چارچوب جدید خرید و فروش ارز در مرکز مبادله ابلاغ شد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بانک مرکزی با اصلاح و ابلاغ دستورالعمل «معاملات بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران» در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۴۰۴، ضوابط جدیدی برای نحوه خرید و فروش ارز، نقش گروه‌های متقاضی و فرآیندهای تسویه تعیین کرد. این دستورالعمل که در راستای اجرای قانون بانک مرکزی و قانون برنامه هفتم پیشرفت تدوین شده، ساختار بازار ارز تجاری را هدفمندتر کرده و رویه‌های دقیق برای شفافیت و تسهیل مبادلات ارزی ارائه می‌دهد. 

دو گروه اصلی متقاضیان خرید و فروش ارز 

طبق دستورالعمل، متقاضیان فروش و خرید ارز به دو گروه «گروه اول» و «گروه دوم» تقسیم شده‌اند. گروه اول شامل صادرکنندگان و اشخاصی هستند که ارز خود را طبق ضوابط بانک مرکزی عرضه می‌کنند و گروه دوم شامل صادرکنندگان خُرد یا سایر دارندگان ارز است که مشمول مقررات خاص می‌شوند. همین تقسیم‌بندی برای خریداران ارز نیز وجود دارد که به تشخیص بانک مرکزی و بر اساس ثبت سفارش وزارت صنعت، معدن و تجارت در گروه اول یا دوم قرار می‌گیرند. 

اضافه ارزش در معاملات گروه دوم؛ رقابت برای خرید ارز 

در بخش گروه دوم، علاوه بر نرخ پایه معامله، خریداران می‌توانند مبلغی مازاد تحت عنوان «اضافه ارزش» پیشنهاد دهند. این مبلغ عملا نوعی مزایده ایجاد می‌کند که در آن، متقاضی حاضر است بالاتر از نرخ پایه بپردازد تا اولویت دریافت ارز را به دست آورد. این سازوکار می‌تواند در شرایطی که تقاضا برای ارز بیشتر از عرضه است، منجر به افزایش نرخ نهایی شود. به بیان دیگر، در گروه دوم ارز، نرخ نهایی برای خریدار ممکن است بالاتر از نرخ ثبت‌شده در سامانه باشد، زیرا «اضافه ارزش» پیشنهادی نیز به آن افزوده می‌شود. این رویکرد هم شفافیت رقابت را بالا می‌برد و هم به کشف قیمت واقعی نزدیک‌تر است. 

امکان معاملات مستقیم و غیرمستقیم 

معاملات می‌تواند به‌ صورت مستقیم بین متقاضی خرید و فروش گروه دوم انجام شود یا به‌ صورت غیرمستقیم از طریق موسسات اعتباری صورت گیرد. دستورالعمل همچنین مفهومی به نام «اضافه ارزش» را تعریف می‌کند که مبلغی مازاد بر نرخ هر واحد ارز است و متقاضی خرید باید بپردازد. 

تاکید بر ضمانت کارسازی ارز و تسویه سریع 

موسسات اعتباری، مسؤول کارسازی ارز معامله‌شده هستند و موظف‌اند ظرف مهلت مقرر (۱۰ یا ۲۰ روز کاری بسته به نوع معامله) ارز را به حساب ذی‌نفع واریز کنند. عدم کارسازی به‌ موقع، مسؤولیت موسسه را به‌ دنبال دارد. همچنین وجوه ریالی و کارمزدها باید قبل از انجام معامله در «کیف پول ریالی» مسدود شوند. 

شفافیت در سفارش‌گذاری و محدودیت‌ها 

برای جلوگیری از نوسانات و ایجاد انضباط، محدودیت‌هایی بر سقف سفارش، دامنه نوسان مجاز و دوره‌های معاملاتی اعمال می‌شود. امکان لغو سفارش تا پیش از پایان جلسه معاملاتی وجود دارد اما پس از تطابق سفارش‌ها، معامله قطعی خواهد بود. 

کارمزدها و هزینه‌های نقل و انتقال 

کارمزد معاملات اعم از مستقیم و غیرمستقیم، توسط کمیسیون ارز تعیین و به تصویب بانک مرکزی می‌رسد. در معاملات غیرمستقیم، کارمزدهای ناشی از نقل و انتقال و تبدیلات ارزی بر عهده خریدار است. 

نظارت بر بازار و اختیارات مقام ناظر 

«اداره پایش بازار ارز» بانک مرکزی به‌ عنوان مقام ناظر، اختیار دارد در شرایط خاص مانند بروز اختلالات فنی یا نوسانات غیرعادی، معاملات یک یا چند نماد را محدود یا متوقف کند. همچنین می‌تواند در صورت بروز خطا یا اشتباه، سفارش‌های ثبت‌شده را حذف کند. 

تعهد به رعایت قوانین و مقررات 

همه طرف‌های معامله اعم از موسسات اعتباری، خریداران و فروشندگان ارز، موظف به امضای تعهدنامه رعایت قوانین و مقررات کشور و ضوابط ابلاغی بانک مرکزی هستند. با اجرای این دستورالعمل، انتظار می‌رود شفافیت، سرعت و انضباط در بازار ارز تجاری افزایش یافته و امکان مدیریت بهتر عرضه و تقاضای ارز فراهم شود.