هراس سرمایه‌گذاران جهانی از پاسخ قاطع ایران/ بورس‌های عربی زیر سایه جنگ اسرائیل فرو ریختند

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ موجی از نگرانی و احتیاط بر بازار‌های مالی کشور‌های عضو شورای همکاری خلیج فارس سایه افکند، چراکه ادامه درگیری‌ها میان ایران و اسرائیل برای هفتمین روز متوالی، تاثیر محسوسی بر روند معاملات سرمایه‌گذاران گذاشت.

در این میان، شاخص اصلی بازار بورس عربستان سعودی (تداول) با کاهش ۰.۷ درصدی مواجه شد؛ کاهشی که عمدتا به دلیل افت ارزش سهام بانک‌های بزرگ مانند «مصرف الراجحی» و «البنک الأهلی السعودی» رخ داد. همچنین با وجود افزایش قیمت نفت در جلسات اخیر، سهام شرکت «آرامکو» نیز ۰.۶ درصد افت داشت. 

بازار بورس قطر نیز روزی منفی را پشت سر گذاشت و با افت ۰.۱ درصدی بسته شد؛ این در حالی است که کاهش قابل توجه سهام بانک‌ها، به‌ ویژه «بانک تجاری قطر» که ۱.۶ درصد از ارزش خود را از دست داد، مشهود بود.

طبق گزارش منتشر شده توسط خبرگزاری «رویترز»، در دبی نیز شاخص اصلی بورس ۰.۶ درصد سقوط کرد که تحت تاثیر کاهش سهام شرکت‌های حمل‌ونقل و بانک‌های اسلامی قرار داشت.

زیان‌ها در بخش انرژی و بانک‌ها

کاهش ارزش سهام در بورس‌های خلیج فارس عمدتا در بخش‌های بانکداری، انرژی و املاک متمرکز بود؛ صنایعی که به شدت نسبت به تنش‌های ژئوپلیتیکی حساس هستند. با افزایش نگرانی‌ها از گسترش درگیری‌های نظامی بین ایران و اسرائیل، تاثیرات این بحران بر جریان سرمایه‌گذاری‌های خارجی و ورود سرمایه به منطقه مورد توجه قرار گرفته است. طبق ارزیابی منتشر شده توسط پلتفرم Arabian Gulf Business Insight، تشدید جنگ عامل اصلی موج اخیر افت شاخص‌ها در بورس‌های منطقه است. 

بر اساس تحلیل کارشناسان از جمله محمد فواد خان، تحلیل‌گر سهام در شرکت الإنماء کابیتال، اگر افزایش قیمت نفت نبود، بازار سهام عربستان می‌توانست با کاهش بیشتری مواجه شود. 

در همین حال، تحلیل‌گران شرکت Standard & Poor’s هشدار داده‌اند که تداوم تنش‌ها ممکن است منجر به تعویق یا لغو بسیاری از عرضه‌های اولیه سهام در منطقه شود؛ امری که به دلیل کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و افزایش نوسانات بازار رخ خواهد داد. 

داده‌های بازار نشان می‌دهد که شاخص‌های اصلی در روز‌های اخیر بین ۰.۷ تا ۴ درصد کاهش داشته‌اند. بازار سهام عربستان به پایین‌ترین سطح خود در ۲۰ ماه اخیر رسید، بورس قطر نیز از آغاز بحران تاکنون حدود ۴ درصد افت داشته، در حالی که بورس کویت نیز با کاهش ۴ درصدی همراه بود. بورس‌های بحرین و عمان نیز به ترتیب ۰.۸ و ۰.۹ درصد افت ثبت کردند.

ادامه فشار بر بازار‌های منطقه در سایه بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی

طبق ارزیابی منتشر شده توسط شبکه CNBC، کارشناسان بازار پیش‌بینی می‌کنند که فشار بر بورس‌های خلیج فارس تا زمانی که فضای بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی ادامه داشته باشد، تداوم خواهد داشت. همچنین احتمال بروز نوسانات شدید در شاخص‌های اصلی وجود دارد. آنان هشدار می‌دهند که بدترین سناریو ممکن است فقط به بازار‌های مالی محدود نشود، بلکه می‌تواند ثبات کل اقتصاد جهانی را تهدید کند.

عدم قطعیت و شکنندگی اعتماد اقتصادی

در همین زمینه علی احمد درویش، اقتصاددان و مشاور مالی در گفت‌و‌گو با العربی الجدید می‌گوید: «تاثیرات اقتصادی ناشی از جنگ جاری میان ایران و اسرائیل در سطوح جهانی و منطقه‌ای، به وضوح در بازار‌های مالی خلیج فارس نمایان شده است، به‌ ویژه در عربستان سعودی، جایی که بازار سهام ریاض با کاهش ۳۰۰ واحدی مواجه شد.»

درویش می‌افزاید که این کاهش‌ها در بیشتر کشور‌های منطقه دیده می‌شود و دلیل اصلی آن، خروج گسترده سرمایه‌گذاران از بازار‌ها و حرکت به سمت نقدینگی است؛ پدیده‌ای که به شکل مستقیم بر عملکرد سهام‌ها اثر می‌گذارد، به‌ خصوص اگر این خروج به‌ صورت گسترده مانند آنچه اخیرا رخ داده، اتفاق بیفتد. 

به باور درویش، این رفتار سرمایه‌گذاری نه فقط ناشی از نگرانی‌های امنیتی است، بلکه نشان‌دهنده عدم قطعیت نسبت به آینده نزدیک بازار‌ها و اقتصاد‌های محلی نیز است.

اگرچه افزایش قیمت نفت در ظاهر می‌تواند به نفع کشور‌های صادرکننده باشد اما در عمل، تبعات منفی برای اقتصاد جهانی دارد. درویش توضیح می‌دهد که افزایش هر ۱۰ دلاری قیمت هر بشکه نفت، می‌تواند نرخ رشد جهانی را بین ۲ تا ۴ درصد کاهش دهد؛ بنابراین، هرگونه تشدید تنش‌های نظامی می‌تواند فشار‌های مضاعفی بر اقتصاد جهانی وارد کند.

به گفته وی، زیان‌های وارد شده به بازار‌های خلیج فارس تاکنون بین ۴۵ تا ۵۵ میلیارد دلار برآورد شده است؛ رقمی که میزان شکنندگی اعتماد اقتصادی در مواجهه با تهدیدات امنیتی مستقیم را نمایان می‌سازد.

درویش تاکید می‌کند که بازار‌های بورس جهانی نخستین بخش‌هایی هستند که به عوامل ژئوپلیتیکی مرتبط با ثبات اقتصادی واکنش نشان می‌دهند. فضای ترس و انتظار که اکنون بر بازار‌ها حاکم است، ناشی از عدم توانایی در پیش‌بینی دقیق مسیر جنگ اسرائیل و ایران و پیامد‌های آن است؛ این‌که آیا این درگیری‌ها کوتاه‌مدت خواهند بود یا به یک جنگ طولانی تبدیل خواهند شد؟ و آیا دامنه آن به کشور‌های دیگر نیز کشیده خواهد شد؟

همه این سناریو‌ها همچنان محتمل هستند اما آنچه مسلم است، آمادگی مستمر اقتصاد‌های خلیج فارس برای مواجهه با تحولات پیش‌بینی‌نشده خواهد بود.

با این حال، درویش اشاره می‌کند که برخی بخش‌ها بیش از سایرین آسیب‌پذیر خواهند بود؛ از جمله کاهش پرواز‌ها و توقف یا کاهش عملیات حمل‌ونقل هوایی، همچنین خروج جزئی برخی از ساکنان خارجی از کشور‌های منطقه که در جستجوی محیط‌های امن‌تر هستند تا وضعیت روشن‌تر شود.

وی در پایان تاکید می‌کند که کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس باید از هم‌اکنون برای مواجهه با سناریو‌های گوناگون آماده باشند و برنامه‌های اضطراری اقتصادی و مالی طراحی کنند تا از شدت خسارات احتمالی ناشی از جنگی که چشم‌انداز روشنی ندارد، کاسته شود.