تولید ۷۵۰ میلیون مترمکعب پساب تصفیهشده تا پایان برنامه هفتم
به گزارش اقتصاد معاصر؛ احمدرضا محمدی دهچشمه،معاون بهرهبرداری و توسعه طرحهای فاضلاب شرکت آب و فاضلاب استان تهران با اشاره به چالشهای موجود در برخی مناطق استان، اظهار داشت: در سال ۱۴۰۵، فعالیت این معاونت بر ایجاد هماهنگی بین توسعه شبکه فاضلاب و ظرفیت تصفیهخانهها متمرکز خواهد بود. در برخی از شهرهای استان ظرفیت تصفیه متناسب با توسعه شبکههای جمعآوری فاضلاب ایجاد نشده یا بالعکس تصفیهخانه با ظرفیت افق طرح ساخته شده ولی شبکه جمعآوری تکمیل نشده است. با توجه به محدودیت منابع مالی، تلاش بر این است که با تخصیص بهینه منابع، این دو بخش در توازن قرار گیرند و با همین رویکرد مطالعات طرح جامع فاضلاب استان از طریق مشاور ذیصلاح در حال انجام است.
وی افزود: در شهرهایی مانند ملارد، شهریار و اسلامشهر که ظرفیت خالی تصفیهخانهها وجود دارد، اولویت به تکمیل شبکه جمعآوری و نصب انشعابات جدید اختصاص خواهد یافت. در مقابل، در شهرهایی، چون پاکدشت، قرچک، پرند و تهران که با کمبود ظرفیت تصفیهخانه مواجه هستند، تمرکز بر احداث و تکمیل تصفیهخانههای جدید خواهد بود. از همینرو عملیات اجرایی تصفیهخانههایی نظیر قرچک و پاکدشت که سال گذشته آغاز شد، امسال با جدیت پیگیری میشود و تصفیهخانههای فاضلاب پرند، فازهای ۷ و ۸ جنوب تهران و شهرک قدس به بهربرداری میرسد.
دهچشمه با اشاره به سند تخصیص پساب ابلاغی وزارت نیرو، گفت: هدفگذاری تا سال ۱۴۲۵، رسیدن به ظرفیت تصفیه سالانه ۹۶۱ میلیون مترمکعب فاضلاب در استان تهران است. با احتساب ۳۵ واحد تصفیهخانه فعال در حال حاضر که ظرفیتی بالغ بر ۵۵۰ میلیون مترمکعب در سال دارند، حدود ۵۷ درصد جمعیت استان تحت پوشش خدمات تصفیه فاضلاب قرار گرفتهاند.
وی خبر خوشی را برای سالهای آتی اعلام کرد و افزود: در حال حاضر، ۲۰۰ میلیون مترمکعب ظرفیت تصفیهخانه فاضلاب در دست احداث داریم که این حجم از پروژههای در دست اجرا، برای اولین بار در استان تهران و بدون اتکا به تسهیلات بانکهای خارجی صورت میگیرد. این ظرفیت تا پایان برنامه هفتم توسعه (سال ۱۴۰۷) وارد مدار بهرهبرداری خواهد شد و ظرفیت کلی تصفیه را به حدود ۷۵۰ میلیون مترمکعب در سال میرساند که معادل ۷۸ درصد از هدفگذاری سال ۱۴۲۵ است.
معاون بهرهبرداری فاضلاب در بخش شبکه شهر تهران نیز وضعیت متفاوتی را تشریح کرد و گفت: با اجرای ۷ هزار و ۲۰۰ کیلومتر شبکه و خطوط انتقال، حدود ۹۵ درصد از طرح جامع فاضلاب شهر تهران پوشش داده شده است. در شهر تهران، شبکه فاضلاب از تصفیهخانهها جلوتر است. به همین دلیل، تمرکز در سال ۱۴۰۵ بر بهرهبرداری از مدولهای ۷ و ۸ تصفیهخانه فاضلاب جنوب تهران (با ظرفیت ۸۵ میلیون مترمکعب) و طرح توسعه تصفیهخانه شهرک قدس (با ظرفیت ۱۶ میلیون مترمکعب) خواهد بود. علاوه بر این، عملیات اجرایی دو تصفیهخانه بزرگ دیگر، شامل تصفیهخانه شهر آفتاب و تصفیهخانه فاضلاب خرگوشدره، آغاز شده است. با تکمیل این پروژهها تا پایان برنامه هفتم توسعه، توازن میان توسعه شبکه و ظرفیت تصفیهخانه در شهر تهران به سطح مطلوب خواهد رسید.
وی در ادامه به چالشهای بخش تأمین منابع مالی در تهران چه چالشهایی اشاره داشت و گفت: همواره شرکتهای آب و فاضلاب در تأمین منابع مالی در مضیقه بودهاند، امسال، چون حمایت تسهیلات بینالمللی را در اختیار نداریم ما فشار مضاعفی داریم و قطعاً با چالش منابع مالی روبهرو خواهیم بود. اما مدیریت آبفای استان تهران تمهیدات لازم را برای جبران کمبود منابع تسهیلات بینالمللی پیشبینی کرده و تنوعبخشی به منابع انجام داده است. این منابع شامل اعتبارات داخلی، بیع متقابل، مولدسازی داراییهای راکد (مانند املاک)، استفاده از ظرفیتهای قانونی مانند ماده ۵۶ در استفاده از تسهیلات بانکهای داخلی، اعتبارات عمومی، اسناد خزانه، اسناد مرابحه، فاینانس داخلی و طرحهای مشارکتی است.
وی به تاریخچه تصفیه فاضلاب در کشور اشاره کرد و گفت: در اوایل دهه ۷۰، تصفیه فاضلاب امری غیرضروری تلقی میشد، اما با توسعه شهرها و افزایش تولید فاضلاب، این موضوع در دهه ۸۰ به یک معضل زیستمحیطی تبدیل شد. امروزه، تصفیه فاضلاب به عنوان فرصتی برای تولید آب پایدار و قابل برنامهریزی برای صنایع و بخشهای اقتصادی دیده میشود و به عنوان یکی از منابع آبی مطمئن با ضریب اطمینان بالا مورد توجه قرار گرفته است.
محمدی دهچشمه با بیان اینکه حجم پساب تولیدی در کشور و تهران در مقایسه با کل آب تجدیدپذیر موجود، زیاد نیست، اظهار داشت: پیشبینی میشود با اجرای کامل طرحهای فاضلاب در کشور، حدود ۶ میلیارد مترمکعب پساب تولید شود که این میزان تنها حدود ۶ درصد از کل منابع آبی تجدیدپذیر را تشکیل میدهد. با این حال، این حجم از پساب، از نظر پایداری منبع، کاملاً قابل برنامهریزی و اطمینانبخش است.
وی در ادامه بر ضرورت پرهیز از مصرف آب شیرین در مصارفی که امکان استفاده از آب بازیابیشده وجود دارد، تأکید کرد و گفت: اولویت باید به سمت بهرهبرداری از پساب، بهویژه در بخش صنایع، سوق داده شود. در حال حاضر، حجم آب اختصاصیافته به صنایع را میتوان از پساب تولیدی تصفیهخانهها تأمین کرد.
وی با اشاره به محدودیت منابع پساب در مقایسه با نیاز گسترده بخش کشاورزی، تصریح کرد: هرچند میتوان از پساب تصفیهخانهها برای کشت برخی محصولات استفاده کرد، اما نباید انتظار داشت که این امر انقلابی در بخش کشاورزی ایجاد کند یا عدم استفاده از آن، بخش کشاورزی را با مشکل مواجه سازد. در مقابل، بخش خدمات و فضای سبز شهری، حوزه بسیار مهمی است که پساب تصفیهخانههای فاضلاب میتواند نقش بسزایی در آن ایفا کند. در سند تخصیص پساب شهر تهران، ۱۴۹ میلیون مترمکعب در سال برای مصارف فضای سبز پیشبینی شده است. آبفای استان تهران آمادگی کامل خود را برای تأمین این حجم اعلام کرده و شهرداری نیز عملیات اجرایی تأسیسات مرتبط، شامل خطوط انتقال و ایستگاههای پمپاژ را آغاز کرده است. اخیراً نیز تفاهمنامهای میان مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران و معاونت خدمات شهری مبادله شده که روند اجرای کار را تسریع خواهد کرد.
معاون بهرهبرداری فاضلاب با تأکید بر تکالیف قانونی موجود، خاطرنشان کرد: دو الزام قانونی برای واگذاری پساب به صنایع وجود دارد: اول، بودجه سال ۱۴۰۲ که صنایع را ملزم به استفاده از پساب به جای آب شیرین کرده است. دوم، مواد ۳۸، ۳۹ و ۴۰ قانون برنامه هفتم توسعه که مصرف آب شیرین صنایع و فضای سبز را محدود و استفاده از آبهای نامتعارف (مانند پساب) را الزامی میکند.
وی افزود: شرکت آب و فاضلاب استان تهران قادر است تمام مصارف بخش صنعت استان را از طریق پساب تأمین کند، حتی با تصفیهخانههای موجود. اگرچه صنایعی مانند دارویی و غذایی محدودیتهایی در استفاده از پساب دارند، اما حتی این صنایع نیز میتوانند از پساب در مصارف فضای سبز و عمومی خود بهرهمند شوند.
محمدی دهچشمه در پایان با اشاره به سرمایهگذاریهای انجام شده در احداث تأسیسات جمعآوری و تصفیه فاضلاب، ابراز امیدواری کرد که با اجرای پروژههای پیشبینیشده در سال ۱۴۰۵، ضریب داراییهای مؤثر این بخش بهبود یافته و با ایجاد تناسب میان تأسیسات جمعآوری و تصفیه، ضریب بهرهبرداری از تصفیهخانهها افزایش یابد و شمار بیشتری از هم استانیها از سیستم جمعآوری و دفع بهداشتی فاضلاب بهرهمند شوند./باشگاه خبرنگاران
