پیام جهش بازده اخزا به بالای ۴۰ درصد چیست؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر، نرخ بازده تا سررسید (YTM) اوراق خزانه اسلامی در هفته پایانی بهمن با رشد ۰.۴۲ واحد درصدی به ۴۰.۰۷ درصد رسید؛ سطحی که در کنار دو برابر شدن حجم معاملات خرد، توجه فعالان بازار سرمایه را به خود جلب کرده است. اما این اوراق چه هستند و رشد بازده آنها چه سیگنالی به اقتصاد و بورس می‌دهد؟

اوراق خزانه اسلامی که در بازار با نماد «اخزا» شناخته می‌شوند، ابزار بدهی دولت هستند که برای تامین مالی کسری بودجه منتشر می‌شوند. این اوراق بدون سود دوره‌ای‌اند، با قیمتی کمتر از ارزش اسمی فروخته شده و در سررسید با ارزش اسمی تسویه می‌شوند. بنابراین سود سرمایه‌گذار از اختلاف قیمت خرید تا ارزش اسمی در سررسید حاصل می‌شود و شاخص اصلی سنجش بازده آنها همان YTM است.

بر این اساس، افزایش نرخ بازده تا سررسید به معنای کاهش قیمت اوراق در بازار ثانویه است. این روند معمولا تحت تاثیر چند عامل شکل می‌گیرد. نخست، انتظارات تورمی است؛ به این معنا که هرچه انتظار تورم بالاتر رود، سرمایه‌گذاران بازده بیشتری مطالبه می‌کنند و در نتیجه قیمت اوراق کاهش یافته و نرخ بازده افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، تشدید کسری بودجه و افزایش حجم انتشار اوراق برای تامین منابع مالی دولت می‌تواند با ایجاد فشار عرضه، نرخ بازده را بالا ببرد. همچنین سیاست‌های پولی انقباضی و رشد نرخ‌های سود بانکی، بازده اوراق را به سمت سطوح بالاتر هدایت می‌کند. در کنار این عوامل، افزایش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی و بالا رفتن سطح نااطمینانی‌ها نیز موجب افزایش ریسک‌ پریمیوم و مطالبه بازده بیشتر از سوی سرمایه‌گذاران می‌شود.

در مقابل، کاهش نرخ بازده تا سررسید اوراق خزانه معمولا به معنای افت انتظارات تورمی، کاهش ریسک‌های سیاسی یا ورود نقدینگی به بازار بدهی به‌عنوان دارایی امن است. در چنین شرایطی، قیمت اوراق افزایش می‌یابد و بازده موثر کاهش پیدا می‌کند.

در این میان، رسیدن نرخ بازده تا سررسید (YTM) اوراق خزانه اسلامی یا همان «اخزا» به بالای ۴۰ درصد، چند پیام مهم برای اقتصاد و بازار سرمایه دارد. نخست آنکه انتشار اوراق جدید با چنین نرخ‌هایی، هزینه تامین مالی دولت را افزایش داده و بار مالی بودجه را سنگین‌تر می‌کند. از سوی دیگر، شکل‌گیری بازدهی بدون ریسک در محدوده ۴۰ درصد، رقابت جدی با بازار سهام ایجاد می‌کند؛ به‌گونه‌ای که در فضای نااطمینانی سیاسی، جذابیت سرمایه‌گذاری در سهام کاهش می‌یابد. علاوه بر این، بازده‌های بالا معمولا بازتابی از انتظارات تورمی صعودی یا افزایش ریسک سیستماتیک در اقتصاد هستند. همزمان، دوبرابر شدن حجم معاملات خرد اخزا نشان می‌دهد بازار بدهی به کانون توجه سرمایه‌گذاران تبدیل شده و بخشی از نقدینگی در حال حرکت به سمت این بازار است.

در مجموع باید گفت عبور نرخ بازده اوراق خزانه اسلامی از ۴۰ درصد، شاخصی پیشرو از انتظارات تورمی، سیاست‌های مالی دولت و سطح ریسک اقتصاد محسوب می‌شود. بنابراین تا زمانی که این نرخ‌ها در سطوح بالا باقی بمانند، بازار سهام با رقیبی قدرتمند در جذب نقدینگی روبه‌رو خواهد بود و مسیر بورس همچنان به تحولات کلان و سیاستی گره خواهد خورد.