزندان برادر و خواهر)

طبقه سوم)  عموها، عمه‌ها، دایی‌ها و خاله‌ها و فرزندان آنان (درجه اول: عمو‌ها، عمه‌ها، دایی‌ها و خاله‌ها)، (درجه دوم: اولادعمو‌ها، عمه‌ها، دایی‌ها و خاله‌ها)

نکته ای که باید مدنظر قرار گرفت این است که همسر متوفّی، همیشه در کنار خویشاوندان نَسَبی وی(طبقات سه‌گانه‌ی مذکور) ارث خواهد برد.

تقسیم ارث

حال بعد از آشنا شدن با طبقات ارث باید با  نحوه ی تقسیم ارث بین وراث  آشنا شد.

1. سهم ارث زوجه:  یک هشتم از ماترک متوفی اگر متوفی فرزند داشته باشد. یک چهارم از ماترک اگر متوفی فرزند نداشته باشد.
2. سهم ارث زوج:  یک چهارم اگر متوفی فرزند داشته باشد. یک دوم از ماترک اگر متوفی فرزند نداشته باشد.
3. سهم ارث مادر:  یک ششم از ماترک اگر متوفی فرزند یا خواهر و برادر داشته باشد. یک سوم از ماترک اگر متوفی فرزند و خواهر و برادر نداشته باشد.
4. سهم ارث پدر:  یک ششم از ماترک اگر متوفی فرزند داشته باشد.
5. سهم ارث دختر (درصورتیکه متوفی پسر نداشته باشد):  یک دوم (نصف)در صورت واحد بودن(یک دختر). دو سوم در صورت تعدد.
6. سهم ارث خواهر (مشترک از پدر و مادر یا مشترک از پدر، درصورتیکه برادر یا اجداد پدری نباشد):  یک دوم در صورت واحد بودن (یک خواهر). دو سوم در صورت تعدد.
7. سهم ارث برادر و خواهر (مشترک از مادر درصورتیکه متوفی اجداد مادری نداشته باشد):  یک ششم در صورت واحد بودن. یک سوم در صورت تعدد.

نقل و انتقال اموال متوفی

حال نکته مهمی که برای انحصار وراثت باید مد نظر قرارداد این است که نقل و انتقال هرگونه اموال متوفی و برداشت از حساب وی نیاز به فرم ١٩ مالیات بر ارث دارد. براساس اصلاحیه مصوب ۳۱/۴/۱۳۹۴ قانون مالیات‌های مستقیم، برای متوفیانی که تاریخ فوت آنها از ۱/۱/۱۳۹۵ و بعد از آن است، به منظور کسر هزینه‌های کفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی از ماترک، وراث (منفردا یا مجتمعا) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها موظفند ظرف مدت یکسال از تاریخ فوت متوفی، اظهارنامه ‌ای حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین ارزش روز زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی‌ها  به انضمام مدارک ذیل  به اداره امور مالیاتی صلاحیت ‌دار تسلیم نماید.

مدارک مورد نیاز نقل و انتقال اموال متوفی

۱- رونوشت یا تصویر گواهی شده کارت ملی و شناسنامه متوفی و وراث

۲- رونوشت یا تصویرگواهی شده اسناد مربوط به بدهیها و مطالبات متوفی

۳- رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است.

۴- رونوشت یا تصویرگواهی شده آخرین وصیتنامه متوفی اگر وصیتنامه موجود باشد

۵- رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالتنامه یا قیم نامه، در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود

۶- رونوشت یا تصویر گواهی فوت از مراجع ذیربط

 

 

به عنوان مثال اگر شخصی فوت کند و تاریخ فوت وی از ابتدای فروردین ۱۳۹۵ به بعد باشد و دارای خانه، مغازه، زمین، باغ، ماشین، موتور، سهام شرکت، فیش حج، موجودی حساب بانکی، مجوز اسلحه و یا… باشد یک نفر یا همه وراث یا نماینده قانونی آنها موظفند ظرف مدت یکسال از تاریخ فوت ، اظهارنامه‌ ای به اداره امور مالیاتی تسلیم و موارد مذکور را معرفی و از معافیت‌های قانونی استفاده و فرم ١٩ دریافت نمایند.

چنانچه از تاریخ فوت یکسال بگذرد هیچگونه معافیتی به ایشان تعلق نمی‌گیرد و اموال و… به نرخ روز ارائه اظهارنامه محاسبه و مشمول مالیات خواهد شد.

هزینه ی انحصار وراثت

این هزینه مبلغی بین مبلغی بین ۱۴۰ تا ۲۰۰ هزار تخمین زده شده است. در حقیقت درخواست گواهی انحصار وراثت یک دعوای غیرمالی است و ممکن است هزینه های جانبی متععدی را شامل شود. این هزینه ممکن است بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزارتومان و یا بیشتر باشد.

موسسه وکلای بین المللی بیان امروز به واسطه ی همکاری با وکلا و مشاورین حقوقی متخصص در امور داخلی و بین المللی آماده ی پاسخ گویی به پرسش ها و حا چالش های حقوقی پیش روی شما عزیزان است. در صورن وجود هرگونه سوال و یا ابهام حقوقی با همکاران ما از طریق برخط و یا حضوری در ارتباط باشید. هدف موسسه وکلای بین المللی بیان امروز ارائه خدمات حقوقی تخصصی به شما متقاضیان عزیز است.

محاسبه تقسیم ارث طبقه اول

برای سهولت محاسبه سهم الارث هر یک از خویشاوندان و وابستگان، جدول تقسیم ارث طبقات آماده و خدمت شما همراهان بیان امروز ارائه می‌گردد.

جدول سهم الارث طبقه اول به شرح زیر است:

محاسبه تقسیم ارث طبقه دوم

جدول سهم الارث طبقه دوم به شرح زیر است:

محاسبه تقسیم ارث طبقه سوم

جدول سهم الارث طبقه سوم  به شرح زیر است: