بازارهای جهانی زیر سایه تنش‌های خاورمیانه

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازارهای مالی جهانی در روز سه‌شنبه ۲۸ آوریل ۲۰۲۶ تحت تاثیر هم‌زمان تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، تصمیمات مهم سیاست‌گذاری پولی و نگرانی‌ها درباره آینده رشد اقتصادی جهان، نوسانات قابل توجهی را تجربه کردند. تشدید نااطمینانی‌ها درباره روند جنگ علیه ایران، افزایش بهای نفت و انتظار برای تصمیم بانک‌های مرکزی بزرگ، باعث شد سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری در بازارهای مختلف از جمله طلا، ارز، سهام و انرژی فعالیت کنند. 

در چنین فضایی، بهای طلا با افت محسوسی به پایین‌ترین سطح در بیش از سه هفته گذشته رسید؛ در حالی که قیمت نفت به دلیل اختلال در عرضه انرژی و ادامه محدودیت‌ها در تنگه هرمز از مرز ۱۱۰ دلار عبور کرد. هم‌زمان شاخص دلار تقویت شد، بازارهای سهام در آمریکا و اروپا با افت مواجه شدند و در بازار انرژی نیز نگرانی‌هایی درباره کمبود سوخت جت در اروپا پیش از فصل اوج سفرهای تابستانی شکل گرفت. 

سقوط طلا در سایه افزایش قیمت نفت و نگرانی‌های تورمی 

در معاملات روز سه‌شنبه، قیمت هر انس طلای نقدی با کاهش ۱.۶ درصدی به ۴،۶۰۵ دلار و ۱۸ سنت رسید که پایین‌ترین سطح این فلز گرانبها از ۶ آوریل محسوب می‌شود. قراردادهای آتی طلای آمریکا برای تحویل در ماه ژوئن نیز ۱.۶ درصد کاهش یافت و به حدود ۴،۶۱۹ دلار در هر انس رسید. 

کارشناسان بازار معتقدند که رشد قیمت نفت و افزایش انتظارات تورمی از مهم‌ترین عوامل فشار بر بازار طلا بوده است. کارستن منکه، تحلیلگر بانک سوئیسی «ژولیوس بائر»، در این زمینه توضیح داد که افت هم‌زمان قیمت طلا و نقره بازتابی از جهش قیمت نفت در پی نبود پیشرفت در مذاکرات میان آمریکا و ایران است. 

به گفته وی، بازار طلا در حال حاضر بیش از آن‌که نگران کند شدن رشد اقتصاد جهانی باشد، نسبت به احتمال تشدید سیاست‌های پولی انقباضی در واکنش به افزایش تورم حساس شده است. افزایش بهای نفت می‌تواند فشارهای تورمی را تشدید کند و بانک‌های مرکزی را به حفظ نرخ‌های بهره بالا یا حتی افزایش بیشتر آن سوق دهد؛ موضوعی که معمولاً برای طلا به عنوان دارایی بدون سود، عامل منفی محسوب می‌شود. 

در همین حال، سایر فلزات گرانبها نیز با کاهش قیمت مواجه شدند. بهای نقره با افت ۳.۳ درصدی به حدود ۷۲ دلار و ۹۸ سنت رسید. پلاتین نیز ۲.۷ درصد کاهش یافت و به حدود ۱۹۲۸ دلار در هر اونس رسید. قیمت پالادیوم نیز با افت ۲.۳ درصدی به حدود ۱۴۴۲ دلار رسید. 

نفت از مرز ۱۱۰ دلار عبور کرد 

در بازار انرژی، قیمت نفت تحت تاثیر اختلال در عرضه و تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی افزایش یافت. نفت خام برنت دریای شمال با رشد حدود ۳ درصدی به حدود ۱۱۱ دلار و ۴۰ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز نزدیک به ۳.۸ درصد افزایش یافت و به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید. 

افزایش قیمت نفت عمدتا به دلیل ادامه جنگ در منطقه و اختلال در انتقال انرژی از تنگه هرمز رخ داده است؛ گذرگاهی که یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان به شمار می‌رود. منابع دیپلماتیک اعلام کرده‌اند که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از پیشنهاد جدید ایران برای پایان دادن به جنگ دوماهه رضایت ندارد، زیرا این پیشنهاد برنامه هسته‌ای ایران را در بر نمی‌گیرد. 

بن‌بست در مذاکرات صلح باعث شده امیدها برای پایان سریع درگیری کاهش یابد و بازارهای انرژی نسبت به احتمال تداوم محدودیت در عرضه نفت واکنش نشان دهند. 

تصمیم بانک ژاپن؛ سیگنال‌های محتاطانه درباره نرخ بهره 

در حوزه سیاست‌های پولی، توجه بازارها به نشست بانک مرکزی ژاپن جلب شده بود. این بانک نرخ بهره را در سطح ۰.۷۵ درصد بدون تغییر حفظ کرد؛ اما رای‌گیری اعضای هیات مدیره نشان داد که اختلاف نظر در میان سیاست‌گذاران در حال افزایش است. 

در این رای‌گیری، شش عضو از مجموع نه عضو هیات مدیره با حفظ نرخ بهره موافقت کردند، در حالی که سه عضو خواهان افزایش نرخ بودند. این موضوع نشان‌دهنده نگرانی برخی سیاست‌گذاران درباره افزایش فشارهای تورمی ناشی از تحولات جهانی و به‌ویژه افزایش قیمت انرژی است.

بانک مرکزی ژاپن در عین حال پیش‌بینی خود از تورم هسته در سال‌های مالی منتهی به مارس ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ را افزایش داد اما در مقابل پیش‌بینی رشد اقتصادی را کاهش داد. 

کازوئو اوئدا، رئیس بانک مرکزی ژاپن، در نشست خبری پس از اعلام تصمیم سیاستی گفت که مسیر افزایش نرخ بهره همچنان باز است اما زمان‌بندی مشخصی برای آن ارائه نکرد. 

به گفته تحلیلگران، همین لحن محتاطانه باعث شد ین ژاپن که در واکنش اولیه به تصمیم بانک تقویت شده بود، بخشی از رشد خود را از دست بدهد. در معاملات بازار ارز، نرخ برابری دلار در برابر ین در حدود ۱۵۹.۶۹ قرار گرفت. 

تقویت شاخص دلار و افزایش بازده اوراق خزانه 

در بازار ارز، شاخص دلار آمریکا که ارزش این ارز را در برابر سبدی از ارزهای مهم جهانی اندازه‌گیری می‌کند، پس از دو روز کاهش، حدود ۰.۳ درصد افزایش یافت و به ۹۸.۷۶ واحد رسید. 

هم‌زمان بازده اوراق خزانه‌داری ۱۰ ساله آمریکا به بالاترین سطح در سه هفته اخیر صعود کرد؛ موضوعی که به تقویت دلار کمک کرده و فشار مضاعفی بر قیمت فلزات گرانبها وارد کرده است. 

سرمایه‌گذاران اکنون نگاه خود را به نشست سیاست‌گذاری فدرال رزرو آمریکا دوخته‌اند که انتظار می‌رود در پایان آن نرخ بهره بدون تغییر باقی بماند. با این حال، بازارها به دنبال نشانه‌هایی از مسیر آینده سیاست پولی آمریکا هستند. 

افت بازارهای سهام در آمریکا و اروپا 

بازارهای سهام نیز تحت تاثیر مجموعه‌ای از عوامل از جمله افزایش قیمت نفت، نگرانی‌های تورمی و ابهام درباره چشم‌انداز صنعت هوش مصنوعی با افت مواجه شدند. 

در معاملات آتی، شاخص S&P 500 حدود ۰.۷ درصد کاهش یافت و شاخص نزدک نیز افتی در حدود ۱.۳ درصد را تجربه کرد. 

در اروپا نیز شاخص استوکس ۶۰۰ حدود ۰.۵ درصد کاهش یافت. بخش فناوری در این شاخص بیشترین افت را داشت و حدود ۱.۷ درصد پایین آمد. 

بخشی از فشار بر سهام فناوری پس از انتشار گزارشی در وال‌استریت ژورنال شکل گرفت که نشان می‌داد برخی شرکت‌های مرتبط با OpenAI نتوانسته‌اند به اهداف رشد مورد انتظار دست یابند. این گزارش باعث شد سهام شرکت‌هایی مانند Oracle و CoreWeave با کاهش مواجه شود. 

سرمایه‌گذاران اکنون در انتظار انتشار گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ فناوری از جمله مایکروسافت، آلفابت، آمازون، متا و اپل هستند؛ گزارش‌هایی که می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت واقعی اقتصاد دیجیتال و آینده سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی ارائه دهد. 

نگرانی درباره کمبود سوخت جت در اروپا 

در بازار انرژی، علاوه بر نفت خام، موضوع کاهش شدید واردات سوخت جت اروپا از خاورمیانه نیز توجه تحلیلگران را جلب کرده است.

داده‌های بازار نشان می‌دهد که واردات سوخت جت در ماه آوریل تقریبا متوقف شده است؛ موضوعی که می‌تواند بازار سوخت هواپیما را در آستانه فصل اوج سفرهای تابستانی با چالش مواجه کند. 

بر اساس آمارها، حدود ۶۰ درصد از واردات سوخت جت اروپا در سال گذشته از خاورمیانه تامین شده بود. بنابراین هرگونه اختلال در صادرات این منطقه می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر بازار اروپا داشته باشد. 

در حال حاضر قیمت سوخت جت در اروپا دوباره از مرز ۲۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است. با این حال برخی شرکت‌های هواپیمایی و تامین‌کنندگان سوخت اعلام کرده‌اند که در کوتاه‌مدت خطر کمبود جدی وجود ندارد و منابع جایگزین در حال بررسی است. 

چشم‌انداز بازارها 

در مجموع، مجموعه‌ای از عوامل ژئوپلیتیکی، اقتصادی و مالی در حال شکل دادن به روند بازارهای جهانی هستند. تداوم تنش‌ها در خاورمیانه، افزایش قیمت انرژی، نگرانی‌های تورمی و همچنین ابهام درباره آینده رشد اقتصادی و صنعت فناوری، فضای بازارها را با عدم قطعیت قابل توجهی روبه‌رو کرده است. 

سرمایه‌گذاران اکنون با دقت تحولات دیپلماتیک، تصمیمات بانک‌های مرکزی و گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ را دنبال می‌کنند تا بتوانند مسیر احتمالی بازارهای جهانی در ماه‌های آینده را ارزیابی کنند.