اثرات بسته ۶۰ هزار میلیاردی و انتشار اوراق تبعی در بورس؛ بازار سرمایه در مسیر تثبیت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در پی نوسانات بازار سرمایه همزمان با بحران منطقه‌ای اخیر، جلسه‌ای با حضور نهادهای مالی، مقامات ارشد بازار و مسؤولان سازمان بورس برگزار شد. این جلسه با هدف بررسی ابعاد بحران، مدیریت شرایط بحرانی و تدوین برنامه‌های حمایتی برای بازگرداندن ثبات به بازار سرمایه تشکیل شد. در این راستا حجت‌اله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در این نشست ضمن تشریح وضعیت بازار طی روزهای اخیر، مجموعه‌ای از اقدامات عملیاتی و سیاستی را برای عبور از شرایط فعلی معرفی کرد. 

حجت‌اله صیدی با اشاره به ماهیت خاص و پیش‌بینی‌ناپذیر بحران اخیر تاکید کرد که بازار سرمایه با وضعیتی کاملا بی‌سابقه مواجه شده است.

به گفته وی، برخلاف بحران‌های پیشین که ابعاد و زمان‌بندی آن‌ها قابل تخمین بود، در این مورد هیچ‌گونه برآورد دقیقی از دامنه تحولات وجود نداشت. این شرایط، سازمان بورس را به اتخاذ سیاست‌های مرحله‌ای و منعطف سوق داد. 

وی توضیح داد که تصمیم‌گیری‌ها بر اساس تحولات روز به‌روزرسانی می‌شد. ابتدا تعطیلی دو روزه بازار اعلام شد که سپس تا پایان هفته تمدید شد و نهایتا با تحلیل دقیق شرایط، بازگشایی بازار از سر گرفته شد.

صیدی بیان کرد که در این دوره، روزی نبود که جلسات فشرده داخلی و بین‌نهادی برای ارزیابی شرایط بازار برگزار نشود.

تدوین بسته حمایتی و شروع انتشار اوراق تبعی

از مهم‌ترین اقدامات مصوب در این جلسه، آغاز انتشار اوراق تبعی با نرخ سود تضمینی ۲۰ درصد بود. این اوراق یک‌ساله توسط صندوق تثبیت بازار منتشر می‌شود و برای پرتفوی‌های زیر ۵۰۰ میلیون تومان طراحی شده است. مبنای پوشش این بیمه، ترکیب سبد سهام در تاریخ ۱۷ تیرماه ۱۴۰۴ خواهد بود. 

همچنین، بسته حمایتی ۶۰ هزار میلیارد تومانی نظام بانکی برای پشتیبانی از بازار در دستور کار قرار گرفت.

صیدی اعلام کرد که این بسته با مشارکت ناشران، هلدینگ‌های بزرگ، بانک‌ها و نهادهای مالی تدوین شده است. بخشی از منابع این بسته از طریق انتشار اوراق تبعی از نوع تامین مالی توسط صندوق تثبیت بازار و به طرفیت بانک‌ها تامین می‌شود.

در ادامه این مسیر، صندوق توسعه بازار سرمایه نیز به انتشار اوراق تبعی اقدام خواهد کرد. نهادهای مالی، متناسب با دارایی تحت مدیریت (AUM) و نقدینگی خود، در خرید این اوراق مشارکت خواهند داشت. این اقدام، ضمن تقویت منابع دو صندوق یادشده، امکان تزریق نقدینگی مستقیم به بازار را فراهم می‌سازد.

رئیس سازمان بورس در ادامه جلسه با تحلیل رفتار سرمایه‌گذاران در روزهای اخیر، بازار را در وضعیت شوک روانی توصیف کرد گفت که صف‌های فروش سنگین، کاهش قیمتی برخی نمادها تا ۱۷ درصد و تداوم فشار عرضه، از نشانه‌های واکنش طبیعی سرمایه‌گذاران به عدم قطعیت سیاسی و اقتصادی بود. با این حال تاکید شد که فعالان حرفه‌ای بازار قادرند علائم چنین رفتارهایی را شناسایی کرده و در زمان مناسب مداخله کنند. 

صیدی با یادآوری تجربه مشابه بازارهای جهانی در حوادثی نظیر ۱۱ سپتامبر، تصریح کرد که در چنین شرایطی حفظ سازوکار بازار اهمیت بالایی دارد. به همین دلیل، سازمان بورس از اقداماتی که منجر به تخلیه کامل بازار شود، اجتناب کرده و رویکرد تدریجی خروج را پیشنهاد داده است. 

یکی از مباحث اصلی جلسه، بررسی امکان تغییر دامنه نوسان و حجم مبنا بود. با وجود برگزاری جلسات کارشناسی متعدد، اجماع نهایی بر حفظ وضعیت موجود قرار گرفت.

به گفته رئیس سازمان بورس، هر نوع تغییر در این ابزارها در شرایط پرتنش، می‌تواند پیامدهای منفی غیرمنتظره به‌ همراه داشته باشد. از این‌رو ترجیح داده شد تا ثبات در مقررات حفظ شود. 

بازار سرمایه اکنون از مرحله بحرانی نقدشوندگی عبور کرده و وارد فاز تثبیت شده است. صیدی بیان کرد که هدف اصلی در این مرحله، ایجاد تعادل مجدد در بازار، افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران و بازگرداندن جریان ورود نقدینگی به بازار است.

وی افزود که با فروکش کردن تنش‌ها، مسیر بازگشت به رونق قابل ترسیم خواهد بود. 

همچنین نقش سهامداران حقیقی در وضعیت بازار مورد تاکید قرار گرفت. رئیس سازمان بورس با رد دیدگاه‌هایی که نقش سرمایه‌گذاران خرد را کمرنگ جلوه می‌دهند، گفت: «حدود ۲ تا ۳ میلیون سهامدار حقیقی امروز فعالانه در بازار حضور دارند. این افراد مالک اصلی صندوق‌ها هستند و نقدینگی بازار را تامین می‌کنند. اگر حمایت ساختاری از آن‌ها صورت نگیرد، کل سازوکار بازار به خطر می‌افتد.» 

صیدی همچنین به تجربه تصمیم تعطیلی بازار پس از شروع بحران اشاره کرد و آن را از منظر روانی اقدامی موثر دانست.

به گفته وی، در آن مقطع با توجه به تعدد دغدغه‌های مردم، تعطیلی بازار منجر به کاهش فشار روانی عمومی شد و درک این واقعیت بخشی از رویکرد حرفه‌ای در سیاست‌گذاری اقتصادی است.

تداوم مشارکت نهادهای مالی در مسیر بازسازی اعتماد

در پایان جلسه، با قدردانی از همکاری داوطلبانه نهادهای مالی، مقرر شد روند مشارکت آن‌ها در حمایت از بازار ادامه پیدا کند. بر اساس برنامه سازمان بورس، نهادهای مالی بر اساس ظرفیت‌های خود در فرآیند خرید اوراق تبعی صندوق توسعه مشارکت خواهند داشت و نقش فعالی در بازگشت تعادل به بازار ایفا خواهند کرد. همچنین سازمان بورس اعلام کرد که در مراحل بعدی، پیشنهادها و انتظارات فعالان بازار در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ خواهد شد. 

جلسه هماهنگی نهادهای مالی با سازمان بورس نشان داد که بازار سرمایه ایران با بهره‌گیری از تجربه‌های جهانی و تحلیل شرایط داخلی، مسیر عبور از بحران را با احتیاط و تدبیر طی می‌کند. از انتشار اوراق تبعی و ورود منابع جدید گرفته تا حفظ ثبات مقررات و تقویت نقش سهامداران حقیقی، همه اقدامات در جهت تثبیت بازار و بازسازی اعتماد سرمایه‌گذاران طراحی شده‌اند. سازمان بورس تاکید کرده که مسیر سیاست‌گذاری در این دوره کاملا منعطف بوده و همراهی نهادهای مالی، عامل کلیدی عبور موفق از این مقطع حساس خواهد بود.