امید به کاهش تنش‌ها، معادلات بازارها را تغییر داد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازارهای جهانی روز دوشنبه ۲۵ مه ۲۰۲۶ تحت تاثیر موج جدیدی از امیدواری نسبت به پیشرفت مذاکرات میان آمریکا و ایران، شاهد تغییرات گسترده و هم‌زمان در بازار طلا، نفت، ارز و سهام بودند؛ تحولاتی که محور اصلی آن کاهش نگرانی‌ها درباره ادامه تنش در خاورمیانه و احتمال بازگشایی تنگه هرمز بود. همین موضوع باعث شد سرمایه‌گذاران بخشی از سرمایه‌های خود را از دارایی‌های امن مانند دلار به سمت طلا، سهام و ارزهای پرریسک‌تر منتقل کنند، در حالی که قیمت نفت نیز با فشار فروش قابل‌توجهی مواجه شد.

در بازار فلزات گران‌بها، قیمت لحظه‌ای طلا در معاملات صبح دوشنبه با رشد ۱.۱ درصدی به ۴،۵۵۹.۰۷ دلار در هر اونس رسید. قراردادهای آتی طلای آمریکا برای تحویل ژوئن نیز ۰.۸ درصد افزایش یافت و در سطح ۴،۵۵۹.۸۰ دلار معامله شد. تحلیلگران معتقدند رشد قیمت طلا در شرایطی رخ داده که هم‌زمان شاخص دلار آمریکا تضعیف شده و قیمت نفت نیز کاهش یافته است؛ دو عاملی که معمولا به نفع فلز زرد عمل می‌کنند. کاهش ارزش دلار باعث می‌شود خرید طلا برای دارندگان ارزهای دیگر ارزان‌تر شود و همین موضوع تقاضا را تقویت می‌کند، در حالی که افت قیمت نفت نیز انتظارات تورمی را کاهش داده و نگرانی‌ها درباره تداوم سیاست‌های انقباضی فدرال رزرو را تا حدی کم کرده است.

افت هم‌زمان دلار و نفت؛ آغاز موج جدید در بازارها

تیم واترر، تحلیلگر ارشد بازار در KCM Trade، اعلام کرد اظهارات اخیر دونالد ترامپ باعث افزایش امید بازارها به دستیابی به نوعی توافق با ایران شده است؛ توافقی که می‌تواند به بازگشایی تنگه هرمز منجر شود. وی تاکید کرد کاهش قیمت نفت ناشی از همین خوش‌بینی، به شکل غیرمستقیم از طلا حمایت کرده است. ترامپ روز شنبه گفته بود واشنگتن و تهران «تا حد زیادی یک یادداشت تفاهم» برای توافق صلحی که می‌تواند این آبراه استراتژیک را باز کند، مذاکره کرده‌اند اما روز یکشنبه هشدار داد برای نهایی‌کردن توافق عجله‌ای ندارد و حتی اعلام کرد محدودیت نفتکش‌های ایران در تنگه هرمز تا زمان امضای توافق ادامه خواهد داشت. همین پیام‌های متناقض باعث شد بازارها همچنان محتاط باقی بمانند، هرچند لحن کلی اخبار به سمت کاهش تنش ارزیابی شد.

در بازار ارز، شاخص دلار آمریکا حدود ۰.۲ درصد افت کرد و به ۹۹.۰۵۹ واحد رسید که پایین‌ترین سطح یک هفته اخیر محسوب می‌شود. در برابر ین ژاپن، دلار ۰.۲ درصد کاهش یافت و به ۱۵۸.۹۴ ین رسید. یورو با رشد ۰.۳۱ درصدی به ۱.۱۱۶۳۹ دلار رسید و پوند انگلیس نیز ۰.۴۲ درصد افزایش یافت و در سطح ۱.۳۴۸۶۵ دلار معامله شد. دلار استرالیا با رشد ۰.۵ درصدی تا ۰.۷۱۶۲ دلار بالا رفت و دلار نیوزیلند نیز ۰.۳۷ درصد افزایش یافت و به ۰.۵۸۶۸۵ دلار رسید. تحلیلگران معتقدند افت شاخص دلار عمدتا ناشی از کاهش تقاضا برای دارایی‌های امن و همچنین افت قیمت نفت بوده است؛ موضوعی که انتظارات تورمی کوتاه‌مدت را کاهش داده و فشار بر سیاست‌های سخت‌گیرانه پولی آمریکا را کمتر کرده است.

در بازار انرژی، نفت بیشترین واکنش را به تحولات سیاسی نشان داد. قیمت نفت برنت با سقوط ۴.۵ درصدی به ۹۸.۹ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام WTI آمریکا نیز ۴.۴ درصد افت کرد و به ۸۸.۹۸ دلار رسید. در برخی معاملات حتی افت نزدیک به ۵ درصد نیز ثبت شد و برنت تا محدوده ۹۸.۷۳ دلار پایین آمد، در حالی که WTI آمریکا در حوالی ۹۱.۷۹ دلار معامله شد. کاهش قیمت نفت عمدتا به دلیل افزایش احتمال کاهش تنش‌ها و احتمال بازگشایی تنگه هرمز بود؛ گذرگاهی که پیش از جنگ حدود یک‌پنجم صادرات جهانی نفت و گاز مایع جهان از آن عبور می‌کرد. بازارها معتقدند در صورت بازگشایی کامل این مسیر، بخشی از نگرانی‌ها درباره اختلال عرضه جهانی انرژی برطرف خواهد شد.

طلا و سهام جهانی صعود کردند؛ افزایش اشتهای ریسک سرمایه‌گذاران

با وجود افت سنگین قیمت نفت، بسیاری از تحلیلگران معتقدند حتی در صورت دستیابی به توافق، قیمت‌ها در کوتاه‌مدت در سطوح بالا باقی خواهند ماند. بانک Barclays پیش‌بینی خود از میانگین قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۶ را در سطح ۱۰۰ دلار حفظ کرده و اعلام کرده ریسک‌ها همچنان به سمت افزایش قیمت متمایل هستند، زیرا بازسازی زنجیره تامین انرژی و بازگشت کامل جریان صادرات زمان‌بر خواهد بود.

بازارهای سهام جهانی نیز به شدت به این فضای خوش‌بینانه واکنش نشان دادند. شاخص STOXX 600 اروپا حدود ۰.۷ درصد رشد کرد و به ۶۲۹.۲۴ واحد رسید. قراردادهای آتی نزدک ۱.۴ درصد افزایش یافت و معاملات آتی S&P 500 نیز حدود ۱ درصد رشد کردند. در آسیا، شاخص نیکی ژاپن نزدیک به ۳ درصد جهش کرد و برای نخستین بار از سطح ۶۵ هزار واحد عبور کرد. بازار سهام تایوان نیز رکورد تاریخی جدید ۴۳ هزار و ۶۴۴ واحد را ثبت کرد. تحلیلگران می‌گویند کاهش قیمت انرژی و افت انتظارات تورمی باعث شده سرمایه‌گذاران بار دیگر به سمت دارایی‌های پرریسک حرکت کنند و تمرکز بازارها دوباره به سمت هوش مصنوعی، رشد سود شرکت‌ها و گزارش‌های مالی قوی بازگردد.

کریس وستون، رئیس تحقیقات موسسه Pepperstone، اعلام کرد بازارها اکنون بیش از زمان دقیق توافق، به لحن کلی اخبار توجه می‌کنند و لحن فعلی همچنان به سمت دستیابی به نوعی توافق حرکت دارد. وی افزود اگر قیمت نفت برنت به سمت ۹۰ دلار حرکت کند، دارایی‌های پرریسک می‌توانند دوباره با قدرت بیشتری رشد کنند، زیرا کاهش قیمت انرژی به معنی افت فشارهای تورمی و کاهش احتمال افزایش نرخ بهره در سال ۲۰۲۷ خواهد بود.

تنگه هرمز و مذاکرات ایران و آمریکا؛ عامل اصلی جهت‌دهی بازارهای جهانی

در همین حال، انتظارات سیاست پولی نیز تغییر کرده است. پیش از آغاز تنش‌های خاورمیانه، بازارها انتظار داشتند فدرال رزرو آمریکا در سال ۲۰۲۷ دو مرحله کاهش نرخ بهره انجام دهد اما اکنون بازارها به طور کامل یک افزایش ۰.۲۵ درصدی نرخ بهره در ژانویه ۲۰۲۷ را قیمت‌گذاری کرده‌اند. افزایش قیمت انرژی طی ماه‌های گذشته باعث رشد انتظارات تورمی و فشار بر بانک‌های مرکزی شده بود اما افت اخیر نفت بخشی از این نگرانی‌ها را کاهش داده است.

در آمریکا، داده‌های اقتصادی نیز تصویر پیچیده‌ای ارائه می‌کنند. گزارش‌ها نشان می‌دهد اعتماد مصرف‌کننده آمریکا در ماه مه به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است؛ موضوعی که عمدتا به دلیل افزایش قیمت بنزین و فشار هزینه‌های زندگی ناشی از جنگ ایران ارزیابی می‌شود. بازده اوراق قرضه ۳۰ ساله آمریکا که به‌عنوان شاخصی از ریسک ژئوپلیتیکی شناخته می‌شود، هفته گذشته به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۰۷ رسید اما پس از افت قیمت نفت کمی عقب‌نشینی کرد.

در حوزه سیاست پولی اروپا نیز ییانیس استورناراس، عضو بانک مرکزی اروپا، هشدار داد اگر تورم منطقه یورو به شکل قابل‌توجهی بالاتر از هدف بانک مرکزی باقی بماند، سیاست پولی باید با احتیاط به سمت سخت‌گیرانه‌تر شدن حرکت کند. بازار رمزارزها نیز هم‌سو با افزایش ریسک‌پذیری رشد کرد، بیت‌کوین ۰.۹ درصد افزایش یافت و به ۷۷ هزار و ۳۰۷ دلار رسید و اتریوم نیز با رشد ۱ درصدی در سطح ۲ هزار و ۱۱۱ دلار معامله شد.

در مجموع، بازارهای جهانی در حال حاضر وارد مرحله‌ای شده‌اند که مسیر آن بیش از هر چیز به نتیجه مذاکرات ژئوپلیتیکی و وضعیت تنگه هرمز وابسته است. کاهش هم‌زمان قیمت نفت و دلار، رشد طلا و صعود بازارهای سهام نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران فعلا سناریوی کاهش تنش را محتمل‌تر می‌دانند اما همچنان نبود توافق رسمی و انتشار سیگنال‌های متناقض از سوی تهران و واشنگتن، سطح بالایی از احتیاط را در بازارها حفظ کرده است.