مرغداران در دام سیاست‌گذاری‌ غلط؛ پشتیبانی امور دام در تنظیم بازار رفوزه شد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ وضعیت بازار مرغ در حالی همچنان با چالش‌های جدی مواجه است که افزایش جوجه‌ریزی در تیرماه و ثبت رقم حدود ۱۳۷ میلیون قطعه، نگرانی‌ها درباره تداوم مازاد تولید و تشدید زیان مرغداران را افزایش داده است.

پرویز فروغی، دبیر کانون سراسری مرغداران گوشتی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر درباره وضعیت بازار مرغ اظهار کرد: فعلا اوضاع بازار خیلی بد است و تولیدکنندگان واقعا کیلویی ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان ضرر می‌دهند. مرغ در حال حاضر حدود کیلویی ۱۹۵ تا ۲۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود و البته قیمت روزبه‌روز تغییر می‌کند اما فعلا تولید با ضرر همراه است.

وی افزود: از طرف دیگر، ذرت و سایر نهاده‌ها نیز گران شده و قیمت هر کدام افزایش پیدا کرده است. در چنین شرایطی، یک عده از چرخه تولید خارج می‌شوند اما مهم‌ترین چالش صنعت مرغ در حال حاضر، عدم تطابق قیمت خرید و قیمت فروش مرغ است.

این فعال صنعت مرغ بیان کرد: از نظر تولید، کشور حتی با ذخایر اضطراری نیز می‌تواند جوابگوی نیاز باشد اما اکنون مازاد تولید باقی مانده و امکان جمع‌آوری آن وجود ندارد. ما صادرات درست و حسابی نداریم و پشتیبانی امور دام نیز قدرت آنچنانی برای خرید کالای مازاد و جمع‌آوری آن ندارد. در نتیجه، تولیدکنندگان کیلویی ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان ضرر می‌دهند.

وی با اشاره به احتمال آغاز صادرات مرغ به کشورهای همسایه گفت: گفته شده قرار است صادرات مرغ به افغانستان یا عراق آغاز شود اما این شیوه صادرات درست نیست. نمی‌توان صادرات را در یک مقطع کوتاه آغاز کرد و بعد، زمانی که مرغ در داخل کشور کم شد، سریعا جلوی صادرات را گرفت.

فروغی تصریح کرد: طرف مقابل هم که مسخره ما نیست؛ اگر با یک کشور یا مجموعه‌ای قرارداد بسته باشید، نمی‌توانید یکباره صادرات را قطع کنید. با این شرایط کسی قرارداد بلندمدت نمی‌بندد. ما از ابتدا نیز این موضوع را مطرح کردیم و به وزارت جهاد کشاورزی گفتیم که آیا نمی‌توان یک سیستم، نهاد یا تشکیلات مشخص ایجاد کرد که ماموریت آن تنظیم بازار باشد؛ یعنی اگر مرغ در کشور زیاد شد، صادرات انجام دهد و زمانی که احساس شد مرغ در کشور کم می‌شود، واردات انجام شود.

وی ادامه داد: یک مکانیسم باید وجود داشته باشد که بتواند تعادل بازار را برقرار کند و همزمان به کشور، مصرف‌کننده و تولیدکننده آسیب نزند اما این موضوع در حد حرف باقی ماند و اقدامی برای آن انجام نشد.

دبیر کانون سراسری مرغداران گوشتی تاکید کرد: صادراتی که مقطعی انجام شود، فایده‌ای ندارد. یک مقطع کوتاه صادرات انجام می‌شود و حتی مشخص نیست چه کسی صادر می‌کند و چه سازوکاری وجود دارد. عده‌ای وارد این حوزه می‌شوند، دو روز صادرات انجام می‌شود و وقتی قیمت مرغ در داخل افزایش پیدا می‌کند، می‌گویند صادرات را متوقف کنید. این روش قابل تداوم نیست.

کاهش سرانه مصرف مرغ به ۲۱ کیلوگرم

وی درباره وضعیت تولید و مصرف مرغ در کشور گفت: ظرفیت تولید مرغ کشور تقریبا ۳ میلیون تن است. مصرف نیز با توجه به کاهش قدرت خرید مردم پایین آمده است. در پژوهشی که انجام شده، سرانه مصرف مرغ در کشور در حال حاضر حدود ۲۱ کیلوگرم اعلام شده، در حالی که پیش از این حدود ۳۰ تا ۳۱ کیلوگرم بود.

فروغی بیان کرد: در حال حاضر یک شکاف میان تولید و مصرف مردم ایجاد شده است. سوال این است که با این مازاد تولید چه کار می‌کنند؟ بخشی از آن را پشتیبانی امور دام خریداری می‌کند اما حجم خرید محدود است؛ چون توانایی و منابع مالی کافی ندارد. گاهی نیز به جای پرداخت پول، به تولیدکننده نهاده می‌دهند. در این شرایط، تولیدکننده باید نهاده را بفروشد و چند مرحله خرید و فروش انجام دهد تا به پول برسد و در نهایت باز هم ضرر متوجه تولیدکننده می‌شود. در واقع، این شرایط به معنای پرداخت یارانه از جیب تولیدکننده به مصرف‌کننده است.

ذخایر مرغ؛ تهدیدی برای تولید

وی درباره وضعیت ذخایر مرغ نیز اظهار کرد: ذخایر هم‌اکنون وجود دارد و این میزان خریدی که انجام شده، دوباره می‌تواند بلای جان تولید شود. شما چهار روز یا چند ماه ضرر می‌دهید و در مقطعی که تولید کمی کاهش پیدا می‌کند و تولیدکننده به قیمت واقعی خود می‌رسد و می‌تواند مرغ را بفروشد، پشتیبانی امور دام ذخایر خود را وارد بازار می‌کند.

این فعال صنعت مرغ ادامه داد: این ذخایر ممکن است مدتی باقی بماند و وقتی تاریخ مصرف آنها رو به پایان است، دوباره وارد بازار می‌شوند. این اقدام خودش ضد تولید است.

فروغی تصریح کرد: پشتیبانی امور دام باید بتواند بازار را تنظیم کند اما در شرایط فعلی چنین کارآمدی وجود ندارد. اگر بخواهیم مقصر را مشخص کنیم، پشتیبانی امور دام در میانه ماجرا قرار دارد اما مقصر اصلی وزارت جهاد کشاورزی است. شما بر مبنای چه سیاستی این میزان تولید مازاد ایجاد می‌کنید که بعد نمی‌توانید آن را جمع‌آوری یا صادر کنید؟ ما به آنها می‌گوییم ۱۰۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی برای تامین نیاز کافی است، چرا باید مدام تلاش کنید که جوجه‌ریزی به ۱۳۰ یا ۱۲۵ میلیون قطعه برسد؟ وقتی نمی‌توانید این میزان تولید را جمع کنید، مشخص نیست چرا چنین سیاستی دنبال می‌شود.

جهش هزینه‌های تولید مرغ

این فعال صنعت مرغ با اشاره به افزایش شدید هزینه‌های تولید گفت: به غیر از گرانی نهاده‌ها، هزینه‌های تولید نیز به شدت افزایش پیدا کرده است. برای مثال برق مرغداری ما قبلا حدود ۶۰۰ هزار تومان می‌آمد اما اکنون قبض برق به ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.

وی ادامه داد: پمپ آبی که خودمان آن را حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون تومان می‌خریدیم، چند روز پیش برای سیم‌پیچی بردم و گفتند ۵۰ میلیون تومان هزینه دارد. وقتی پرسیدم خود پمپ چقدر شده، گفتند حدود ۱۱۰ میلیون تومان شده است. هزینه‌ها واقعا وحشتناک بالا رفته است. هزینه کارگر، برق، گاز و سایر هزینه‌ها همگی چند برابر شده‌اند. با این شرایط، تولیدکننده دیگر نمی‌تواند به این شکل کار کند.

دبیر کانون سراسری مرغداران گوشتی با اشاره به قطعی برق مرغداری‌ها گفت: قطعی برق هم وجود دارد. گاهی یک نوبت در روز و گاهی دو نوبت، برق قطع می‌شود. هر بار قطعی برق حدود دو ساعت یا بیشتر طول می‌کشد و این مساله آسیب زیادی به تولید وارد می‌کند.

این فعال صنعت مرغ افزود: از یک طرف گازوئیل به تولیدکننده نمی‌دهند و از طرف دیگر، موتور برق و تجهیزات نیز در اثر استفاده مداوم آسیب می‌بینند و هزینه روی دست تولیدکننده می‌گذارند. اگر برق را قطع می‌کنید، حداقل باید گازوئیل مورد نیاز را تامین کنید اما این کار هم انجام نمی‌شود و تولیدکننده مجبور است از بازار آزاد تهیه کند.

گازوئیل دولتی گران‌تر از بازار آزاد؟

وی درباره قیمت گازوئیل نیز گفت: قیمت گازوئیل در بازار بسیار متنوع شده و اطلاعات دقیقی از قیمت فعلی ندارم اما شنیده‌ام در برخی موارد قیمت گازوئیلی که دولت می‌دهد حتی از قیمت بازار آزاد بیشتر است. البته بعید می‌دانم چنین چیزی درست باشد. برخی تولیدکنندگان در شهرک‌های صنعتی نیز می‌گفتند قیمت گازوئیلی که دولت عرضه می‌کند، از قیمت بازار آزاد بیشتر شده است. اگر تولیدکننده بتواند گازوئیل را از بازار آزاد با قیمت پایین‌تری تهیه کند و در مسیر حمل‌ونقل او را متوقف کنند، به عنوان قاچاقچی با او برخورد می‌شود.

این فعال صنعت مرغ تاکید کرد: مصرف‌کننده هم تحت فشار قرار می‌گیرد. واقعا این وضعیت قابل قبول نیست. شما چرا باید آنقدر مازاد تولید ایجاد کنید که تولیدکننده گرفتار شود؟ نه قدرت جمع‌آوری دارید، نه قدرت صادرات و در عین حال، هزینه‌ها روزبه‌روز و حتی دقیقه‌به‌دقیقه افزایش پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: از طرف دیگر، قیمت‌گذاری دستوری و ورود تعزیرات به بازار نیز فشار دیگری بر تولیدکننده وارد می‌کند. اینها مسائلی است که قابل اصلاح است اما اراده‌ای برای اصلاح آنها وجود ندارد.

پرویز فروغی تصریح کرد: در چنین شرایطی، بسیاری از تولیدکنندگان از چرخه تولید خارج می‌شوند و در نهایت دود این اتفاق به چشم کشور، مصرف‌کننده و تولیدکننده می‌رود. این نتیجه سیاست‌های غلطی است که در حال اجراست.

صادرات ۱۰ هزار تن مرغ در ماه؛ بدون تضمین تداوم

این فعال صنعت مرغ درباره اعلام ظرفیت صادرات ماهانه ۱۰ هزار تن مرغ گفت: ظرفیت صادرات ۱۰ هزار تن مرغ در ماه اعلام شده و گفته‌اند قرار است صادرات آن را آغاز کنند اما مساله اصلی تداوم صادرات است. صادرات ما تداوم ندارد.

وی افزود: از سوی دیگر، بسته‌بندی و سورت‌بندی و سیستم‌هایی که برای صادرات به کشورهای خارجی نیاز است، در کشور ما به شکل مناسب وجود ندارد. کشورهای دیگر مرغ را این‌گونه خریداری نمی‌کنند و صادرات آنها حساب و کتاب دارد. در حال حاضر، صادرات مرغ ما عمدتا به افغانستان و عراق انجام می‌شود و بازارهای دیگری نداریم. کشورهای دیگر دستورالعمل مشخصی برای واردات دارند و این‌گونه نیست که بتوان هر مرغی را به هر کشوری صادر کرد.

هزینه تولید بالا، مانع رقابت در بازار جهانی

وی درباره وضعیت رقابت‌پذیری مرغ ایران در بازار جهانی گفت: قیمت مرغ در بازار جهانی حدود ۲ دلار و حتی کمتر از آن است اما مساله این است که هزینه تولید در ایران بالاست و در نتیجه تولید مرغ برای صادرات مقرون‌به‌صرفه نیست. برای نمونه، در ترکیه زنجیره تولید وجود دارد و صفر تا صد تولید مرغ در زنجیره‌ها انجام می‌شود. به همین دلیل هزینه‌های تولید پایین‌تر است و صادرات برای آنها صرفه اقتصادی دارد. از طرف دیگر، بسته‌بندی‌های مناسبی نیز دارند.

فروغی بیان کرد: در ایران چنین سیستم زنجیره‌ای و زیرساخت مناسب صادراتی را نداریم و به همین دلیل، صادرات مرغ برای تولیدکننده مقرون‌به‌صرفه نیست.