نسخه تکراری برای بورس؛ بیمه سهام با تضمین سود ۲۰ درصد چقدر استقبال می‌شود؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در روزهایی که بازار سرمایه ایران با رکود، نوسانات شدید و کاهش اعتماد عمومی روبه‌روست، نهاد ناظر بورس با هدف حمایت از سهامداران خرد، اجرای مجدد طرحی به نام بیمه سهام را آغاز کرده است.

این طرح که در قالب انتشار اوراق اختیار فروش تبعی با نماد همیار از روز دوشنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۴، در بورس تهران عرضه شده و تلاشی برای بازگرداندن آرامش به بازار و مدیریت ریسک پرتفوی سرمایه‌گذاران حقیقی است. 

بر اساس اطلاعیه رسمی بورس تهران، اوراق همیار تا سه‌شنبه ۳۱ تیر عرضه می‌شود و فقط اشخاص حقیقی با پرتفوی کمتر از ۵۰۰ میلیون تومان در پایان روز ۱۷ تیر ۱۴۰۴ واجد شرایط خرید این اوراق هستند. هر فرد فقط می‌تواند یک ورقه از این اوراق را با قیمت اسمی یک ریال خریداری کند. هدف از این محدودیت، تمرکز حمایت بر سهامداران خرد و هدایت سیاست تثبیت بازار به سمت اقشار آسیب‌پذیرتر بازار سرمایه است. 

اوراق تبعی همیار که عملا نقش یک بیمه‌نامه را ایفا می‌کند، این امکان را به دارنده آن می‌دهد که در صورت افت بازدهی سبد سهام خود طی یک‌ سال آینده، زیان تا سقف ۲۰ درصد برای وی جبران شود. یعنی اگر فردی که سبد سهامش مشمول بیمه شده، تا تاریخ ۱۷ تیر ۱۴۰۵ بازدهی کمتر از ۲۰ درصد داشته باشد، مابه‌التفاوت سود تضمینی تا بازده واقعی به‌ صورت نقدی توسط صندوق تثبیت بازار سرمایه پرداخت می‌شود. 

شرط اصلی برای استفاده از این بیمه آن است که فرد، سهام موجود در سبد پایه خود را که در تاریخ ۱۷ تیر در اختیار داشته، تا پایان دوره نگهداری کند و هیچ‌گونه فروشی در طول این مدت انجام ندهد. فروش حتی یکی از سهم‌های سبد پایه موجب ابطال بیمه خواهد شد. علاوه بر این، دارایی‌هایی که مشمول بیمه نیستند، شامل سهام بازار پایه، سهام عدالت، سهم‌های متوقف، توثیق‌شده یا توقیف‌شده و همچنین سهام جایزه ثبت‌نشده هستند. فقط سهم‌های ثبت‌شده در بورس یا فرابورس رسمی، مشمول این اوراق حمایتی هستند. 

انتشار اوراق همیار به پشتوانه مصوبه شورای عالی بورس و با تامین منابع ۳۵ هزار میلیارد تومانی از سوی صندوق تثبیت بازار انجام شده است. به گفته عرفان هودی، مدیرعامل کارگزاری رابین، این طرح نه فقط از نظر اقتصادی پوشش‌دهنده بخشی از ریسک سهامداران است، بلکه اثر روانی آن می‌تواند موجب کاهش فشار فروش، توقف خروج سرمایه و حتی بازگشت تدریجی بازار به مسیر تعادل شود. تجربه اجرای طرح‌های مشابه در آبان ۱۴۰۱ و مرداد ۱۴۰۳ نیز نشان می‌دهد که اجرای اوراق تبعی همواره با رشد شاخص کل همراه بوده است.

برای استفاده از این طرح حمایتی، سهامداران باید شرایط اعلام شده همچون «داشتن کد بورسی فعال به نام شخص حقیقی و ثبت‌نام در سامانه سجام» را داشته باشند. همچنین باید در پایان روز ۱۷ تیر ۱۴۰۴، ارزش پرتفوی آن‌ها حداکثر ۵۰۰ میلیون تومان باشد.

این افراد می‌توانند از تاریخ ۲۳ تا ۳۱ تیر، وارد سامانه معاملات آنلاین کارگزاری خود شوند و نماد همیار را جست‌وجو کرده و فقط یک ورقه از آن را به قیمت یک ریال خریداری کنند. همچنین ای افراد باید توجه داشته باشند که نباید هیچ‌یک از سهام موجود در سبد پایه خود را تا پایان دوره (۱۷ تیر ۱۴۰۵) بفروشند. 

همچنین گفتنی است که دارایی‌های موجود در سبد پایه نباید توقیف، توثیق یا منتقل شوند؛ در غیر این صورت از پوشش خارج می‌شوند. 

در تاریخ سررسید، اگر بازدهی کمتر از ۲۰ درصد باشد، مابه‌التفاوت سود تضمینی به سهامداران پرداخت می‌شود. این در حالی است که تسویه به‌ صورت خودکار و از طریق شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و سامانه سجام انجام خواهد شد. 

بر اساس مکانیزم این اوراق، اگر سبد سرمایه‌گذار تا تاریخ سررسید، بازدهی بالاتر از ۲۰ درصد داشته باشد، هیچ پرداختی صورت نخواهد گرفت. اما اگر سبد دچار افت یا بازدهی کمتر از این مقدار شود، میزان کسری سود تا سقف ۲۰ درصد جبران خواهد شد. این سازوکار در عمل نه‌ فقط از زیان سرمایه‌گذار جلوگیری می‌کند، بلکه بازدهی مشخصی را نیز تضمین می‌کند؛ البته به شرط آن‌ که قواعد نگهداری سبد رعایت شود. 

بیمه‌ای فراتر از یک ابزار مالی

بیمه سهام، فراتر از یک ابزار مالی، به‌ مثابه پیامی سیاسی–اقتصادی از سوی دولت به بازار سرمایه است. پیامی که می‌گوید نهادهای مسوول در تلاش‌اند تا سرمایه‌گذار را تنها نگذارند. اگر این طرح با استمرار منابع، شفافیت اطلاعات و نظارت دقیق همراه باشد، می‌تواند نقش کلیدی در احیای رابطه سرمایه‌گذار با بازار و بازگرداندن اعتماد عمومی ایفا کند. 

اجرای بیمه سهام همیار تلاشی دوباره برای حفاظت از سهامداران حقیقی در برابر ریسک‌های بازار است. تلاشی که می‌تواند در صورت موفقیت، الگویی برای تکرار در دیگر مقاطع بحرانی بورس باشد. این طرح، با ترکیب ساده‌ای از قیمت پایین، پوشش گسترده و تسویه خودکار می‌کوشد تا مسیر زیان را مسدود و راه بازگشت سرمایه‌گذاران خرد را هموار کند.