«کنتورهای هوشمند ایرانی» ظرفیت داخلی برای مقابله با ناترازی برق

به گزارش اقتصاد معاصر از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، محمدمهدی نوربخش در حاشیه بازدید از تعدادی از کارخانه‌های تولید کنتور هوشمند برق، با اشاره به اهمیت «مدیریت سمت تقاضا» اظهار کرد: در شرایطی که ناترازی برق به یکی از چالش‌های مهم کشور تبدیل شده است، مدیریت مصرف در کنار توسعه ظرفیت تولید برق ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

وی افزود: کنتور هوشمند، زیرساخت اصلی برای رؤیت‌پذیری و کنترل‌پذیری مصرف برق است و امکان شناسایی مشترکان پرمصرف، اجرای تعرفه‌های زمانی، مدیریت بار، اعمال محدودیت هدفمند و جایگزینی مدیریت هوشمند مصرف با خاموشی‌های گسترده را فراهم می‌کند.

نصب حدود ۷میلیون کنتور هوشمند در کشور

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، انرژی و محیط‌زیست با اشاره به آخرین آمار موجود گفت: بر اساس آمار اعلام‌شده، تا خرداد ۱۴۰۵ حدود هفت میلیون کنتور هوشمند در کشور نصب شده است. همچنین طبق گزارش توانیر، استفاده از کنتورهای هوشمند در تابستان ۱۴۰۴ به کاهش حدود دو هزار مگاوات از اوج بار شبکه کمک کرده است.

نوربخش ادامه داد: این ارقام نشان می‌دهد توسعه کنتورهای هوشمند صرفاً یک برنامه فناورانه یا تجهیزاتی نیست، بلکه یکی از ابزارهای عملیاتی برای مدیریت ناترازی برق و کنترل مصرف در شبکه محسوب می‌شود.

وی با اشاره به بازدیدهای میدانی از شرکت‌های فعال در صنعت کنتورسازی تصریح کرد: بررسی خطوط تولید، واحدهای تحقیق و توسعه و آزمایشگاه‌های تخصصی نشان داد فعالیت این شرکت‌ها به مونتاژ قطعات الکترونیکی محدود نیست و بخش قابل‌توجهی از زنجیره طراحی و تولید کنتورهای هوشمند در داخل کشور شکل گرفته است.

به گفته او، طراحی بدنه و قالب، طراحی مدار چاپی، توسعه نرم‌افزار و Firmware، مونتاژ برد، کالیبراسیون، انجام آزمون‌های تخصصی، مکانیزه‌کردن خطوط تولید و توسعه تجهیزات آزمون، از جمله توانمندی‌هایی است که در شرکت‌های داخلی ایجاد شده است.

دبیر ستاد افزود: در برخی شرکت‌های مورد بازدید، نرم‌افزارها و کتابخانه‌های اصلی محصول توسط واحدهای تحقیق و توسعه داخلی توسعه یافته‌اند. این توانمندی امکان اصلاح و ارتقای سریع کنتورها متناسب با نیاز شرکت‌های توزیع، اعمال ملاحظات امنیتی و پدافندی، رفع آسیب‌پذیری‌ها و کاهش وابستگی به پشتیبانی خارجی را فراهم می‌کند.

«کنتور هوشمند» یکی از اجزای اصلی شبکه هوشمند انرژی

نوربخش با تأکید بر اینکه کنتور هوشمند نباید صرفاً وسیله‌ای برای اندازه‌گیری مصرف تلقی شود، گفت: این تجهیزات یکی از گره‌های اصلی شبکه هوشمند انرژی هستند و در آینده در تبادل داده، مدیریت بار، اجرای تعرفه‌های هوشمند، توسعه بازار برق و افزایش تاب‌آوری شبکه نقش مهمی خواهند داشت.

این مقام مسئول افزود: بر همین اساس، تسلط داخلی بر طراحی، نرم‌افزار، امنیت، آزمون و پشتیبانی کنتورهای هوشمند از اهمیت راهبردی برخوردار است.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، انرژی و محیط‌زیست یکی دیگر از ظرفیت‌های مشاهده‌شده در بازدید از کارخانه‌های کنتورسازی را استقرار نظام‌های کنترل کیفیت و ردیابی محصول عنوان کرد و گفت: در برخی خطوط تولید، سوابق ساخت هر کنتور و قطعات به‌کاررفته در آن تا سطح قطعات کوچک الکترونیکی ثبت و قابل ردیابی است.

وی ادامه داد: وجود آزمایشگاه‌های تخصصی برای تحلیل خرابی، رفع عیب، کالیبراسیون، ارتقای نرم‌افزار و ارائه خدمات پس از فروش، از ظرفیت‌هایی است که باید در ارزیابی صنعت کنتورسازی کشور مورد توجه قرار گیرد.

صنعت کنتورسازی و توسعه زنجیره اقتصاد دانش‌بنیان

نوربخش با اشاره به آثار توسعه صنعت کنتورسازی بر سایر بخش‌های اقتصادی اظهار کرد: این صنعت می‌تواند محرک زنجیره‌ای از فعالیت‌ها در حوزه‌های الکترونیک، نرم‌افزار، مخابرات، قالب‌سازی، قطعات فلزی، مواد پلیمری و پتروشیمی، تجهیزات آزمون و ماشین‌آلات خطوط تولید باشد.

او افزود: اشتغال ایجادشده در این حوزه نیز طیف متنوعی از نیروهای تولیدی تا متخصصان الکترونیک، نرم‌افزار، کنترل، مخابرات و آزمون را دربرمی‌گیرد.

ظرفیت کنتورسازان برای ورود به حوزه آب و گاز

نوربخش با تأکید بر ضرورت استفاده فرابخشی از ظرفیت ایجادشده در صنعت کنتورسازی گفت: دانش فنی و زیرساخت‌های موجود در شرکت‌های کنتورساز نباید صرفاً به کنتورهای برق محدود شود. بخش مهمی از ظرفیت‌های طراحی الکترونیک، ارتباطات، نرم‌افزار، مدیریت داده، آزمون، کالیبراسیون و تولید صنعتی این شرکت‌ها قابلیت استفاده در ساخت کنتورهای هوشمند آب و گاز را نیز دارد.

این مقام مسئول افزود: وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مسئول می‌توانند با تعریف استانداردها و پروتکل‌های مشترک، ایجاد تقاضای تجمیع‌شده و حمایت از طرح‌های تحقیق و توسعه، زمینه شکل‌گیری یک صنعت ملی و یکپارچه در حوزه اندازه‌گیری هوشمند را فراهم کنند.

به گفته او، چنین رویکردی علاوه بر کاهش هزینه‌های توسعه، می‌تواند به سازگاری سامانه‌ها، ارتقای امنیت داده، مدیریت یکپارچه مصرف آب و انرژی و توسعه بازار شرکت‌های دانش‌بنیان منجر شود.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، انرژی و محیط‌زیست با اشاره به وضعیت هوشمندسازی شبکه برق کشور گفت: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، روند نه‌چندان مطلوب هوشمندسازی شبکه برق کشور بیش از آنکه ناشی از ضعف فناوری و ظرفیت تولید داخلی باشد، عمدتاً تحت تأثیر کمبود منابع مالی و نبود ثبات در سیاست‌ها و راهبردهای نهادهای متولی قرار دارد.

وی ادامه داد: در صورت ایجاد بازار مناسب و رقابتی، امکان بالفعل‌کردن ظرفیت‌های موجود در کشور فراهم خواهد شد و حتی می‌توان از ظرفیت مازاد تولید برای توسعه صادرات استفاده کرد.

ظرفیت کنتورسازی؛ سرمایه‌ای برای مدیریت هوشمند مصرف انرژی

محمدمهدی نوربخش همچنین گفت: بازدیدهای انجام‌شده نشان داد زیرساخت صنعتی، دانش فنی، نیروی انسانی متخصص و ظرفیت تحقیق و توسعه ارزشمندی در صنعت کنتورسازی کشور شکل گرفته است.

وی درپایان خاطرنشان کرد: حفظ و توسعه این ظرفیت صرفاً حمایت از چند بنگاه اقتصادی نیست؛ بلکه سرمایه‌گذاری برای مدیریت هوشمند مصرف، کاهش ناترازی برق، ارتقای تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی و حرکت به سمت حکمرانی یکپارچه آب و انرژی در کشور است.