صندوق‌های حمایتی بورسی، اوراق تبعی منتشر می‌کنند
به گزارش اقتصاد معاصر؛ حمید یاری، عضو هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار در گفت‌وگویی جزییات برنامه‌های نهاد ناظر بازار سرمایه برای حمایت از بازار سهام را تشریح کرد و گفت: تداوم و تقویت نقش صندوق‌های توسعه و تثبیت بازار، به‌عنوان خط اول حمایت و به‌کارگیری ابزارهای مکمل برای افزایش اثربخشی حمایت‌ها از جمله برنامه‌های سازمان بورس است.
به گفته عضو هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، تداوم حمایت هدفمند صندوق‌های توسعه و تثبیت، به‌کارگیری ابزارهای مکمل مثل اوراق تبعی برای تقویت حضور صندوق‌های حمایتی، نشست‌ها و هماهنگی با ناشران بزرگ و سهامداران عمده برای ارتقای شفافیت و کاهش رفتارهای هیجانی، بازبینی ضوابط اعتباری کارگزاری‌ها با هدف تقویت تقاضا در بازار و افزایش شفافیت و اطلاع‌رسانی برای مدیریت انتظارات بازار از جمله اقدامات حمایتی سازمان بورس هستند، که البته همه این اقدامات با رویکرد حفظ اصول بازار و کشف قیمت طراحی و اجرا خواهد شد.
مشروح گفت‌وگوی حمید یاری عضو هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار را در ادامه بخوانید.
در هفته‌های اخیر شاهد نوساناتی در بازار بوده‌ایم. وضعیت کلی بازار را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ مهم‌ترین عوامل اثرگذار در کوتاه‌مدت چه بوده‌اند؟
در یک نگاه کلی، بازار در کوتاه‌مدت رفتار محتاطانه‌ای از خود نشان داده که تا حد زیادی ناشی از تحولات بین‌المللی است. این احتیاط قابل‌فهم و تا حدی منطقی است؛ چون بازیگران بازار در برابر ریسک‌های بیرونی محافظه‌کارانه عمل می‌کنند. با این حال، اگر به شاخص‌های بنیادی توجه کنیم — به‌ویژه گزارش‌های ۹ماهه شرکت‌ها — شواهدی از بهبود عملکرد عملیاتی و سودسازی در بسیاری از شرکت‌ها دیده می‌شود. بنابراین چشم‌انداز میان‌مدت و بلندمدت، بر پایه پارامترهای بنیادی، مثبت اما مشروط به پایداری متغیرهای کلان ارزیابی می‌شود.
سازمان بورس چه برنامه‌هایی برای حمایت از بازار تدوین کرده است؟ چگونه قصد دارید این حمایت را به‌صورت هدفمند انجام دهید؟
مجموعه‌ای از تدابیر طراحی شده که ۲ محور اصلی دارد: اول، تداوم و تقویت نقش صندوق‌های توسعه و تثبیت بازار به‌عنوان خط اول حمایت؛ دوم، به‌کارگیری ابزارهای مکمل برای افزایش اثربخشی حمایت‌ها. در محور اول، این صندوق‌ها ادامه خریدهای هدفمند را در برنامه دارند تا نقدشوندگی و تعادل عرضه–تقاضا را حفظ کنند. در محور دوم، ابزارهایی مانند انتشار اوراق تبعی و سایر اوراق تضمینی در دستور کار است تا حضور این صندوق‌ها هم از منظر نقدینگی و هم از منظر پوشش ریسک تقویت شود — به‌گونه‌ای که تأثیر آن بر فرآیند کشف قیمت کنترل‌شده و محدود باشد.
آیا برنامه‌ای برای تعامل مستقیم با ناشران و سهامداران عمده وجود دارد؟
بله؛ برگزاری جلسات هماهنگی و حمایتی با ناشران بزرگ و سهامداران عمده یکی از ابزارهای مهم ماست. هدف این جلسات دوگانه است: نخست، افزایش شفافیت و هماهنگی در اطلاع‌رسانی شرکت‌ها تا انتظارات بازار معقول شود؛ دوم، تشویق سهامداران عمده به اتخاذ رفتارهایی که از فروش هیجانی جلوگیری کند و به ثبات بازار کمک کند. این جلسات با رویکرد فنی برگزار می‌شود — بررسی برنامه تولید و فروش شرکت‌ها، برآوردهای کوتاه‌مدت نسبت به جریان نقدی و طرح‌های مدیریت سهام توسط سهامداران عمده — تا تصمیمات بازار کمتر در حوزه شایعات و بیشتر مبتنی بر اطلاعات واقعی باشد.
اخیراً گفته شده که کمیته پایش ریسک در حال بررسی «تعدیل ضرایب اعتباری کارگزاری‌ها» است. مقصود دقیق از این تعدیل چیست و آیا هدف ایجاد نقدینگی جدید و تقویت تقاضا در بازار است؟
بله، منظور از این بازبینی دقیقاً تسهیل در ظرفیت اعتباری کارگزاری‌ها به‌گونه‌ای کنترل‌شده است تا آنها بتوانند به مشتریان واجد شرایط، اعتبار بیشتری اعطا کنند و از این طریق، بخشی از نقدینگی لازم برای تقویت تقاضا در بازار فراهم شود. باید تأکید کنم که هدف صرفاً تزریق نقدینگی بدون نظارت نیست؛ بلکه دنبال یک راهکار هدفمند و مشروط هستیم که هم از امکان تقویت سمت تقاضا حمایت کند و هم از انباشت ریسک‌های اعتباری سیستماتیک جلوگیری کند.
نگرانی‌هایی وجود دارد که مداخلات حمایتی ممکن است روند طبیعی بازار و کشف قیمت را مخدوش کند. این نگرانی‌ها چقدر موجه است؟
این نگرانی را کاملاً وارد می‌دانم و خودمان نیز در طراحی سیاست‌ها بسیار مراقب هستیم. هر تمهیدی که اتخاذ می‌کنیم با هدف حفظ مکانیزم‌های بازار — مانند کشف قیمت و شفافیت اطلاعات — است. سازوکارها طوری طراحی می‌شوند که حمایت‌ها موقتی، هدفمند و شفاف باشند؛ به عبارت دیگر، مداخله‌ای که به «تحریف بازار» منجر شود را نمی‌پذیریم. توضیح عملیاتی این رویکرد شامل شفاف‌سازی در اعلام سیاست‌ها، محدودسازی بازه زمانی اقدامات حمایتی و گزارش‌دهی منظم از عملکرد ابزارها به ذی‌نفعان است.
چطور با مسائل روانی بازار و انتظارات سرمایه‌گذاران برخورد می‌کنید؟
بخش مهمی از کار ناظر، مدیریت انتظارات است. اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع، انتشار داده‌های قابل اتکا و تعامل مستمر با فعالان بازار از جمله راهکارهای ماست. هم‌چنین با توسعه دستورالعمل‌های شفاف در خصوص اقداماتی که ناظر و نهادهای حمایتی می‌توانند انجام دهند، تلاش می‌کنیم از شکل‌گیری شایعات و رفتارهای گروهی جلوگیری کنیم. در کنار این‌ها، جلسات آموزشی و نشست‌های تحلیلی با فعالان بازار برای تشریح مبانی تصمیم‌سازی و کاهش عدم قطعیت برنامه‌ریزی شده است.
توصیه به سرمایه‌گذاران خرد چیست؟
به سرمایه‌گذاران خرد توصیه می‌کنم بر مبنای اصول بنیادی و افق زمانی منطقی تصمیم‌گیری کنند. بازار در کوتاه‌مدت می‌تواند نوسان داشته باشد اما اگر تصمیمات سرمایه‌گذاری بر پایه تحلیل بنیادی و تنوع‌بخشی گرفته شود، شانس مواجهه با زیان‌های ناخواسته کاهش می‌یابد.
سازمان بورس نیز در تلاش است تا با ابزارهای معین و شفاف، شرایطی فراهم کند که بازار به مسیر طبیعی خود بازگردد./مهر
