چرخش بازار مرغ به سمت ثبات

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار مرغ در ماه‌های گذشته یکی از حساس‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشت. از یک طرف افزایش هزینه‌های تولید و رشد قیمت جوجه یک‌روزه فشار سنگینی بر مرغداران وارد کرد و از سوی دیگر فضای پرریسک اقتصاد و نگرانی‌های ناشی از تحولات منطقه‌ای باعث شد بخشی از تولیدکنندگان با احتیاط بیشتری وارد چرخه جوجه‌ریزی شوند. نتیجه این شرایط، کاهش تدریجی میزان جوجه‌ریزی از زمستان سال گذشته تا فروردین امسال بود؛ روندی که نگرانی‌هایی درباره وضعیت عرضه مرغ در ماه‌های آینده ایجاد کرد.

آمارها نشان می‌دهد جوجه‌ریزی کشور در آذر ۱۴۰۴ به حدود ۱۷۳ میلیون قطعه رسیده بود اما پس از آن مسیر نزولی آغاز شد. دی‌ماه میزان جوجه‌ریزی به ۱۴۳ میلیون قطعه رسید و در بهمن نیز در محدوده ۱۳۹ میلیون قطعه باقی ماند. کاهش تولید در اسفند شدت بیشتری گرفت و جوجه‌ریزی به حدود ۱۰۶ میلیون قطعه رسید. این روند در فروردین ۱۴۰۵ هم ادامه پیدا کرد و میزان جوجه‌ریزی به حدود ۹۷ میلیون قطعه کاهش یافت؛ عددی که پایین‌ترین سطح ماه‌های اخیر محسوب می‌شد.

با این حال، اردیبهشت ورق را برگرداند. طبق برآوردهای جدید، جوجه‌ریزی این ماه به محدوده ۱۱۵ تا ۱۲۰ میلیون قطعه خواهد رسید؛ یعنی رشدی حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد نسبت به فروردین. فقط تا شانزدهم اردیبهشت نیز بیش از ۶۴ میلیون قطعه جوجه‌ریزی ثبت شده که نشان می‌دهد روند تولید در نیمه دوم ماه سرعت بیشتری گرفته است.

این افزایش را نمی‌توان صرفا یک نوسان مقطعی دانست. در صنعت طیور، جوجه‌ریزی مهم‌ترین شاخص سنجش اعتماد تولیدکنندگان به آینده بازار است. مرغدار زمانی سالن‌های خود را پر می‌کند که نسبت به تامین نهاده، فروش محصول و بازگشت سرمایه اطمینان نسبی داشته باشد. به همین دلیل، رشد جوجه‌ریزی اردیبهشت را می‌توان نشانه‌ای از بازگشت آرامش نسبی به بازار دانست.

مرغداران دوباره به تولید امیدوار شدند

یکی از مهم‌ترین تغییرات هفته‌های اخیر، افزایش تمایل مرغداران به بازگشت به چرخه تولید است. فعالان صنعت می‌گویند در ماه‌های گذشته بخشی از واحدهای مرغداری به دلیل ترس از زیان، ظرفیت تولید خود را کاهش داده بودند. بالا رفتن هزینه جوجه یک‌روزه، رشد هزینه حمل‌ونقل، انرژی و نهاده‌ها باعث شده بود حاشیه سود تولید به شدت کاهش پیدا کند.

با این حال، اکنون شرایط تا حدی متفاوت شده است. ثبات نسبی بازار مرغ، کاهش نگرانی‌ها درباره کمبود نهاده و همچنین ورود شرکت پشتیبانی امور دام به قراردادهای حمایتی، باعث شده بخشی از تولیدکنندگان دوباره به جوجه‌ریزی روی بیاورند.

در تهران نیز مسوولان جهاد کشاورزی اعلام کرده‌اند که تعدادی از واحدهای مرغ گوشتی برای عقد قرارداد با شرکت پشتیبانی امور دام معرفی شده‌اند؛ اقدامی که به گفته آنان استقبال مرغداران را به همراه داشته و انگیزه جوجه‌ریزی را افزایش داده است. همزمان، میزان تولید گوشت مرغ استان تهران نیز مطابق برنامه‌ریزی‌های وزارت جهاد کشاورزی پیش رفته و بازار پایتخت در روزهای اخیر کمبود محسوسی را تجربه نکرده است.

در واقع، بازار مرغ اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که نه با مازاد سنگین تولید مواجه است و نه نشانه‌ای از کمبود جدی در آن دیده می‌شود. همین تعادل نسبی باعث شده قیمت‌ها نیز در مقایسه با هفته‌های پرالتهاب گذشته آرام‌تر شود.

جنگ و بحران اما زنجیره تولید متوقف نشد

اهمیت رشد دوباره جوجه‌ریزی زمانی بیشتر مشخص می‌شود که شرایط کلی اقتصاد و منطقه را در نظر بگیریم. طی هفته‌های اخیر، تنش‌های ژئوپلیتیک و نگرانی درباره اختلال در تجارت و حمل‌ونقل، بسیاری از بازارها را تحت تاثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، معمولا بازار مواد غذایی و کالاهای اساسی نخستین بخشی است که دچار التهاب می‌شود.

اما صنعت طیور ایران برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها وارد فاز فروپاشی یا کمبود گسترده نشد. هرچند فشار هزینه‌ها همچنان بالاست اما تولیدکنندگان توانسته‌اند جریان تولید را حفظ کنند. همین موضوع باعث شد بازار مرغ در هفته‌های اخیر، برخلاف برخی کالاهای دیگر، با شوک شدید قیمتی روبه‌رو نشود.

مرغ در سبد غذایی خانوار ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارد و اصلی‌ترین منبع پروتئین برای بسیاری از دهک‌ها محسوب می‌شود؛ به همین دلیل هرگونه افت شدید تولید می‌تواند به سرعت بازار مصرف را ملتهب کند. اکنون افزایش دوباره جوجه‌ریزی این پیام را به بازار می‌دهد که زنجیره تامین همچنان فعال است و نگرانی درباره کمبود گسترده دست‌کم در کوتاه‌مدت کاهش یافته است.

البته فعالان صنعت هشدار می‌دهند که این ثبات هنوز شکننده است. هزینه تولید همچنان بالاست و اگر سیاست‌های حمایتی ادامه پیدا نکند یا بازار دوباره دچار نوسان شود، ممکن است بخشی از مرغداران بار دیگر جوجه‌ریزی را کاهش دهند؛ به ‌ویژه اینکه قیمت جوجه یک‌روزه همچنان یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های تولیدکنندگان است و افزایش آن فشار مستقیمی بر هزینه تمام‌شده مرغ وارد می‌کند.

بازار مرغ به کدام سمت می‌رود؟

افزایش جوجه‌ریزی اردیبهشت، اثر خود را با فاصله زمانی چند هفته‌ای در بازار نشان خواهد داد. جوجه‌هایی که امروز وارد سالن‌های پرورش می‌شوند، مرغ مصرفی هفته‌های آینده خواهند بود. بنابراین اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، احتمال کمبود عرضه یا جهش ناگهانی قیمت مرغ کاهش می‌یابد.

کارشناسان معتقدند بازار اکنون نیازمند حفظ تعادل است؛ تعادلی که هم تولیدکننده را از زیان دور نگه دارد و هم فشار مضاعفی به مصرف‌کننده وارد نکند. تجربه ماه‌های گذشته نشان داد هر زمان جوجه‌ریزی بیش از حد افت کند، نگرانی بازار به سرعت افزایش می‌یابد و هر زمان تولید بدون برنامه بالا برود، مرغداران متضرر می‌شوند.

با این حال، نشانه‌های فعلی از بازگشت تدریجی ثبات به صنعت طیور حکایت دارد. افزایش دوباره جوجه‌ریزی، فعال شدن ظرفیت برخی واحدهای تولیدی و آرام‌تر شدن بازار مصرف، همگی نشان می‌دهد صنعت مرغداری کشور پس از یک دوره پرتنش، در حال بازیابی خود است؛ روندی که اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند تابستان آرام‌تری را برای بازار مرغ رقم بزند.