از آرامکو تا قطر؛ موج جدید عرضه LPG چگونه بازار را تغییر می‌دهد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ تصمیم اخیر آرامکوی عربستان در قیمت‌گذاری LPG، تنها یک تعدیل کوتاه‌مدت تلقی نمی‌شود، بلکه از نگاه فعالان بازار، نشانه‌ای از یک چرخش استراتژیک برای بازپس‌گیری سهم بازار از رقبای آمریکایی به شمار می‌رود. اگرچه افزایش قیمت قرارداد‌های دسامبر در نگاه نخست غیرمنتظره بود اما این قیمت‌ها همچنان پایین‌تر از معاملات سوآپ باقی مانده و نسبت به مدت مشابه سال گذشته، کاهش قابل‌توجهی معادل ۱۴۰ تا ۱۴۵ دلار در هر تن را ثبت کرده‌اند.

این روند نشان می‌دهد رقابت در بازار LPG همچنان شدید است و تولیدکنندگان خاورمیانه، به‌ویژه عربستان، در حال آماده‌سازی خود برای دوره‌ای از افزایش پایدار عرضه هستند؛ دوره‌ای که نشانه‌های آن در آمار‌های صادراتی نیز به‌وضوح قابل مشاهده است.

ثبت اوج فصلی صادرات؛ پیش‌درآمد جهش بزرگ‌تر

در ماه نوامبر، صادرات LPG خاورمیانه (به‌جز ایران) به ۱.۳۱ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین سطح فصلی محسوب می‌شود. این رقم نه‌تنها از رشد محسوس نسبت به سال گذشته حکایت دارد، بلکه به‌عنوان پیش‌زمینه‌ای برای افزایش بزرگ‌تری عمل می‌کند که انتظار می‌رود از سال ۲۰۲۶ به بعد محقق شود.

تحلیلگران معتقدند رشد فعلی عمدتاً ناشی از بازگشت تدریجی کاهش تولید اوپک‌پلاس است، اما موتور اصلی رشد آینده، پروژه‌های جدید و عظیم گازی خواهد بود که در حال نزدیک شدن به مرحله بهره‌برداری هستند.

پروژه‌های گازی؛ موتور اصلی رشد پایدار

از سال ۲۰۲۶ به بعد، افزایش صادرات LPG خاورمیانه بیش از آنکه به سیاست‌های تولید نفت متکی باشد، به بهره‌برداری از میادین گازی و پروژه‌هایی با سهم بالای مایعات گازی وابسته خواهد بود. با توجه به محدود بودن ظرفیت مصرف داخلی LPG در منطقه، بخش عمده تولید جدید مستقیماً روانه بازار‌های صادراتی خواهد شد؛ عاملی که می‌تواند توازن عرضه و تقاضای جهانی را به‌طور محسوسی تغییر دهد.

عربستان سعودی؛ میدان گازی جعفره

میدان گازی جعفره یکی از ستون‌های اصلی این افزایش عرضه محسوب می‌شود. در فاز نخست که برای سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده، تولید ۲۰۰ میلیون فوت مکعب گاز در روز هدف‌گذاری شده که می‌تواند حدود ۲۱ هزار بشکه در روز LPG تولید کند. در ادامه و تا پایان ۲۰۲۶، با افزایش برداشت گاز به ۶۵۰ میلیون فوت مکعب در روز، تولید LPG به حدود ۷۰ هزار بشکه در روز خواهد رسید.

در افق نهایی و طی سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰، با رسیدن تولید گاز به ۲ میلیارد فوت مکعب در روز، پتانسیل نظری تولید LPG در جعفره به حدود ۲۵۰ هزار بشکه در روز می‌رسد؛ رقمی که می‌تواند جایگاه عربستان را در بازار جهانی LPG تقویت کند.

امارات؛ پروژه MERAM ادنوک

امارات نیز با پروژه ۳.۶ میلیارد دلاری MERAM به این موج افزایشی می‌پیوندد. هدف این پروژه، افزایش ۳۵ تا ۴۰ درصدی استخراج اتان از مجتمع گازی حبشان تا اواسط ۲۰۲۶ است. برآورد‌ها نشان می‌دهد این طرح می‌تواند روزانه حدود ۲۲ هزار بشکه LPG به تولید اضافه کند؛ رقمی معادل بیش از یک محموله VLGC در ماه.

قطر؛ بازیگر تعیین‌کننده بازار

نقش قطر در آینده بازار LPG برجسته‌تر از سایرین ارزیابی می‌شود. توسعه میدان شمالی، علاوه بر افزایش ظرفیت LNG، حجم قابل‌توجهی LPG نیز به بازار اضافه خواهد کرد. پروژه میدان شمالی شرقی (NFE) تا پایان ۲۰۲۶ به ظرفیت کامل می‌رسد و به‌تنهایی توان عرضه ۱۳۳ هزار بشکه در روز LPG را دارد.

در ادامه، پروژه میدان شمالی جنوبی (NFS) تا پایان ۲۰۲۷ حدود ۶۰ هزار بشکه در روز دیگر به تولید اضافه می‌کند. در مجموع، این دو پروژه می‌توانند عرضه LPG قطر را تا ۲۴۶ هزار بشکه در روز افزایش دهند؛ رقمی معادل نزدیک به ۲۰ درصد کل صادرات منطقه (بدون احتساب ایران) در سال ۲۰۲۴.

ایران؛ عامل عدم قطعیت بازار

در کنار این افزایش عرضه، ایران همچنان به‌عنوان یک «کارت غیرقابل‌پیش‌بینی» در بازار LPG خاورمیانه باقی مانده است. با وجود تحریم‌های شدید، صادرات LPG ایران نه‌تنها حفظ شده، بلکه در مقاطعی رکورد‌های جدیدی نیز ثبت کرده است. صادرات ۴۱۶ هزار بشکه در روز در ماه مارس و ۳۵۰ هزار بشکه در روز در نوامبر، نشان‌دهنده تاب‌آوری بالای این بخش است.

با این حال، فرسودگی میادین گازی، به‌ویژه در پارس جنوبی، چالش اصلی پیش‌روی تداوم این روند محسوب می‌شود. افت طبیعی تولید در فاز‌های بالغ و نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین برای حفظ فشار، آینده عرضه ایران را با ابهام همراه کرده است. قرارداد‌های ۱۷ میلیارد دلاری داخلی برای جبران افت فشار، تلاشی در همین راستا است، اما نقش چین به‌عنوان مقصد حدود ۸۶ درصد صادرات LPG ایران، همچنان تعیین‌کننده باقی مانده است.

رشد قطعی، ابعاد نامعلوم

مجموع شواهد نشان می‌دهد که از سال ۲۰۲۶ به بعد، بازار جهانی LPG با موجی از عرضه جدید از سوی خاورمیانه مواجه خواهد شد؛ موجی که عمدتاً از پروژه‌های گازی عربستان، امارات و به‌ویژه قطر نشأت می‌گیرد. این افزایش عرضه، موازنه قدرت را در بازار جهانی LPG تغییر خواهد داد.

با این حال، اگرچه جهت کلی بازار روشن است، اندازه دقیق این جهش همچنان به متغیر‌هایی مانند عملکرد ایران، تحولات ژئوپلیتیکی و شرایط عملیاتی پروژه‌ها وابسته خواهد بود. بازار LPG باید خود را برای دوره‌ای از رشد عرضه آماده کند؛ دوره‌ای که پیامد‌های آن فراتر از قیمت، به رقابت ژئوپلیتیکی انرژی نیز گره خورده است.