از فعال شدن گسل‌های ارزی تا قیمت حبوبات در وضعیت لوبیای سحرآمیز

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله تورم، بازار سرمایه، نرخ ارز، قیمت حبوبات و تحریم پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «فعال شدن گسل‌های ارزی» به بررسی پیامدهای منفی چندنرخی بودن ارز در اقتصاد پرداخته و نوشته است: «شکاف میان نرخ‌های مختلف ارز در اقتصاد ایران دوباره به بالاترین سطح خود رسیده است. نسبت دلار آزاد به نرخ ترجیحی اکنون به ۴.۲۸ برابر رسیده و فاصله نرخ مرکز مبادله با بازار آزاد نیز به ۶۷ درصد افزایش یافته است؛ وضعیتی که نشانه فعال‌شدن دوباره رانت‌های گسترده، فساد، قاچاق و اختلال در نظام قیمت‌گذاری است. تجربه تخصیص ۶۶ میلیارد دلار ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ نشان داد که این سیاست نه‌تنها تورم کالاهای اساسی را مهار نکرد، بلکه بخش عمده یارانه در زنجیره توزیع جذب شد و ناکارآمدی آن کاملا آشکار گردید. چندنرخی بودن ارز علاوه بر تشدید بی‌عدالتی و سودرسانی بیشتر به دهک‌های پردرآمد، موجب فرار سرمایه، کاهش انگیزه تولید و افزایش نااطمینانی در اقتصاد می‌شود. کارشناسان تاکید دارند تنها راه پایدار، حرکت به سمت نظام تک‌نرخی واقعی و حذف کامل ارز ترجیحی همراه با پرداخت یارانه مستقیم و هدفمند است؛ در غیر این صورت شکاف ارزی و پیامدهای مخرب آن همچنان تشدید خواهد شد.»

روزنامه اعتماد با عنوان «چراغ‌های تالار شیشه‌ای روشن شد» در گزارش اقتصادی خود به تحلیل وضعیت فعلی بازار سرمایه پرداخته و نوشته است: «بازار سرمایه پس از دوره‌ای طولانی از رکود، اکنون وارد مرحله پویايی محتاطانه شده است. افزایش نرخ ارز آزاد، کاهش تنش‌های سیاسی و بازگشت آرام سرمایه‌ها مهم‌ترین محرک‌های رشد اخیر بورس هستند. تحلیلگران معتقدند شرکت‌های صادرات‌محور، پتروشیمی، پالایشی و کامودیتی‌ها به دلیل دارایی‌ها و درآمدهای دلاری بیشترین جذابیت را دارند. در کنار آنها، صنایع ریالی مانند بانکی نیز به دلیل بهبود ترازنامه و سود تسعیر دارایی‌های ارزی با تقاضای بیشتری مواجه شده‌اند. با وجود این عوامل مثبت، بازار همچنان از دو مشکل اصلی محدودیت دامنه نوسان که کشف قیمت را مختل و نقدشوندگی را کاهش داده و ابهام در نرخ‌های متعدد ارز که ارزیابی سودآوری شرکت‌ها را دشوار کرده، رنج می‌برد. با این حال، تحلیلگران معتقدند در صورت ثبات متغیرهای کلان و نبود شوک‌های جدید، روند صعودی شاخص کل ادامه‌دار خواهد بود و بورس می‌تواند وارد فاز تازه‌ای از رشد پایدار و بنیادمحور شود.»

روزنامه فرهیختگان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «قیمت حبوبات در وضعیت لوبیای سحرآمیز» به افزایش شدید قیمت مواد غذایی در سال ۱۴۰۴ و بررسی دلایل فاصله زیاد قیمت از مزرعه تا مغازه پرداخته و نوشته است: «در سال ۱۴۰۴ بسیاری از اقلام خوراکی با جهش قیمتی سنگینی روبه‌رو شده‌اند و فشار قابل‌توجهی بر سفره خانوار ایرانی وارد کرده‌اند. حبوبات بیشترین رشد را داشته‌اند؛ به‌ویژه لوبیا چیتی که قیمت آن ۲.۵ برابر شده و فاصله قیمت مزرعه تا مغازه در آن به ۳.۵ برابر می‌رسد. این شکاف در دیگر اقلام مانند گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی، میوه‌ها و محصولات دامی نیز مشاهده می‌شود و در برخی موارد اختلاف قیمت به پنج برابر می‌رسد. عوامل متعددی از جمله خشکسالی، افت تولید داخلی، هزینه‌های انبارداری و حمل‌ونقل، چندمرحله‌ای بودن زنجیره توزیع و نوسانات عرضه و تقاضا در این افزایش نقش دارند. در کنار این موارد، تاخیر در تخصیص ارز برای واردات و بوروکراسی وارداتی نیز موجب کمبود و جهش قیمت‌ها شده است. کارشناسان تاکید می‌کنند که برای جلوگیری از تداوم این وضعیت، باید سیاست‌های تنظیم بازار کارآمد، هماهنگی سریع میان وزارت جهاد و بخش خصوصی، واردات به‌موقع و نظارت بر زنجیره تامین اجرا شود تا از فشار بیشتر بر مصرف‌کنندگان جلوگیری گردد.»

روزنامه وطن‌امروز با عنوان «شکست فشار حداکثری» در گزارش اقتصادی خود به شکست راهبرد فشار حداکثری آمریکا علیه ایران و تقویت جایگاه اقتصادی و ژئوپلیتیک ایران پرداخته و نوشته است: «راهبرد فشار حداکثری آمریکا که با هدف فروپاشی اقتصادی و انزوای منطقه‌ای ایران طراحی شده بود، پس از دو دهه تلاش با شکست مواجه شده است. ایالات متحده با تحریم‌های شدید قصد داشت با ایجاد جنگ ارزی، رکود تورمی عمیق و قطع ارتباطات منطقه‌ای، ایران را به مرز بحران داخلی برساند اما تحولات اقتصادی و ژئوپلیتیک اخیر نشان می‌دهد این سناریو محقق نشد. درآمدهای نفتی ایران در سال ۱۴۰۳ به بالاترین سطح ۱۲ سال اخیر رسید و شرکای مهمی مانند چین و ترکیه دوباره به همکاری‌های انرژی بازگشتند. دگرگونی‌های پس از رویداد ۷ اکتبر ۲۰۲۳ نیز فهم مشترکی از امنیت منطقه‌ای ایجاد کرد که پروژه ایران‌هراسی را بی‌اثر ساخت. اکنون ایران در موقعیتی قرار گرفته است که می‌تواند به هاب انرژی و ترانزیت منطقه تبدیل شود. موفقیت در این مسیر نیازمند دیپلماسی اقتصادی فعال، هدایت اعتبار بانکی، تکمیل کریدورهای راهبردی و اصلاح الگوی مصرف انرژی است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان. «اقتصاددانان لیبرالِ کمونیستِ بهانه‌گیر!» به نقد بیانیه ۱۸۰ اقتصاددان و بیان ریشه‌های واقعی مشکل بودجه و کسری بودجه پرداخته و نوشته است: «بیانیه ۱۸۰ اقتصاددان درباره حذف بودجه نهادهای غیرموثر اشتباه و بی‌فایده است، چون سهم این نهادها کمتر از یک درصد بودجه است و حذفشان مشکلی را حل نمی‌کند. ریشه مشکلات بودجه‌ای در تورم ساختاری، خلق پول بانک‌ها، اسراف شرکت‌های دولتی، هیات‌مدیره‌های متعدد و کم‌کاری کارکنان دولت است و بخش زیادی از بودجه صرف حقوق کارمندانی می‌شود که بازدهی کافی ندارند. شرکت‌های دولتی نیز به‌دلیل ساختار پیچیده و نبود شفافیت منابع زیادی را هدر می‌دهند. اصلاح بودجه از شفاف‌سازی شرکت‌های دولتی، حذف هیات‌مدیره‌های اضافی، بازخرید نیروهای مازاد و پرداخت حقوق بر اساس عملکرد شروع شود.»