گزارش پایداری؛ گامی فراتر از صورت‌های مالی برای شفافیت در بورس تهران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ به تازگی، همزمان با انتشار دومین گزارش پایداری بورس تهران، مدیرعامل آن اعلام کرده است: «انتشار گزارش پایداری بازتاب تلاش‌های ما برای حرکت در مسیر توسعه پایدار، ارتقای شفافیت و ایجاد ارزش بلندمدت برای تمام ذی‌نفعان است.»

بر این اساس باید گفت انتشار گزارش پایداری بورس تهران نشان می‌دهد بازار سرمایه ایران آرام‌آرام در حال حرکت به سمت استانداردهای جهانی شفافیت، پاسخگویی و توسعه پایدار است؛ مسیری که سال‌هاست بورس‌های بزرگ دنیا آن را آغاز کرده‌اند.

گزارش پایداری در بورس چیست؟

گزارش پایداری (Sustainability Report) گزارشی است که عملکرد یک نهاد بورسی یا شرکت را فراتر از سود و زیان مالی بررسی می‌کند. در این گزارش، چهار محور اصلی مورد توجه قرار می‌گیرد. اقتصادی که شامل نحوه خلق ارزش بلندمدت، مدیریت ریسک و ثبات مالی است؛ اجتماعی که به منابع انسانی، آموزش، رضایت کارکنان و مسئولیت اجتماعی می‌پردازد؛ زیست‌محیطی که مصرف انرژی، کاهش آلایندگی و اثرات محیط‌زیستی را در بر می‌گیرد؛ و حاکمیت شرکتی که شفافیت، پاسخگویی و ساختار تصمیم‌گیری و نظارت را شامل می‌شود.

همچنین بورس تهران در دومین گزارش پایداری خود، عملکرد سال مالی ۱۴۰۳ را بر اساس استانداردهای معتبر جهانی از جمله GRI 2021 Universal Standards و استاندارد صنعت‌محور SASB مخصوص بورس‌ها ارائه کرده است؛ استانداردهایی که مبنای گزارش‌دهی پایداری در اغلب بورس‌های پیشرفته جهان محسوب می‌شوند.

چرا انتشار گزارش پایداری مهم است؟

به گفته محمود گودرزی، مدیرعامل بورس تهران، هدف اصلی این گزارش افزایش شفافیت، ارتقای پاسخگویی و خلق ارزش بلندمدت برای ذی‌نفعان است.

در واقع، گزارش پایداری نشان می‌دهد که بورس تنها ناظر معاملات نیست، بلکه بازیگر فعال توسعه پایدار است؛ تصمیم‌ها صرفا با معیار کوتاه‌مدت گرفته نمی‌شوند و ذی‌نفعان (سرمایه‌گذاران، کارکنان، ناشران و جامعه) حق دارند از آن مطلع باشند.

مزایای گزارش پایداری در بازار سرمایه

افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران، شفافیت غیرمالی و کاهش ریسک ادراکی بازار سهام از جمله این مزایا است. همچنین هم‌راستایی با سرمایه‌گذاران بین‌المللی از دیگر مزایا محسوب می‌شود؛ زیرا بسیاری از صندوق‌های بزرگ دنیا تنها در بازارهایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که گزارش ESG و پایداری ارائه دهند.

از سوی دیگر، تقویت حاکمیت شرکتی نیز یکی دیگر از این فواید است؛ زیرا الزام به پاسخگویی، کیفیت تصمیم‌گیری را ارتقا می‌دهد. علاوه بر این، ایجاد الگو برای ناشران نیز مزیتی دیگر محسوب می‌شود؛ چرا که وقتی بورس پیش‌قدم می‌شود، شرکت‌ها نیز ناچار به حرکت در همان مسیر خواهند بود.

معایب و چالش‌ها

انتشار گزارش پایداری با چالش‌هایی نیز همراه است؛ به‌عنوان مثال، جمع‌آوری داده‌های دقیق کار ساده‌ای نیست و با هزینه و پیچیدگی اجرایی همراه است. همچنین، در صورت نبود نظارت، گزارش می‌تواند صرفاً نمایشی باشد و خطر گزارش‌سازی صوری مطرح شود. علاوه بر این، نبود الزام قانونی فراگیر باعث شده است که وقتی گزارش پایداری الزام‌آور نباشد، همه ناشران همراهی نکنند.

تجربه بورس‌های جهان چه درس‌هایی دارد؟

بررسی تجربه بورس‌های مختلف جهان نشان می‌دهد که گزارش پایداری نقش مهمی در جذب سرمایه و شفافیت بازار دارد. در بورس لندن (LSE)، گزارش پایداری به یکی از ارکان جذب سرمایه خارجی تبدیل شده است، در حالی که بورس‌های اتحادیه اروپا تحت مقررات CSRD گزارش پایداری را برای بسیاری از شرکت‌ها الزامی کرده‌اند.

همچنین بورس سنگاپور و هنگ‌کنگ گزارش ESG را شرط اصلی پذیرش و تداوم حضور شرکت‌ها قرار داده‌اند و در نهایت بورس نیویورک (NYSE) تمرکز ویژه‌ای بر افشای ریسک‌های اقلیمی و حاکمیت شرکتی دارد.

بررسی تجربه جهانی نشان می‌دهد که بازارهایی که پایداری را جدی گرفته‌اند، از سرمایه ارزان‌تر، اعتماد بالاتر و نوسان کمتر برخوردار شده‌اند.

بر این اساس، اگر این مسیر در بازار سرمایه ما با الزام‌آوری، نظارت و توسعه زیرساخت‌های داده ادامه یابد، گزارش پایداری می‌تواند به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتقای کیفیت بازار سرمایه ایران تبدیل شود؛ مسیری که بورس‌های بزرگ جهان سال‌هاست در آن گام برداشته‌اند.