عملکرد اصناف در روزهای جنگ؛ آرامش بازار، حاصل مدیریت مسوولان و اعتماد مردم

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در شرایطی که جنگ مستقیم با اسرائیل می‌توانست زنجیره تامین کالا را مختل کند اما مجموعه اصناف کشور با سازمان‌دهی ۳ میلیون واحد صنفی، نقشی محوری در حفظ آرامش بازار ایفا کرد. تجربه ۸ سال دفاع مقدس و بحران‌های مقطعی مانند کرونا، بار دیگر کارآمدی ساختار صنفی کشور را به اثبات رساند. 

این نهادها، با جلسات منظم با ۳۱ استان و همکاری سازمان‌های ذی‌ربط، به ‌ویژه در بخش‌های صنعت، معدن، جهاد کشاورزی و بسیج اصناف، موفق شدند تا وضعیت انبارها را رصد و مدیریت کنند.

این هماهنگی موجب شد تا در صورت بروز کمبودهای موضعی، منابع به سرعت شارژ شده و از ایجاد صف، احتکار و افزایش قیمت جلوگیری شود. حتی در شرایط خاص برخی شهرها که با افزایش جمعیت مهمان‌پذیر مواجه بودند، نانوایان توانستند با افزایش ساعات کاری و دریافت سهمیه آرد بیشتر، نیاز جامعه را پاسخ دهند.

ثبات در عرضه نان، ستون اصلی آرامش اجتماعی

نان به ‌عنوان اصلی‌ترین کالای معیشتی خانوار، در دوران بحران اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. در روزهای اخیر، برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها، هیچ‌گونه اختلال جدی در شبکه توزیع آرد و فعالیت نانوایی‌ها گزارش نشد. کارخانجات آرد با ظرفیت مناسب فعالیت کردند و ذخایر گندم در وضعیت مطلوبی قرار داشت.

از سوی دیگر، نانوایی‌های صنعتی نیز با حداکثر توان وارد میدان شدند تا خللی در دسترسی مردم به نان ایجاد نشود. این وضعیت، علاوه بر کارآمدی نهادهای پشتیبان، نشان‌دهنده حس مسؤولیت و تعهد بدنه صنفی کشور در شرایط سخت است. عملکرد این بخش، به ‌ویژه در تهران که با کمبود نیروی کار مواجه بود، مثال‌زدنی بود و بخش خصوصی نیز توانست کاستی‌ها را به ‌صورت درون‌زا جبران کند.

تقابل با تخلف؛ حفظ شفافیت در روزهای بحرانی

هر چند بخش عمده اصناف در این ایام در کنار مردم ایستادند اما تخلفاتی نیز ثبت شد. سیاست‌گذاران اقتصادی با استفاده از ظرفیت نظارت مردمی و همکاری نهادهایی مانند جهاد کشاورزی و حتی دادستانی‌ها، با مواردی نظیر احتکار، کم‌فروشی، تقلب و گران‌فروشی برخورد کردند.

نظام نظارتی در این دوره نشان داد که در مواقع حساس، می‌تواند فراتر از فرآیندهای معمول تعزیراتی عمل کرده و با فوریت به تخلفات پاسخ دهد. مشارکت مردم از طریق شماره ۱۲۴ در گزارش‌دهی تخلفات، نقش موثری در مهار بحران احتمالی ایفا کرد و موجب شد تا اعتماد عمومی نسبت به بازار حفظ شود.

پیامدهای مثبت برای آینده کشاورزی و صنایع غذایی

حفظ ثبات بازار در روزهای جنگ، یک پیام مهم برای سیاست‌گذاران بخش کشاورزی دارد که می‌گوید تاب‌آوری در شرایط بحران، فقط از مسیر هماهنگی، شفافیت و آمادگی زنجیره تامین می‌گذرد. مدیریت موجودی انبارها، هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط و پاسخ سریع به بحران، مولفه‌هایی هستند که در سال‌های آینده باید به شکل دائمی نهادینه شوند.

از سوی دیگر، حفظ پایداری تولید در کارخانجات آرد و گسترش نانوایی‌های صنعتی می‌تواند مدلی برای تاب‌آورسازی امنیت غذایی کشور باشد. حمایت هدفمند از نانوایی‌ها و تولیدکنندگان آرد، تخصیص سهمیه هوشمند و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ذخیره‌سازی، از جمله ضرورت‌هایی هستند که باید در دستور کار قرار گیرند.

اعتمادسازی در دل بحران 

در مجموع، تجربه اخیر نشان داد که بازار ایران، با وجود همه ضعف‌های ساختاری، از ظرفیت بالایی برای مدیریت بحران برخوردار است. وقتی ساختارهای اصناف، نهادهای دولتی، بخش خصوصی و مردم در یک مسیر واحد قرار می‌گیرند، حتی در شرایط جنگی می‌توان ثبات نسبی را در حوزه معیشت حفظ کرد. در دورانی که کمبود، نگرانی و شایعه می‌توانست فضای روانی بازار را متشنج کند، اعتمادسازی و شفافیت، کلید عبور از بحران بودند. این تجربه، می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی جامع‌تری برای ارتقا حکمرانی در حوزه بازار و امنیت غذایی باشد.