موفقیتِ طرح اوراق سلف تمام‌سکه در جذب نقدینگی‌ سرگردان بشرطها و شروطها

نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر درباره طرح اوراق سلف تمام‌سکه اظهار کرد: این طرح می‌تواند به‌عنوان یک مُسکن برای کاهش قیمت‌ها عمل کند، اگر قرار باشد این اوراق با سود ۷ درصد عرضه شود و قیمت فروش آن نیز بر مبنای قیمت روز تعیین شود، طرح بدی نیست و می‌تواند بخشی از منابع مردم را به سمت خود جذب کند.

وی افزود: در شرایطی که مردم در سایر حوزه‌ها نیز به دنبال سرمایه‌گذاری و کسب سود هستند، این طرح می‌تواند سودی را برای آن‌ها به همراه داشته باشد اما هدف اصلی این است که بتوانیم شاهد کاهش قیمت طلا و سکه در بازار باشیم.

بذرافشان ادامه داد: البته این طرح ممکن است در مقاطعی حتی موجب تشدید قیمت‌ها نیز شود از آن منظر که افرادی که منابع خود را در بانک نگهداری می‌کنند و احساس می‌کنند از تورم عقب مانده‌اند، ممکن است به سمت خرید سکه حرکت کنند. همچنین خود خبر اجرای این طرح، سود ۷ درصدی آن و نوساناتی که طی ماه‌های گذشته و سال‌های اخیر در بازار طلا و سکه وجود داشته و ارزش‌افزوده‌ای که این بازار ایجاد کرده است، می‌تواند موجب افزایش تقاضا و در نتیجه اثرگذاری بر قیمت‌ها شود.

وی تصریح کرد: بنابراین این طرح از یک سو می‌تواند به‌عنوان یک مُسکن، به حفظ ثبات بازار کمک کند اما از سوی دیگر ممکن است بازار را تا حدودی ملتهب کرده و افزایش خرید یا سرمایه‌گذاری در این حوزه، موجب تکرار نوسانات افزایشی قیمت طلا و سکه شود. در مجموع، این طرح هم می‌تواند مزایایی داشته باشد و هم معایبی که باید مورد توجه قرار گیرد.

رئیس اتحادیه طلا و جواهر در خصوص تفاوت این طرح با طرح‌های قبلی مانند پیش‌فروش و حراج سکه گفت: در طرح‌های گذشته، سکه معمولا با یک قیمت قطعی و برای تحویل در زمان مشخص پیش‌فروش می‌شد که این موضوع نیز به نظر من در شرایط تورمی و افزایش قیمت‌ها نتوانست آن‌طور که باید اثرگذار باشد.

وی افزود: در مقطعی نیز حراج سکه برگزار می‌شد که همواره در بازار تاثیرگذار بود اما در برخی مواقع قیمت‌های تعیین‌شده در حراج به‌گونه‌ای بود که مردم تحت تاثیر هیجان و رقابت، حتی بالاتر از نرخ واقعی بازار برای خرید سکه اقدام می‌کردند؛ برای مثال، اگر قیمت یک سکه ۴۰ میلیون تومان بود، افراد در جریان حراج تا ۴۲ میلیون تومان برای خرید آن پیشنهاد می‌دادند و بعد متوجه می‌شدند که تحت تاثیر فضای هیجانی حراج قرار گرفته‌اند.

وی با اشاره به تجربه بازار از اجرای طرح‌های مختلف گفت: تجربه ما، بازار و عملکرد خروجی این طرح‌ها نشان داده است که چنین اقداماتی همواره توانسته‌اند به‌صورت مقطعی و به‌عنوان یک مُسکن، بازار را کنترل کرده و حتی موجب کاهش قیمت شوند اما اگر قرار باشد یک اقدام اصولی و مبتنی بر زیرساخت و برنامه انجام شود، اصل موضوع این است که بانک مرکزی بتواند مدیریت مناسبی بر قیمت ارز داشته باشد.

رئیس اتحادیه طلا و جواهر اظهار کرد: برای مثال، در چند روز اخیر شاهد کاهش قیمت‌ها بودیم، در حالی که طی هفته گذشته، روند قیمت‌ها افزایشی بود و قیمت سکه به ۲۳۸ میلیون تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز در مقطعی به حدود ۲۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده بود.

وی افزود: اکنون قیمت هر گرم طلا به حدود ۲۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان و قیمت سکه به حدود ۲۲۹ میلیون تومان رسیده است. یعنی نسبت به اوج قیمت‌ها که در یک بازه حدود دو هفته‌ای نزدیک به ۳۰ میلیون تومان افزایش پیدا کرده بود، اکنون شاهد کاهش ۷ تا ۸ میلیون تومانی هستیم؛ اما پرسش این است که آیا این کاهش می‌تواند پایدار باشد یا خیر.

بذرافشان تاکید کرد: به نظر من، پایداری قیمت‌ها نیازمند آن است که دولت و بانک مرکزی برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و یک شورای سیاست‌گذاری مشخص برای مدیریت بازار و مدیریت قیمت ارز داشته باشند و از ابزارها و طرح‌های اقتصادی موجود به شکل مناسبی استفاده کنند.

وی ادامه داد: همچنین می‌توانند با اتحادیه و فعالان این صنعت یا مشاوران و تیم‌های اقتصادی که قطعا در اختیار بانک مرکزی و دولت هستند، یک برنامه‌ریزی بلندمدت و حداقل ۶ ماهه تدوین کنند تا ثبات و پایداری بیشتری در بازار ایجاد شود؛ موضوعی که هم به نفع مردم و هم به نفع فعالان صنفی است و می‌تواند فضایی ایجاد کند تا مردم از بلاتکلیفی، نوسانات و سردرگمی قیمت‌ها خارج شوند.

رئیس اتحادیه طلا و جواهر گفت: اگر برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری بلندمدت در این حوزه از سوی سیاست‌گذار انجام شود، قطعا می‌تواند نقش مهمی در بازار داشته باشد و به کنترل و حتی کاهش قیمت‌ها کمک کند زیرا اکنون شاهد آن هستیم که قیمت‌ها به سرعت افزایش پیدا می‌کند و در اوج قیمت، مردم برای خرید وارد بازار می‌شوند؛ در حالی که ممکن است با انتشار یک خبر، کاهش قیمت جهانی اونس یا کاهش قیمت ارز، شاهد افت قیمت طلا و سکه باشیم و تجربه دو هفته اخیر نیز نشان داد که این اتفاق دو بار رخ داده است.

بذرافشان با اشاره به نوسانات نرخ ارز اظهار کرد: اگر قرار باشد قیمت ارز طی ۱۰ روز حدود ۳۰ هزار تومان افزایش پیدا کند و پس از آن تنها ۴ هزار تومان کاهش داشته باشد، نمی‌توان این وضعیت را مدیریت بازار دانست. مدیریت بازار نیازمند یک برنامه‌ریزی بلندمدت است؛ اگر تیم‌های اقتصادی و مشاوران مناسب، سیاست‌گذاری کلان و یک برنامه حداقل ۶ ماهه وجود داشته باشد، می‌توان نقش مهمی در کنترل و حتی کاهش قیمت‌ها ایفا کرد.

بذرافشان ادامه داد: اگر این روزها شاهد کاهش بهای سکه و طلا هستیم، دلیل اصلی آن این است که بانک مرکزی توانسته نرخ ارز را حدود ۵ هزار تومان کاهش دهد و بعید می‌دانم این کاهش قیمت مستقیما ناشی از خبر اجرای طرح اوراق سلف تمام‌سکه بوده باشد.

بذرافشان گفت: ممکن است این طرح اوراق سلف تمام‌سکه مانند برخی طرح‌های دیگر با استقبال مواجه شود و اثرگذار باشد یا مانند بعضی طرح‌های گذشته نتیجه مورد انتظار را نداشته باشد. بنابراین در شرایط فعلی نمی‌توان قضاوت دقیقی داشت و باید مدتی از اجرای طرح بگذرد تا بر اساس میزان استقبال و نتایج حاصل‌شده بتوان تاثیر آن بر بازار طلا و سکه را دقیق‌تر ارزیابی کرد.