را‌ه‌آهن شلمچه-بصره در انتظار مین‌روبی و احداث پل توسط ایران

به گزارش اقتصاد معاصر؛ باوجود تأکیدات مکرر رئیس‌جمهور و وزیر راه و شهرسازی بر تسریع در روند بهره‌برداری از پروژه چند ده‌ساله خط ریلی شلمچه–بصره اما عملیات‌های اجرایی این پروژه توسط وزارت راه و شهرسازی شامل «مین‌روبی 16 کیلومتری اول مسیر» و «احداث پل» از تعهدات ایران در این پروژه، هنوز به سرانجام نرسیده است.

پس از روی کار آمدن دولت چهاردهم، رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان، در اولین سفر خارجی خود به عراق در تاریخ 23 شهریور ماه سال 1403 در دیدار با نخبگان و عشایر بصره، ضمن اشاره به‌سهولت سفرهای ریلی میان کشورهای اروپایی اظهار کردند: «چرا مسلمانان نباید مانند اروپایی‌ها با قطار به‌راحتی به کشورهای منطقه سفر کنند؟ چرا صنعتگران و تجار ما نباید به‌راحتی با یکدیگر تعاملات اقتصادی و تجاری داشته باشند؟» ایشان با قاطعیت از ادامه پروژه خط ریلی شلمچه-بصره حمایت کرده و افزودند: «مصمم هستم که پیگیری کنم، مسیر قطار شلمچه-بصره هر چه سریع‌تر به سرانجام برسد.»

همچنین در سفر نخست‌وزیر عراق، آقای محمد شیاع السودانی به ایران در تاریخ 19 دی 1403 نیز دو طرف بر تسریع در اجرای پروژه خط ریلی شلمچه–بصره تأکید کردند. رئیس‌جمهور کشورمان در خلال این دیدار درباره این پروژه اظهار کردند: «یکی از طرح‌های مهم میان دو کشور تسریع در مسیر تحقق احداث پروژه راه‌آهن شلمچه - بصره است که آقای السودانی اهتمام خوبی به اجرایی‌شدن آن داشته است.» 

علاوه بر تأکیدات رئیس‌جمهور، «فرزانه صادق مالواجرد»، وزیر راه و شهرسازی دولت چهاردهم نیز در تاریخ 4 بهمن 1403 پیرامون این پروژه اظهار داشتند: «این طرح [پروژه خط ریلی شلمچه–بصره] با هدف تقویت حمل‌ونقل مسافری و تجاری بین ایران و عراق در حال اجرا است و امکان جابه‌جایی سالانه پنج میلیون زائر عتبات‌عالیات و 9 میلیون تن کالا را فراهم می‌کند. احداث راه‌آهن شلمچه به بصره نقش کلیدی در توسعه روابط اقتصادی و گردشگری 2 کشور ایفا خواهد کرد.» 

باوجود تأکیدات مقامات دولتی مبنی بر تسریع در تحقق احداث پروژه خط ریلی شلمچه–بصره، بررسی‌ها و مشاهدات نشان‌دهنده آن است که عملیات اجرایی این پروژه راهبردی با کندی مواجه است. به‌عنوان‌مثال «سید میعاد صالحی»، مدیرعامل سابق شرکت راه‌آهن، در 17 شهریور 1403 پیرامون پیشرفت مین‌روبی این پروژه گفت: «از سال گذشته باتوجه‌به تلاش‌های صورت‌گرفته توانستیم تاکنون حدود 4 کیلومتر در عمق خاک عراق مین‌روبی کنیم.» [5]

از طرفی «جبارعلی ذاکری»، مدیرعامل شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران حدود 8 ماه پس از اظهارات سید میعاد صالحی در تاریخ 13 اردیبهشت 1404 پیشرفت مین‌روبی این پروژه را این‌چنین ترسیم کردند: «با برنامه ریزی صورت‌گرفته و حرکت جهادی متخصصان داخلی، بخش عمده این‌ مین‌روبی به طول 10 کیلومتر انجام شده و تاکنون بیش از 11 هزار نوع از انواع مهمات با استانداردهای روز کشف و منهدم شده است.» [6] مطابق این اظهارات باگذشت 8 ماه، مین‌روبی این پروژه تنها 6 کیلومتر پیشرفت داشته است که نشان از کندی در عملیات اجرایی این پروژه از سوی ایران دارد. این در حالی است که این پروژه مهم و راهبردی، تأثیر فراوانی برای منافع اقتصادی و سیاسی دو کشور دارد.

فلذا باتوجه‌به تأکیدات چندباره رؤسا و مقامات ارشئد دو کشور بر ضرورت تسریع پیشرفت و انجام این پروژه، لازم است وزارت راه و شهرسازی و راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان متولیان طرف ایرانی با سرعت بیشتری تعهدات کشور در این پروژه چند ده‌ساله شامل «احداث پل بازشو به روی شط‌العرب» و «مین‌روبی 16 کیلومتری اول مسیر» را به سرانجام برسانند.

از آنجا که ریل‌گذاری 32 کیلومتری این پروژه توسط طرف عراقی در گروی اقدامات ایران است، لذا به نتیجه رسیدن این اقدامات زمینه احداث عملیات اجرایی ریل‌گذاری توسط طرف عراقی را فراهم می‌کند./تسنیم